Przejdź do treści

News & analizy

Książka o prawdzie w dobie AI zawierała cytaty wymyślone przez AI

Zaktualizowano: Autor: Andrzej Niemiec7 min czytania

„The Future of Truth” Stevena Rosenbauma zawierała cytaty zmyślone lub błędnie przypisane przez AI. Co ujawniły relacje z maja i audyt z października 2026.

Książka o prawdzie w dobie AI zawierała cytaty wymyślone przez AI
Spis treści
  1. Co dokładnie stało się z książką „The Future of Truth”?
  2. Jakie cytaty zakwestionowano?
  3. Dlaczego model językowy tworzy cytaty, które brzmią jak prawdziwe?
  4. Ile cytowań wymagało poprawy: sześć czy dwadzieścia sześć?
  5. Czy wydawca odpowiada za sprawdzenie przypisów?
  6. Jak wypada porównanie z polskim przypadkiem?
  7. Jak sprawdzić cytat, zanim go powtórzysz?
  8. Najczęstsze pytania
  9. Źródła

Co dokładnie stało się z książką „The Future of Truth”?

19 maja 2026 roku „The New York Times” opublikował tekst Benjamina Mullina, w którym podano, że książka „The Future of Truth: How AI Reshapes Reality” zawiera „więcej niż pół tuzina” cytatów fałszywych lub błędnie przypisanych [1]. Publikację Stevena Rosenbauma wydał Matt Holt Books, imprint BenBella Books. Książka ukazała się 12 maja 2026 roku, liczy 288 stron, ma ISBN 9781637749104, a przedmowę napisała Maria Ressa [2][3].

Simon & Schuster odpowiadał za dystrybucję i sprzedaż cyfrową, dlatego część omówień wskazywała go jako wydawcę; formalnie tytuł opublikował imprint Matt Holt Books [2]. Sprawę opisały polskie media, między innymi Rzeczpospolita i Spider's Web [4][5].

Rosenbaum potwierdził, że korzystał z ChatGPT i Claude'a w researchu, pisaniu i redakcji. Zastrzegł, że modele nie napisały głównej narracji, wywiadów ani argumentacji książki. W oświadczeniu mówił o „improperly attributed or synthetic quotes”, czyli cytatach niewłaściwie przypisanych lub wygenerowanych syntetycznie, i przyjął odpowiedzialność za błędy [1][6].

Jakie cytaty zakwestionowano?

Cztery opisane przypadki pokazują, że nie chodziło o jeden mechanizm. Kara Swisher miała nigdy nie powiedzieć zdania o modelu AI „jak o lustrze”, które książka jej przypisała; sama zaprzeczyła temu cytatowi [1][7]. Lisie Feldman Barrett przypisano dwa cytaty rzekomo pochodzące z jej książki „How Emotions Are Made”; według autorki nie było ich w tej książce i były merytorycznie błędne [7].

Cytat Meredith Broussard był autentyczny, ale pochodził z wywiadu „Marketplace Tech” z 2023 roku, a nie z książki „Artificial Unintelligence”, której go przypisano [7]. W wypowiedzi Lee McIntyre'a pojawiły się zmyślone lub zmienione słowa; McIntyre ocenił, że nie wypaczały jego zasadniczego stanowiska [7]. Media relacjonujące sprawę podkreślały, że problem dotyczył nie jednego przypadku, lecz kilku różnych typów błędów [6][8].

Rozróżnienie jest istotne, bo prowadzi do innych wniosków. Część zdań powstała od zera, część była prawdziwą wypowiedzią przypisaną do niewłaściwego źródła, a część przekształcono w trakcie redakcji. Teza, że AI wymyśliła całą treść książki, jest więc uproszczeniem [6][7].

Dlaczego model językowy tworzy cytaty, które brzmią jak prawdziwe?

Model generatywny nie przechowuje archiwum wypowiedzi. Przewiduje kolejne słowa na podstawie wzorców z danych treningowych, więc potrafi złożyć zdanie w tonie konkretnej osoby, nie mając w źródłach jej rzeczywistej wypowiedzi. Model nie odróżnia przy tym zdania autentycznego od zdania, które jedynie pasuje do kontekstu i stylu [6].

Warstwa przypisów powstaje zwykle osobno. Gdy autor dopisuje źródła po zakończeniu tekstu, opiera się na notatkach z researchu, a te mogą mieszać cytaty, parafrazy i streszczenia. Rosenbaum opisał to jako cytaty niewłaściwie przypisane lub wygenerowane syntetycznie, czyli dwie różne kategorie błędów [1][6].

Dlatego taki cytat przechodzi przez redakcję. Brzmi wiarygodnie, pasuje do tezy rozdziału i nie zawiera oczywistej bzdury, więc redaktor sprawdzający styl i spójność nie ma powodu go kwestionować. Wykrycie błędu wymaga porównania z pierwotnym źródłem, czyli pracy, której nikt wcześniej nie wykonał [1][6].

Jeśli interesuje Cię, jak podobne mechanizmy wpływają na obieg informacji, zobacz artykuł o deepfake'ach i odpowiedzialności karnej.

Ile cytowań wymagało poprawy: sześć czy dwadzieścia sześć?

Obie liczby są prawdziwe, ale dotyczą różnych momentów. W maju „The New York Times” pisał o „więcej niż pół tuzina” problematycznych cytatów [1]. Ars Technica 22 maja 2026 roku podała dokładniejsze dane: sześć problematycznych cytowań spośród 285 cytowań zewnętrznych, w tym trzy bez widocznego źródła [6].

W październiku obraz się zmienił. W tekście opublikowanym 6 października 2026 roku w „Fortune” Rosenbaum poinformował, że audyt przeprowadzony przez dwoje fact-checkerów wykazał 26 cytatów wymagających korekty, parafrazy albo usunięcia. Tego samego dnia ukazało się poprawione wydanie zatytułowane „The Future of Truth: Truth 2.0 Revised” [10].

Trzeba jednak rozdzielić ustalenia niezależne od deklaracji autora. Informacja o usunięciu wszystkich blurbs i przedmowy pochodzi z tekstu Rosenbauma, a nie z odrębnej weryfikacji redakcyjnej, więc jest oświadczeniem autora, nie faktem potwierdzonym przez wydawcę [10]. Podobnie liczba 26 pochodzi z audytu zleconego przez samego autora [10].

Czy wydawca odpowiada za sprawdzenie przypisów?

W opisywanym przypadku wydawcą był Matt Holt Books, imprint BenBella Books, a Simon & Schuster zajmował się dystrybucją [2]. BenBella Books przedstawia Rosenbauma jako współzałożyciela i dyrektora wykonawczego Sustainable Media Center. Ta organizacja nie była wydawcą książki, choć w części komentarzy pojawiała się jako podmiot odpowiedzialny za publikację [9].

Odpowiedzialność za przypisy rozkłada się na dwa etapy. Autor odpowiada za to, co dostarcza, a redakcja za to, co dopuszcza do druku. Gdy cytaty są generowane lub przepisywane z notatek, kontrola wymaga sięgnięcia do pierwotnego źródła dla każdego przypisu, który ma znaczenie dla argumentu. W praktyce oznacza to wybór: pełna weryfikacja, weryfikacja wyrywkowa albo świadome ryzyko [6][8].

Jak wypada porównanie z polskim przypadkiem?

W 2026 roku podobna dyskusja wybuchła wokół książki Karoliny Opolskiej „Teoria spisku, czyli prawdziwa historia świata”. Wydawnictwo Harde opublikowało oświadczenie, w którym fragment o „błędzie technicznym” stał się przedmiotem krytyki i punktem wyjścia do debaty o granicach użycia AI w dziennikarstwie [11].

Kryterium„The Future of Truth” (USA, 2026)„Teoria spisku” Karoliny Opolskiej (Polska, 2026)
Co zakwestionowanocytaty zmyślone lub błędnie przypisane [1][6]przypisy i sposób ich powstania z użyciem AI [11]
Reakcja autoraprzyznanie użycia ChatGPT i Claude'a, audyt, poprawione wydanie [1][10]oświadczenie wydawnictwa o „błędzie technicznym” [11]
Reakcja wydawcykorekta w kolejnym wydaniu [10]publiczne oświadczenie i debata o granicach AI [11]
Skala ustaleńsześć cytowań w maju, 26 w październiku [6][10]bez podanej liczby w dostępnych relacjach [11]

Wspólny element obu spraw jest ten sam: czytelnik nie ma sposobu, by na pierwszy rzut oka odróżnić przypis sprawdzony od wygenerowanego. Różnica dotyczy reakcji — w pierwszym przypadku powstało poprawione wydanie, w drugim spór przeniósł się na poziom deklaracji wydawcy [10][11].

Jak sprawdzić cytat, zanim go powtórzysz?

  1. Ustal pierwotne źródło. Nie wystarczy nazwisko i tytuł książki; potrzebna jest strona i wydanie, w którym cytat faktycznie się znajduje [7].
  2. Porównaj brzmienie zdania, nie tylko sens. Zmienione słowa to nadal błąd, nawet jeśli autor wypowiedzi zgadza się z przesłaniem [7].
  3. Sprawdź, czy źródło nie jest wywiadem, podcastem albo innym materiałem niż ten wskazany w przypisie. Przypadek Meredith Broussard pokazuje, że autentyczny cytat może mieć błędne pochodzenie [7].
  4. Brak potwierdzenia traktuj jako sygnał ostrzegawczy. Jeśli nie możesz znaleźć wypowiedzi w żadnym źródle, nie używaj jej w tekście bez zastrzeżenia [1].

Praktyczna rada: przy cytatach kluczowych dla argumentu sprawdzaj źródło zawsze, a przy pozostałych stosuj zasadę ograniczonego zaufania. Narzędzia wyszukiwania pomagają, ale nie zastępują sięgnięcia do oryginału. Kontekst zmian w wyszukiwaniu opisuje artykuł o Google Search z AI.

Najczęstsze pytania

Czy Steven Rosenbaum przyznał się do błędów?

Tak. Potwierdził użycie ChatGPT i Claude'a w researchu, pisaniu i redakcji, opisał problem jako cytaty niewłaściwie przypisane lub wygenerowane syntetycznie i wziął odpowiedzialność za błędy [1][6]. Zastrzegł jednocześnie, że modele nie napisały głównej narracji, wywiadów ani argumentacji książki [1].

Ile cytatów zakwestionowano w pierwszej relacji?

W maju 2026 roku „The New York Times” pisał o „więcej niż pół tuzina” problematycznych cytatów [1]. Ars Technica podała dokładniej: sześć cytowań spośród 285 cytowań zewnętrznych, w tym trzy bez widocznego źródła [6]. Późniejszy audyt autora mówił już o 26 cytatach [10].

Czy poprawione wydanie ukazało się w 2026 roku?

Tak, według tekstu Rosenbauma w „Fortune” poprawione wydanie „Truth 2.0 Revised” ukazało się 6 października 2026 roku, czyli w dniu publikacji tego tekstu [10]. Informacja pochodzi od autora, podobnie jak deklaracja o usunięciu blurbs i przedmowy [10].

Jak samemu sprawdzić cytat z książki?

Znajdź wydanie i stronę, na której cytat ma się znajdować, a następnie porównaj brzmienie zdania. Jeśli wypowiedź pochodzi z wywiadu lub innego materiału, sprawdź, czy przypis wskazuje właściwe źródło [7]. Brak potwierdzenia w żadnym źródle jest powodem, by cytatu nie używać bez zastrzeżenia [1].

Czy podobny przypadek zdarzył się w Polsce?

Tak. W 2026 roku dyskusję wywołała książka Karoliny Opolskiej „Teoria spisku, czyli prawdziwa historia świata”. Oświadczenie Wydawnictwa Harde, w tym fragment o „błędzie technicznym”, stało się punktem wyjścia debaty o granicach użycia AI w dziennikarstwie [11].

Źródła

  1. ‘The Future of Truth’ Contains Quotes Made Up by A.I. - The New York Times (The New York Times, 2026) https://www.nytimes.com/2026/05/19/business/media/future-of-truth-ai-quotes.html
  2. The Future of Truth (Simon & Schuster, 2026) https://www.simonandschuster.com/books/The-Future-of-Truth/Steven-Rosenbaum/9781637749104
  3. The Future of Truth: How AI Reshapes Reality (Amazon, 2026) https://www.amazon.com/Future-Truth-How-Reshapes-Reality/dp/1637749104
  4. Głośna książka o wpływie AI na prawdę z nieprawdziwymi cytatami (Rzeczpospolita, 2026) https://www.rp.pl/spoleczenstwo/art44415461-napisal-ksiazke-o-prawdzie-i-ai-wykorzystal-cytaty-zmyslone-przez-sztuczna-inteligencje
  5. Napisał książkę o prawdzie w erze AI. ChatGPT zmyślił mu cytaty (Spider's Web, 2026) https://spidersweb.pl/2026/05/ksiazka-steven-rosenbaum-wymyslone-cytaty-chatgpt.html
  6. AI put „synthetic quotes” in his book. But this author wants to keep using it (Ars Technica, 2026) https://arstechnica.com/ai/2026/05/ai-put-synthetic-quotes-in-his-book-but-this-author-wants-to-keep-using-it
  7. The Future of Truth: AI-Made Quotes Controversy (San Francisco Examiner, 2026) https://www.sfexaminer.com/book-on-truth-in-the-age-of-ai-contains-quotes-made-up-by-ai/article_1f549d3e-005a-5d0d-9e06-cdbd1b846a36.html
  8. Author Steven Rosenbaum Busted Using Fake AI-Generated Quotes in Book Critiquing AI (The Daily Beast, 2026) https://www.thedailybeast.com/author-steven-rosenbaum-busted-using-fake-ai-generated-quotes-in-book-critiquing-ai
  9. Rosenbaum, Steven (BenBella Books, 2026) https://benbellabooks.com/authors/rosenbaum-steven
  10. I wrote The Future of Truth and then found to my alarm it contained AI-hallucinated quotes. I've chosen to fight back (Fortune, 2026) https://fortune.com/2026/10/06/steven-rosenbaum-future-of-truth-ai-hallucinated-quotes
  11. Technika błędu. Afera z książką Karoliny Opolskiej rozpala debatę o granicach AI (Press, 2026) https://www.press.pl/tresc/91224,technika-bledu_-afera-z-ksiazka-karoliny-opolskiej-rozpala-debate-o-granicach-ai
AN
O autorze
Andrzej Niemiec

Fanatyk nowych technologii i specjalista w zakresie sztucznej inteligencji.

Jak powstają teksty: Polityka AI · O redakcji

Analiza i dane

Matryca konkurencji

Matryca konkurencji

Matryca konkurencji