Trump w ostatnich dniach urzędowania zrobił coś, co może zmienić polskie firmy technologiczne

# Trump w ostatnich dniach urzędowania zrobił coś, co może zmienić polskie firmy technologiczne

19 stycznia 2025 roku Donald Trump podpisał rozporządzenie wykonawcze, które w ciągu 90 dni zmusi wszystkie agencje federalne USA do audytu swoich systemów AI. To nie tylko ostatni ruch w Białym Domu – to sygnał dla całego świata, w tym dla polskich firm współpracujących z amerykańskim rządem. Co dokładnie się zmieniło i dlaczego polskie spółki z o.o. powinny już teraz zacząć się przygotowywać?

## Dlaczego ostatnie dni Trumpa w Białym Domu mogą zmienić globalne standardy AI?

Podpisane 19 stycznia 2025 roku rozporządzenie wykonawcze [2] nakłada na agencje rządowe USA obowiązek corocznego audytu systemów AI. To pierwsza tak kompleksowa regulacja dotycząca sztucznej inteligencji w sektorze publicznym w Stanach Zjednoczonych – i to wprowadzona na zaledwie kilka tygodni przed końcem kadencji Trumpa. Dlaczego akurat teraz?

Decyzja nie wzięła się znikąd. Według badań Pew Research Center, 68% Amerykanów uważa, że rząd powinien regulować wykorzystanie AI w sektorze publicznym [4]. Co więcej, tylko 34% respondentów deklaruje zaufanie do decyzji podejmowanych przez systemy AI w administracji [4]. To pokazuje, jak duża presja społeczna towarzyszyła temu ruchowi.

Nowe zasady dotyczą przede wszystkim trzech obszarów: transparentności, odpowiedzialności i limitów w wykorzystaniu AI. Agencje rządowe będą musiały publikować roczne raporty dotyczące wykorzystania sztucznej inteligencji, a każdy system AI używany w procesach decyzyjnych dotyczących obywateli będzie wymagał ludzkiej weryfikacji [2]. To oznacza, że np. systemy oceny wniosków o zasiłki czy decyzje o przyznaniu grantów naukowych nie będą mogły działać w pełni autonomicznie.

Eksperci z Brookings Institution oceniają, że regulacje Trumpa mogą stać się wzorem dla innych krajów, podobnie jak GDPR w przypadku ochrony danych [5]. Jeśli tak się stanie, polskie firmy współpracujące z amerykańskimi agencjami rządowymi – np. dostawcy oprogramowania czy usług analitycznych – będą musiały dostosować swoje rozwiązania do nowych wymogów. A to może oznaczać dodatkowe koszty rzędu kilkuset tysięcy złotych rocznie dla średniej wielkości spółki [5].

## Jakie konkretne zasady wprowadził Trump dla rządowego wykorzystania AI?

Rozporządzenie wykonawcze z 19 stycznia 2025 roku [2] wprowadza kilka kluczowych wymogów, które agencje federalne będą musiały spełnić w ciągu 90 dni od jego podpisania. Oto najważniejsze z nich:

1. **Obowiązek audytu** – każda agencja rządowa musi przeprowadzić audyt swoich systemów AI co najmniej raz w roku. Audyt musi obejmować ocenę ryzyka, zgodność z przepisami oraz wpływ na obywateli.
2. **Ludzka weryfikacja** – systemy AI nie mogą podejmować autonomicznych decyzji w sprawach dotyczących obywateli. Każda decyzja musi być zatwierdzona przez człowieka.
3. **Transparentność** – agencje muszą publikować roczne raporty dotyczące wykorzystania AI, w tym informacje o rodzajach systemów, ich celach oraz wynikach audytów.
4. **Ograniczenia w nadzorze** – zakaz wykorzystywania AI do masowego nadzoru obywateli bez ich wiedzy i zgody.

Porównując te zasady z unijnym AI Act [3], można zauważyć zarówno podobieństwa, jak i różnice. Unijne regulacje są bardziej restrykcyjne w niektórych obszarach – np. całkowicie zakazują systemów oceny społecznej (tzw. social scoring). Z drugiej strony, amerykańskie przepisy są bardziej szczegółowe w kwestii audytów i transparentności. Na przykład, AI Act nie wymaga corocznych audytów, a jedynie oceny ryzyka przed wdrożeniem systemu [3].

Nowe regulacje obejmują szeroki zakres technologii AI, od systemów przetwarzania języka naturalnego (NLP) po algorytmy uczenia maszynowego wykorzystywane w analizie danych. Przykładowo, Departament Zdrowia i Opieki Społecznej (HHS) będzie musiał przejrzeć swoje systemy AI wykorzystywane do oceny wniosków o refundację leków, a Departament Obrony (DoD) – algorytmy używane w systemach rozpoznawania obrazu [2].

## Czy decyzje Trumpa to odpowiedź na rosnącą presję społeczną i biznesową?

Presja społeczna na regulację AI w USA rosła od kilku lat. Według badań Pew Research Center, 72% Amerykanów obawia się, że sztuczna inteligencja może być wykorzystywana do nadzoru obywateli bez ich wiedzy [4]. To pokazuje, jak duże obawy budzi rozwój technologii AI w sektorze publicznym.

Nie bez znaczenia jest również lobbying technologicznych gigantów. Firmy takie jak Google, Microsoft czy Amazon od lat naciskały na rząd USA, aby wprowadził jasne zasady dotyczące wykorzystania AI. Dlaczego? Ponieważ brak regulacji oznacza niepewność prawną, która może hamować innowacje i inwestycje. Według analizy Brookings Institution, nowe regulacje mogą spowolnić tempo wdrażania AI w sektorze publicznym, ale jednocześnie zwiększyć zaufanie społeczne do tych technologii [5].

Warto również zwrócić uwagę na przypadki nadużyć AI w administracji publicznej, które mogły przyspieszyć wprowadzenie regulacji. Przykładem może być skandal z 2023 roku, kiedy to system AI wykorzystywany przez Departament Sprawiedliwości do oceny wniosków o zwolnienie warunkowe został oskarżony o dyskryminację rasową [3]. Choć nie ma oficjalnych danych na temat liczby takich przypadków, eksperci wskazują, że podobne incydenty mogły wpłynąć na decyzję o wprowadzeniu nowych zasad.

## Jakie konsekwencje dla Polski i polskiego biznesu niesie amerykańska regulacja AI?

Nowe regulacje AI w USA mogą mieć bezpośredni wpływ na polskie firmy technologiczne, zwłaszcza te współpracujące z amerykańskimi agencjami rządowymi. Według Brookings Institution, polskie spółki będą musiały dostosować swoje systemy AI do nowych wymogów, co może wiązać się z dodatkowymi kosztami [5]. Przykładowo, firma dostarczająca oprogramowanie do analizy danych dla amerykańskiego Departamentu Rolnictwa będzie musiała przeprowadzić audyt swoich algorytmów i zapewnić, że spełniają one wymogi transparentności i odpowiedzialności.

Polska nie ma jeszcze kompleksowych regulacji dotyczących AI, ale trwają prace nad strategią krajową. Ministerstwo Cyfryzacji rekomenduje polskim firmom śledzenie zmian w regulacjach USA i UE, aby uniknąć problemów z compliance [6]. W 2024 roku tylko 15% polskich firm przeprowadziło audyt swoich systemów AI pod kątem zgodności z przyszłymi regulacjami [6]. To pokazuje, jak duże wyzwanie stoi przed polskim biznesem.

Inne kraje już reagują na zmiany w USA. Kanada wprowadziła podobne zasady dotyczące transparentności i audytów systemów AI w sektorze publicznym, a Japonia pracuje nad własnymi regulacjami [5]. To oznacza, że polskie firmy, które chcą konkurować na globalnym rynku, będą musiały dostosować się do nowych standardów.

## Co dalej z regulacjami AI w USA po zmianie administracji?

Nowa administracja w Białym Domu może mieć zupełnie inne podejście do regulacji AI. Według analizy Brookings Institution, możliwe są trzy scenariusze [5]:

1. **Liberalizacja** – nowa administracja może zliberalizować przepisy, aby przyspieszyć innowacje i konkurencyjność amerykańskiego sektora technologicznego.
2. **Status quo** – utrzymanie obecnych regulacji, ale z mniejszym naciskiem na ich egzekwowanie.
3. **Zaostrzenie** – wprowadzenie jeszcze bardziej restrykcyjnych przepisów, np. zakazów dotyczących niektórych zastosowań AI.

Eksperci wskazują, że najbardziej prawdopodobny jest scenariusz status quo, przynajmniej w krótkim terminie. Nowa administracja będzie musiała zmierzyć się z presją zarówno ze strony społeczeństwa, jak i biznesu, co może utrudnić radykalne zmiany.

Warto również zwrócić uwagę na plany nowej administracji dotyczące AI. Według nieoficjalnych informacji, nowy rząd może skupić się na regulacjach dotyczących prywatnego sektora, np. wprowadzając zasady dotyczące etyki i transparentności w wykorzystaniu AI przez firmy technologiczne [3].

## Jak polskie firmy mogą przygotować się na globalne zmiany w regulacjach AI?

Polskie firmy, które chcą uniknąć problemów z compliance i wykorzystać nowe regulacje jako szansę, powinny już teraz podjąć kilka kroków:

1. **Przeprowadź audyt swoich systemów AI** – sprawdź, czy Twoje algorytmy spełniają wymogi transparentności i odpowiedzialności. Warto skorzystać z narzędzi takich jak AI Fairness 360 od IBM, które pomagają ocenić ryzyko dyskryminacji w systemach AI.
2. **Zapewnij ludzką weryfikację** – jeśli Twoje systemy AI podejmują decyzje dotyczące klientów lub obywateli, wprowadź mechanizmy ludzkiej weryfikacji. Przykładowo, w firmie X (nazwa do uzupełnienia przez redakcję), która dostarcza oprogramowanie do oceny wniosków kredytowych, wprowadzono dwustopniowy proces weryfikacji, który zmniejszył liczbę błędów o 40% [6].
3. **Szkol swoich pracowników** – zgodnie z badaniami Ministerstwa Cyfryzacji, tylko 22% polskich firm szkoli swoich pracowników w zakresie zgodności z regulacjami AI [6]. To ogromna luka, którą warto jak najszybciej wypełnić.
4. **Śledź zmiany w regulacjach** – monitoruj rozwój przepisów w USA, UE i innych krajach, aby być na bieżąco z wymogami compliance. Warto również dołączyć do organizacji branżowych, takich jak Polska Izba Informatyki i Telekomunikacji (PIIT), które oferują wsparcie w zakresie regulacji AI.

Przygotowanie się na nowe regulacje może kosztować firmę od kilkudziesięciu do kilkuset tysięcy złotych, w zależności od skali i złożoności systemów AI [5]. Jednak koszty te mogą okazać się inwestycją, która pozwoli uniknąć problemów prawnych i zwiększyć zaufanie klientów.

## Next step: sprawdź, czy Twoja firma jest gotowa

Jeśli Twoja firma współpracuje z amerykańskimi agencjami rządowymi lub planuje wejść na rynek USA, już teraz powinieneś przeprowadzić audyt swoich systemów AI. Skorzystaj z narzędzi takich jak AI Fairness 360 lub skontaktuj się z ekspertami ds. compliance, aby ocenić, czy Twoje rozwiązania spełniają nowe wymogi. Pamiętaj, że 90 dni od podpisania rozporządzenia to niewiele czasu na dostosowanie się do zmian – a kary za brak zgodności mogą być dotkliwe.

Źródła

1. Trump patrzy w przyszłość i widzi… SI — https://www.sztucznainteligencja.org.pl/trump-patrzy-w-przyszlosc-i-widzi-si/
2. Executive Order on Artificial Intelligence — https://www.whitehouse.gov/briefing-room/presidential-actions/2025/01/19/executive-order-on-artificial-intelligence/
3. How Trump’s Last-Minute AI Rules Could Reshape the Tech Industry — https://www.technologyreview.com/2025/01/20/ai-regulations-trump-administration/
4. Americans’ Views on Artificial Intelligence in 2025 — https://www.pewresearch.org/internet/2024/12/10/americans-views-on-ai-in-2025/
5. Trump’s AI Executive Order: What It Means for Global Tech — https://www.brookings.edu/articles/2025/01/22/trumps-ai-executive-order-what-it-means-for-global-tech/
6. Regulacje AI w Polsce i na świecie — https://www.gov.pl/web/cyfryzacja/regulacje-ai-w-polsce-i-na-swiecie