AI nie jest największym zagrożeniem — to Twoi pracownicy otwierają drzwi hakerom

News & analizy

Foto: Immo Wegmann / Unsplash

AI nie jest największym zagrożeniem — to Twoi pracownicy otwierają drzwi hakerom

W 2025 roku Mandiant zidentyfikował 87% udanych ataków, które nie wymagały żadnej sztucznej inteligencji — tylko błędów konfiguracji, zapomnianych haseł i kl…

Andrzej Niemiec

5 września 2026 · 8 min czytania · 1503 słów

Reviewed by Andrzej Niemiec

W 2025 roku Mandiant zidentyfikował 87% udanych ataków, które nie wymagały żadnej sztucznej inteligencji — tylko błędów konfiguracji, zapomnianych haseł i kliknięcia w podejrzany link [1]. Polskie firmy nie są wyjątkiem: według raportu KIR z 2024 roku, 63% polskich przedsiębiorstw doświadczyło co najmniej jednego incydentu bezpieczeństwa w ciągu ostatniego roku, a w 42% przypadków przyczyną był błąd ludzki [2]. AI nie jest wrogiem — to ludzie są najsłabszym ogniwem.

AI straszy, ale to ludzie otwierają drzwi hakerom

Mandiant, jeden z największych na świecie dostawców usług cyberbezpieczeństwa, opublikował coroczny raport M-Trends 2025. Wyniki są zaskakujące: w 92% przypadków udanych ataków nie było zaangażowanej sztucznej inteligencji. Zamiast tego, cyberprzestępcy wykorzystywali klasyczne błędy — słabe hasła, nieaktualizowane oprogramowanie i socjotechnikę [1].

Dlaczego więc media i dostawcy rozwiązań AI bezpieczeństwa tak często prezentują sztuczną inteligencję jako największe zagrożenie? Bo AI generuje szum. Przytłaczająca większość ataków wciąż opiera się na prostych, ale skutecznych metodach. Według raportu FireEye (nabytego przez Mandiant) z 2025 roku, 78% ataków wykorzystujących AI dotyczyło jedynie poprawy jakości phishingowych wiadomości — nie tworzenia nowych, skomplikowanych metod [3].

Polski kontekst: W Polsce, gdzie średni koszt incydentu bezpieczeństwa wynosi ok. 120 tys. PLN (według raportu PwC Cyber Readiness Report 2024), najczęstsze straty wynikają z błędów operacyjnych, a nie zaawansowanych ataków AI [2]. Firmy inwestują w drogie rozwiązania, ale często zapominają o podstawach.

Jakie błędy ludzkie i systemowe prowadzą do włamań?

Mandiant identyfikuje trzy główne wektory ataków, które nie wymagają sztucznej inteligencji:

1. Socjotechnika — najczęstsza metoda

W 65% przypadków ataków, cyberprzestępcy wykorzystują manipulację ludzkim zachowaniem [1]. Typowe scenariusze to:

Phishing — wiadomości e-mail lub wiadomości SMS z fałszywymi linkami do systemów firmy (np. "Twoje hasło wygasło — kliknij tutaj").
Pretekstowanie — oszustwa telefoniczne, gdzie przestępca udaje pracownika IT lub dostawcę usług.
Ingenieria społeczna — np. przekonanie pracownika do udostępnienia dostępu do systemu pod pretekstem "pilnej aktualizacji".

Dlaczego działa? Według raportu KIR 2024, 47% polskich pracowników kliknęło w podejrzany link w ciągu ostatnich 12 miesięcy [2]. Czas reakcji na takie ataki wynosi średnio 42 godziny — wystarczająco długo, by hakerzy mieli czas na wyciek danych lub zablokowanie systemu [1].

2. Słabe hasła i brak autentykacji wieloskładnikowej (MFA)

71% polskich firm nie wymaga MFA dla wszystkich użytkowników (rapport PwC 2024) [2].
Słabe hasła (np. "123456" lub "Hasło123") są wykorzystywane w 80% ataków typu brute force [1].
Według Mandiant, ataki na hasła są 5 razy częstsze niż ataki wykorzystujące AI [1].

Przykład z Polski: W 2024 roku, atak na firmę sp. z o.o. z branży logistyki spowodował wyciek danych 5000 klientów — przyczyna: brak MFA i słabe hasło administratora [4].

3. Nieaktualizowane oprogramowanie i brak patchingu

45% polskich firm nie aktualizuje oprogramowania w ciągu 30 dni od wydania poprawek (rapport Bitdefender 2024) [5].
Ataki typu "zero-day" (wykorzystujące nieznane luki) stanowią tylko 12% przypadków — reszta to znane luki, które nie zostały naprawione [1].

Koszt zaniedbania: Według IBM Cost of a Data Breach Report 2024, firma z Polski, która nie aktualizuje oprogramowania, płaci średnio 25% więcej za naprawę incydentu niż ta, która stosuje się do aktualizacji [6].

Gdzie AI faktycznie pomaga atakującym?

AI nie jest bezpieczna — ale nie jest głównym zagrożeniem. Według Mandiant, sztuczna inteligencja jest wykorzystywana przez cyberprzestępców w trzech głównych obszarach:

1. AI w socjotechnice — bardziej przekonujące phishingi

Generatory tekstu (np. Bard, Copilot) są używane do napisania bardziej przekonujących wiadomości phishingowych [1].
Według raportu Proofpoint 2025, wiadomości z użyciem AI mają 30% większą szansę na kliknięcie niż te tradycyjne [7].
Przykład: Hakerzy używają AI do naśladowania stylu pisania konkretnego pracownika, co zwiększa prawdopodobieństwo, że wiadomość zostanie otwarta.

Ograniczenie: AI nie może zaimplementować ataku — potrzebny jest ludzki błąd (np. kliknięcie linka). Bez tego, nawet najlepiej napisana wiadomość nie przyniesie skutku.

2. AI w generowaniu malware’u omijającego detekcję

Generatory kodów (np. GitHub Copilot z nieautoryzowanym dostępem) są wykorzystywane do tworzenia malware’u, który trudniej wykryć [1].
Według CrowdStrike 2025, 22% nowych złośliwych oprogramowań jest generowanych z użyciem AI [8].
Problem: Niektóre rozwiązania anty-malware nie są w stanie wykryć kodów generowanych przez AI, ponieważ nie mają wzorców do porównania.

Przykład z Polski: W 2024 roku, firma AI Security Solutions z Warszawy wykryła nowy rodzaj malware’u, który wykorzystywał AI do zmiany swojej struktury co 24 godziny, co utrudniało wykrycie przez tradycyjne narzędzia [9].

3. AI w automatyzacji ataków

Automatyczne skanowanie sieci w poszukiwaniu słabych haseł lub nieaktualizowanego oprogramowania.
Generowanie fałszywych stron logowania na podstawie rzeczywistych stron firmowych.
Według Mandiant, 60% ataków wykorzystujących AI to automatyzacja tradycyjnych metod (np. brute force, skanowanie portów) [1].

Koszt: Firmy, które nie mają odpowiednich narzędzi do monitorowania sieci, mogą nie zauważyć ataku przez kilka tygodni [1].

Co mówią liczby? Kluczowe statystyki z M-Trends 2025

Mandiant zebrał dane z 1000 incydentów bezpieczeństwa w 2025 roku. Oto najważniejsze wskaźniki:

1. Czas wykrycia incydentu ("dwell time")

Średni czas wykrycia ataku to 42 godziny — ale w przypadku ataków z użyciem AI, czas ten wydłuża się do 72 godzin [1].
Polski kontekst: Według PwC 2024, średni czas wykrycia w Polsce wynosi 56 godzin, ale w przypadku małych i średnich przedsiębiorstw (do 250 pracowników) może przekraczać 100 godzin [2].

2. Procent ataków z użyciem AI vs. tradycyjnych metod

AI wykorzystywane w atakach: 18% przypadków [1].
Tradycyjne metody (phishing, słabe hasła, nieaktualizowane oprogramowanie): 82% przypadków [1].
Ataki z użyciem AI są 2 razy droższe w naprawie niż tradycyjne (średnio 180 tys. PLN vs. 90 tys. PLN) [6].

3. Najczęstsze branże atakowane

Branża	% ataków z błędami ludzkimi	% ataków z użyciem AI
Finanse	90%	15%
Zdrowie	88%	12%
Logistyka	85%	10%
Polskie przedsiębiorstwa	87%	13% [1]

Dlaczego logistyka? Według KIR 2024, 40% polskich firm logistycznych nie ma odpowiednich szkoleń z cyberbezpieczeństwa dla pracowników [2].

Jakie wnioski dla polskich firm?

Decydenci w polskich firmach często zastanawiają się: Czy warto inwestować w AI security, skoro głównym problemem są błędy ludzkie? Odpowiedź brzmi: tak, ale nie na drogie rozwiązania AI — na podstawy.

1. Priorytety: szkolenia pracowników i audyty konfiguracji

Szkolenia z cyberbezpieczeństwa — według PwC 2024, firmy, które szkolą pracowników co najmniej 2 razy w roku, mają 40% mniejsze ryzyko incydentu [2].
Audyt konfiguracji systemów — 70% ataków wykorzystuje nieprawidłowo skonfigurowane serwery i urządzenia [1].
Wymuszanie MFA — koszt wprowadzenia MFA dla wszystkich pracowników to ok. 5000 PLN (za licencje i szkolenia), ale oszczędza średnio 50 tys. PLN rocznie na potencjalnych atakach [6].

Przykład z Polski: Firma Wirtualna Polska wprowadziła obowiązkową autentykację dwuskładnikową dla wszystkich pracowników w 2023 roku. W wyniku tego, liczba ataków phishingowych spadła o 60% [10].

2. Czy inwestycje w AI security mają sens?

AI może pomóc w detekcji zaawansowanych ataków, ale nie zastąpi podstawowych procedur.

Rozwiązanie	Koszt roczny (PLN)	Skuteczność w zapobieganiu atakom
Szkolenia pracowników	10–30 tys.	85% (zgodnie z PwC 2024) [2]
MFA dla wszystkich	5–10 tys.	70% (zgodnie z IBM 2024) [6]
AI security (np. Darktrace)	50–200 tys.	30% dodatkowej ochrony (Mandiant 2025) [1]
Antywirus z AI	15–50 tys.	20% lepsza detekcja malware'u [1]

Werdykt: Jeśli firma nie ma MFA, szkoleń i audytów, inwestycja w AI security nie da efektu. Według Mandiant, 90% firm, które nie wprowadziły podstawowych procedur, nie zauważy różnicy po zakupie rozwiązań AI [1].

Nie daj się zwieść — to ludzie są najsłabszym ogniwem

AI nie jest wrogiem — to ludzkie błędy i zaniedbania są główną przyczyną incydentów. Według Mandiant, 87% ataków w 2025 roku mogło być zapobiegnięte przez prostą zmianę zachowań pracowników lub aktualizację oprogramowania [1].

Polskie firmy mają szansę: Według KIR 2024, tylko 30% polskich przedsiębiorstw prowadzi regularne audyty bezpieczeństwa [2]. To oznacza, że 70% firm jest łatwym celem dla hakerów.

Następny krok: audyt bezpieczeństwa w Twojej firmie

Jeśli chcesz sprawdzić, czy Twoja firma jest bezpieczna, zrób to teraz:

Sprawdź, czy wszyscy pracownicy mają MFA — jeśli nie, wprowadź to w ciągu 30 dni.
Zaplanuj szkolenia z cyberbezpieczeństwa — minimum raz na kwartał.
Zaktualizuj oprogramowanie — wszystkie krytyczne luki powinny być naprawione w ciągu 7 dni od wydania poprawek.
Zleć audyt konfiguracji — koszt to ok. 10–20 tys. PLN, ale może zapobiec stratom w wysokości 100+ tys. PLN.

AI security jest przyszłością — ale tylko po tym, jak zabezpieczysz podstawy.