News & analizy
Roboty podwodne i nurkowie: kto komu pomaga, a kto kogo blokuje
Zaktualizowano: Autor: Andrzej Niemiec11 min czytania
ROV, AUV czy nurek? Jak dzielą się zadania pod wodą, ile wraków leży w Bałtyku i co robią polskie firmy robotyki podwodnej.

Spis treści
- Czym różni się ROV od AUV i dlaczego to ma znaczenie?
- Co roboty podwodne robią dziś lepiej niż nurkowie?
- W czym nurek wciąż wygrywa z robotem?
- Ile wraków leży na dnie Bałtyku i dlaczego to problem?
- Jak wygląda polski rynek robotyki podwodnej?
- Czy robot zastąpi nurka komercyjnego?
- Od czego zacząć wdrożenie w organizacji?
- Najczęstsze pytania
- Źródła
Czym różni się ROV od AUV i dlaczego to ma znaczenie?
ROV jest sterowany z powierzchni i może przenosić kamerę, sonar, manipulator lub próbnik. AUV działa w dużej mierze autonomicznie i służy przede wszystkim do mapowania oraz pomiarów. Oba typy mogą ograniczać konieczność wysyłania nurków w niebezpieczne miejsca, ale różnią się sposobem pracy i tym, co można zlecić im w trakcie misji [1].
Nazwy bywają używane zamiennie, co prowadzi do błędnych oczekiwań. ROV jest zwykle połączony kablem z jednostką pływającą, więc operator widzi obraz na żywo i może korygować pracę manipulatora. AUV wykonuje zaprogramowaną trasę i wraca z danymi — nie ma osoby, która przejmie sterowanie w połowie zadania [1]. Decyzja sprowadza się do pytania, czy potrzebna jest interwencja w trakcie, czy pokrycie dużego obszaru.
Co roboty podwodne robią dziś lepiej niż nurkowie?
Roboty wykonują zadania powtarzalne i pomiarowe: mapują dno, inspekcjonują konstrukcje, dokumentują wraki, monitorują pracę nurka i pobierają dane z miejsc, w których człowiek byłby narażony [1]. Działają dłużej i nie podlegają ograniczeniom fizjologii nurka.
Przykładem jest geologia morza. Oddział Geologii Morza PIG-PIB w Gdańsku opracowuje mapy dna Bałtyku oraz prowadzi badania osadów, batymetrii i procesów brzegowych, wykorzystując echosondy, sejsmikę, sonary i próbniki osadów [2]. Dane GIS z obszaru Bałtyku są udostępniane w aplikacjach Centralnej Bazy Danych Geologicznych [3]. To prace, w których naturalnym narzędziem jest statek badawczy i aparatura pomiarowa, a nie zespół nurków.
Roboty schodzą też tam, gdzie nurek nie pracuje w ogóle. Przypominający płetwonurka pojazd OceanOne został wykorzystany przy XVII-wiecznym wraku u wybrzeży Francji; jest zdalnie sterowany przez ludzi na powierzchni [4]. W Niemczech opracowano system spawalniczy deklarowany do pracy na głębokości do 6000 m [5].
W czym nurek wciąż wygrywa z robotem?
Przy precyzyjnych czynnościach manualnych nurek pozostaje skuteczniejszy. Ocenia konstrukcję dotykiem, rozpoznaje nietypowe uszkodzenia i zmienia plan, gdy coś nie wygląda jak w dokumentacji. ROV może dokumentować wrak i pracować w skażonej wodzie, ale nie zastąpi ręki przy zadaniach wymagających wyczucia [1].
Nurkowanie komercyjne to osobna profesja, wykonywana w hełmie i według własnych procedur — przy konstrukcjach portowych, rurociągach i pracach podwodnych [6]. Podział ról jest więc praktyczny: maszyna bierze to, co rutynowe i pomiarowe, człowiek to, co wymaga decyzji i dotyku.
Ile wraków leży na dnie Bałtyku i dlaczego to problem?
Na koniec 2024 r. w oficjalnej bazie HELCOM figurowało 580 wraków, a nowoczesnymi metodami przebadano tylko około 37 proc. polskich obszarów morskich [7]. Wraki to nie tylko temat archeologiczny — mogą być źródłem zanieczyszczeń i dlatego wymagają monitoringu.
Badania osadów wokół wraków „Franken” i „Stuttgart” wykazały podwyższone stężenia zanieczyszczeń, szczególnie w pobliżu „Stuttgartu”. Próbki pobierano z wielu stanowisk, a rdzenie miały do kilku metrów długości [8]. Próbki wody i osadów pozwalają wykrywać wycieki ropy, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, PCB i metale [7]. ROV i nurek pełnią tu różne role: robot dokumentuje i pobiera materiał, nurek weryfikuje to, co wymaga oceny w wodzie [1].
Polskie odkrycia z ostatnich lat pokazują skalę. W lipcu 2024 r. nurkowie znaleźli w Bałtyku wrak żaglowca z ponad 100 butelkami szampana, wodą mineralną Selters i porcelaną; dwóch nurków zeszło na około 58 m i pracowało pod wodą prawie dwie godziny [9][10]. W 2025 r. nurkowie Baltictech, we współpracy z Urzędem Morskim w Gdyni, odkryli w Zatoce Gdańskiej dwa XVIII-wieczne drewniane wraki i przebadali osiem celów podwodnych [11].
| Kryterium | ROV | AUV | Nurek komercyjny |
|---|---|---|---|
| Sterowanie | z powierzchni, zwykle po kablu [1] | autonomiczny, według planu misji [1] | samodzielny, decyzje podejmuje w wodzie |
| Typowe zadania | inspekcja, manipulator, próbnik [1] | mapowanie dna, pomiary [1] | precyzyjne prace manualne, ocena konstrukcji [1] |
| Główne ograniczenie | zależność od jednostki i załogi | brak reakcji na sytuację poza planem misji | czas pracy, głębokość, ryzyko dla zdrowia |
Jak wygląda polski rynek robotyki podwodnej?
Polskie firmy rozwijają własne systemy, ale trzeba podawać konkretne nazwy. SR Robotics deklaruje prace nad ROV Nautilus, ROV Octopus, AUV Belona oraz pojazdami nawodnymi i robotami magnetycznymi [12]. W 2025 r. spółka poinformowała o pozyskaniu 8,5 mln euro na rozwój floty i usług [13].
To skala mniejsza niż w krajach z rozwiniętym sektorem offshore, ale wystarczająca, by mówić o kompetencjach w budowie pojazdów, a nie tylko o ich używaniu. Kontekst dla całej branży technologicznej w Polsce opisujemy w tekście Czy Orzeł naprawdę podniesie polską AI z kolan?.
Czy robot zastąpi nurka komercyjnego?
Nie w całym zakresie. Automatyzacja przejmuje zadania rutynowe, powtarzalne i pomiarowe, a nurek zostaje przy pracach wymagających oceny, dotyku i decyzji [1]. Realny scenariusz to zmiana proporcji, nie zniknięcie zawodu.
Każda fala automatyzacji zmieniała raczej zakres obowiązków niż eliminowała rolę — podobnie dzieje się z wdrażaniem AI w firmach, gdzie pilotaż pełni funkcję rozpoznania, a nie od razu zastępuje proces (Praktyczne zastosowania AI: Od pilotażu do produkcji).
Od czego zacząć wdrożenie w organizacji?
Od zdefiniowania zadania, nie od zakupu pojazdu. Najpierw trzeba ustalić, czy potrzebna jest interwencja w trakcie pracy (wtedy ROV), czy mapa i pomiary większego obszaru (wtedy AUV).
Kolejne kroki: sprawdzić, kto będzie operatorem i czy jednostka pływająca może obsłużyć pojazd; ustalić wymagania formalne dla rejonu prac; zaplanować, jak będą zbierane i archiwizowane dane; dopiero potem wybrać sprzęt i szkolenie. Na starcie trzeba też ustalić, które zadania pozostają przy nurku — to porządkuje budżet i zakres odpowiedzialności.
Najczęstsze pytania
Czy AUV potrzebuje operatora?
AUV wykonuje misję według planu i nie wymaga stałego sterowania, ale przed startem ktoś musi przygotować trasę, a po powrocie odebrać i sprawdzić dane. Operator jest więc potrzebny, tylko nie siedzi przy joysticku przez cały czas pracy [1].
Do jakiej głębokości pracują roboty podwodne?
Nie ma jednej granicy — zależy od konstrukcji i zadania. Opisywane systemy spawalnicze są deklarowane do 6000 m [5], a pojazdy inspekcyjne pracują znacznie płycej. Dla porównania nurkowie w relacji z Bałtyku zeszli na około 58 m [9].
Czy ROV może pobierać próbki?
Tak. ROV może przenosić manipulator lub próbnik, co pozwala pobrać materiał bez wysyłania człowieka [1]. Przy próbkach osadów wokół wraków stosuje się rdzenie o długości do kilku metrów [8].
Czy nurek komercyjny straci pracę?
Nie z powodu samej dostępności robotów. Zmieni się raczej zestaw zadań: więcej nadzoru nad pracą maszyn i prac precyzyjnych, mniej rutynowych inspekcji. Decyzja o podziale ról należy do organizacji i jej procedur [1].
Źródła
- Podwodne roboty (ppoz.pl, b.d.)
- Trudne badania - metody geologii morza (Państwowy Instytut Geologiczny - PIB, b.d.)
- Dane GIS z obszaru Bałtyku dostępne w aplikacjach Centralnej Bazy Danych Geologicznych PIG-PIB (Państwowy Instytut Geologiczny - PIB, b.d.)
- Robot-płetwonurek szuka skarbów pod wodą (rp.pl, b.d.)
- Podwodne roboty spawalnicze przyszłością morskiej infrastruktury (Magazyn Przemysłowy, b.d.)
- Podwodne prace nurkowe - Robert Polewski - Podcast Spod Wody (Spod Wody, b.d.)
- HELCOM Thematic assessment on Hazardous submerged objects in the Baltic Sea. Potentially polluting shipwrecks in the Baltic Sea (HELCOM, b.d.)
- Baltic Sea shipwrecks as a source of hazardous pollution (PeerJ, b.d.)
- Wrak żaglowca wypełniony butelkami szampana odkryli w Bałtyku polscy nurkowie (dzieje.pl, 2024)
- Wrak wypełniony butelkami szampana i wody mineralnej. Odkrycia polskich nurków na dnie Bałtyku (PAP, 2024)
- Polish divers discover 18th-century shipwrecks in Baltic Sea (Notes from Poland, 2025)
- SR Robotics - Intelligent System for Specialised Underwater Work (SR Robotics, b.d.)
- Polish SR Robotics Secures €8.5M to Scale Underwater Tech (TheRecursive, 2025)
Fanatyk nowych technologii i specjalista w zakresie sztucznej inteligencji.
Jak powstają teksty: Polityka AI · O redakcji