Przejdź do treści

News & analizy

Roboty podwodne i nurkowie: kto komu pomaga, a kto kogo blokuje

Zaktualizowano: Autor: Andrzej Niemiec11 min czytania

ROV, AUV czy nurek? Jak dzielą się zadania pod wodą, ile wraków leży w Bałtyku i co robią polskie firmy robotyki podwodnej.

Roboty podwodne i nurkowie: kto komu pomaga, a kto kogo blokuje
Spis treści
  1. Czym różni się ROV od AUV i dlaczego to ma znaczenie?
  2. Co roboty podwodne robią dziś lepiej niż nurkowie?
  3. W czym nurek wciąż wygrywa z robotem?
  4. Ile wraków leży na dnie Bałtyku i dlaczego to problem?
  5. Jak wygląda polski rynek robotyki podwodnej?
  6. Czy robot zastąpi nurka komercyjnego?
  7. Od czego zacząć wdrożenie w organizacji?
  8. Najczęstsze pytania
  9. Źródła

Czym różni się ROV od AUV i dlaczego to ma znaczenie?

ROV jest sterowany z powierzchni i może przenosić kamerę, sonar, manipulator lub próbnik. AUV działa w dużej mierze autonomicznie i służy przede wszystkim do mapowania oraz pomiarów. Oba typy mogą ograniczać konieczność wysyłania nurków w niebezpieczne miejsca, ale różnią się sposobem pracy i tym, co można zlecić im w trakcie misji [1].

Nazwy bywają używane zamiennie, co prowadzi do błędnych oczekiwań. ROV jest zwykle połączony kablem z jednostką pływającą, więc operator widzi obraz na żywo i może korygować pracę manipulatora. AUV wykonuje zaprogramowaną trasę i wraca z danymi — nie ma osoby, która przejmie sterowanie w połowie zadania [1]. Decyzja sprowadza się do pytania, czy potrzebna jest interwencja w trakcie, czy pokrycie dużego obszaru.

Co roboty podwodne robią dziś lepiej niż nurkowie?

Roboty wykonują zadania powtarzalne i pomiarowe: mapują dno, inspekcjonują konstrukcje, dokumentują wraki, monitorują pracę nurka i pobierają dane z miejsc, w których człowiek byłby narażony [1]. Działają dłużej i nie podlegają ograniczeniom fizjologii nurka.

Przykładem jest geologia morza. Oddział Geologii Morza PIG-PIB w Gdańsku opracowuje mapy dna Bałtyku oraz prowadzi badania osadów, batymetrii i procesów brzegowych, wykorzystując echosondy, sejsmikę, sonary i próbniki osadów [2]. Dane GIS z obszaru Bałtyku są udostępniane w aplikacjach Centralnej Bazy Danych Geologicznych [3]. To prace, w których naturalnym narzędziem jest statek badawczy i aparatura pomiarowa, a nie zespół nurków.

Roboty schodzą też tam, gdzie nurek nie pracuje w ogóle. Przypominający płetwonurka pojazd OceanOne został wykorzystany przy XVII-wiecznym wraku u wybrzeży Francji; jest zdalnie sterowany przez ludzi na powierzchni [4]. W Niemczech opracowano system spawalniczy deklarowany do pracy na głębokości do 6000 m [5].

W czym nurek wciąż wygrywa z robotem?

Przy precyzyjnych czynnościach manualnych nurek pozostaje skuteczniejszy. Ocenia konstrukcję dotykiem, rozpoznaje nietypowe uszkodzenia i zmienia plan, gdy coś nie wygląda jak w dokumentacji. ROV może dokumentować wrak i pracować w skażonej wodzie, ale nie zastąpi ręki przy zadaniach wymagających wyczucia [1].

Nurkowanie komercyjne to osobna profesja, wykonywana w hełmie i według własnych procedur — przy konstrukcjach portowych, rurociągach i pracach podwodnych [6]. Podział ról jest więc praktyczny: maszyna bierze to, co rutynowe i pomiarowe, człowiek to, co wymaga decyzji i dotyku.

Ile wraków leży na dnie Bałtyku i dlaczego to problem?

Na koniec 2024 r. w oficjalnej bazie HELCOM figurowało 580 wraków, a nowoczesnymi metodami przebadano tylko około 37 proc. polskich obszarów morskich [7]. Wraki to nie tylko temat archeologiczny — mogą być źródłem zanieczyszczeń i dlatego wymagają monitoringu.

Badania osadów wokół wraków „Franken” i „Stuttgart” wykazały podwyższone stężenia zanieczyszczeń, szczególnie w pobliżu „Stuttgartu”. Próbki pobierano z wielu stanowisk, a rdzenie miały do kilku metrów długości [8]. Próbki wody i osadów pozwalają wykrywać wycieki ropy, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, PCB i metale [7]. ROV i nurek pełnią tu różne role: robot dokumentuje i pobiera materiał, nurek weryfikuje to, co wymaga oceny w wodzie [1].

Polskie odkrycia z ostatnich lat pokazują skalę. W lipcu 2024 r. nurkowie znaleźli w Bałtyku wrak żaglowca z ponad 100 butelkami szampana, wodą mineralną Selters i porcelaną; dwóch nurków zeszło na około 58 m i pracowało pod wodą prawie dwie godziny [9][10]. W 2025 r. nurkowie Baltictech, we współpracy z Urzędem Morskim w Gdyni, odkryli w Zatoce Gdańskiej dwa XVIII-wieczne drewniane wraki i przebadali osiem celów podwodnych [11].

KryteriumROVAUVNurek komercyjny
Sterowaniez powierzchni, zwykle po kablu [1]autonomiczny, według planu misji [1]samodzielny, decyzje podejmuje w wodzie
Typowe zadaniainspekcja, manipulator, próbnik [1]mapowanie dna, pomiary [1]precyzyjne prace manualne, ocena konstrukcji [1]
Główne ograniczeniezależność od jednostki i załogibrak reakcji na sytuację poza planem misjiczas pracy, głębokość, ryzyko dla zdrowia

Jak wygląda polski rynek robotyki podwodnej?

Polskie firmy rozwijają własne systemy, ale trzeba podawać konkretne nazwy. SR Robotics deklaruje prace nad ROV Nautilus, ROV Octopus, AUV Belona oraz pojazdami nawodnymi i robotami magnetycznymi [12]. W 2025 r. spółka poinformowała o pozyskaniu 8,5 mln euro na rozwój floty i usług [13].

To skala mniejsza niż w krajach z rozwiniętym sektorem offshore, ale wystarczająca, by mówić o kompetencjach w budowie pojazdów, a nie tylko o ich używaniu. Kontekst dla całej branży technologicznej w Polsce opisujemy w tekście Czy Orzeł naprawdę podniesie polską AI z kolan?.

Czy robot zastąpi nurka komercyjnego?

Nie w całym zakresie. Automatyzacja przejmuje zadania rutynowe, powtarzalne i pomiarowe, a nurek zostaje przy pracach wymagających oceny, dotyku i decyzji [1]. Realny scenariusz to zmiana proporcji, nie zniknięcie zawodu.

Każda fala automatyzacji zmieniała raczej zakres obowiązków niż eliminowała rolę — podobnie dzieje się z wdrażaniem AI w firmach, gdzie pilotaż pełni funkcję rozpoznania, a nie od razu zastępuje proces (Praktyczne zastosowania AI: Od pilotażu do produkcji).

Od czego zacząć wdrożenie w organizacji?

Od zdefiniowania zadania, nie od zakupu pojazdu. Najpierw trzeba ustalić, czy potrzebna jest interwencja w trakcie pracy (wtedy ROV), czy mapa i pomiary większego obszaru (wtedy AUV).

Kolejne kroki: sprawdzić, kto będzie operatorem i czy jednostka pływająca może obsłużyć pojazd; ustalić wymagania formalne dla rejonu prac; zaplanować, jak będą zbierane i archiwizowane dane; dopiero potem wybrać sprzęt i szkolenie. Na starcie trzeba też ustalić, które zadania pozostają przy nurku — to porządkuje budżet i zakres odpowiedzialności.

Najczęstsze pytania

Czy AUV potrzebuje operatora?

AUV wykonuje misję według planu i nie wymaga stałego sterowania, ale przed startem ktoś musi przygotować trasę, a po powrocie odebrać i sprawdzić dane. Operator jest więc potrzebny, tylko nie siedzi przy joysticku przez cały czas pracy [1].

Do jakiej głębokości pracują roboty podwodne?

Nie ma jednej granicy — zależy od konstrukcji i zadania. Opisywane systemy spawalnicze są deklarowane do 6000 m [5], a pojazdy inspekcyjne pracują znacznie płycej. Dla porównania nurkowie w relacji z Bałtyku zeszli na około 58 m [9].

Czy ROV może pobierać próbki?

Tak. ROV może przenosić manipulator lub próbnik, co pozwala pobrać materiał bez wysyłania człowieka [1]. Przy próbkach osadów wokół wraków stosuje się rdzenie o długości do kilku metrów [8].

Czy nurek komercyjny straci pracę?

Nie z powodu samej dostępności robotów. Zmieni się raczej zestaw zadań: więcej nadzoru nad pracą maszyn i prac precyzyjnych, mniej rutynowych inspekcji. Decyzja o podziale ról należy do organizacji i jej procedur [1].

Źródła

  1. Podwodne roboty (ppoz.pl, b.d.)
  2. Trudne badania - metody geologii morza (Państwowy Instytut Geologiczny - PIB, b.d.)
  3. Dane GIS z obszaru Bałtyku dostępne w aplikacjach Centralnej Bazy Danych Geologicznych PIG-PIB (Państwowy Instytut Geologiczny - PIB, b.d.)
  4. Robot-płetwonurek szuka skarbów pod wodą (rp.pl, b.d.)
  5. Podwodne roboty spawalnicze przyszłością morskiej infrastruktury (Magazyn Przemysłowy, b.d.)
  6. Podwodne prace nurkowe - Robert Polewski - Podcast Spod Wody (Spod Wody, b.d.)
  7. HELCOM Thematic assessment on Hazardous submerged objects in the Baltic Sea. Potentially polluting shipwrecks in the Baltic Sea (HELCOM, b.d.)
  8. Baltic Sea shipwrecks as a source of hazardous pollution (PeerJ, b.d.)
  9. Wrak żaglowca wypełniony butelkami szampana odkryli w Bałtyku polscy nurkowie (dzieje.pl, 2024)
  10. Wrak wypełniony butelkami szampana i wody mineralnej. Odkrycia polskich nurków na dnie Bałtyku (PAP, 2024)
  11. Polish divers discover 18th-century shipwrecks in Baltic Sea (Notes from Poland, 2025)
  12. SR Robotics - Intelligent System for Specialised Underwater Work (SR Robotics, b.d.)
  13. Polish SR Robotics Secures €8.5M to Scale Underwater Tech (TheRecursive, 2025)
AN
O autorze
Andrzej Niemiec

Fanatyk nowych technologii i specjalista w zakresie sztucznej inteligencji.

Jak powstają teksty: Polityka AI · O redakcji