Przejdź do treści

Praktyczne zastosowania

Gaia AI Factory: co da polski superkomputer AI i kiedy ruszy

Zaktualizowano: Autor: Andrzej Niemiec7 min czytania

Gaia AI Factory to krakowski projekt EuroHPC za około 70 mln euro. Superkomputer z ponad 1000 GPU ma ruszyć w 2027 r. Czym różni się od misji Gaia ESA.

Gaia AI Factory: co da polski superkomputer AI i kiedy ruszy
Spis treści
  1. Czym jest Gaia AI Factory?
  2. Kiedy superkomputer Gaia zacznie działać?
  3. Czym Gaia AI Factory różni się od misji Gaia ESA?
  4. Co ma wspierać superkomputer Gaia?
  5. Ile danych zebrała misja Gaia i jak są przetwarzane?
  6. Które liczby o Gai nie mają potwierdzenia?
  7. Co to oznacza dla polskich firm i instytutów?
  8. Najczęstsze pytania
  9. Źródła

Czym jest Gaia AI Factory?

Gaia AI Factory to projekt badawczej infrastruktury AI, a nie produkt jednej spółki. Liderem konsorcjum i przyszłym operatorem jest Akademickie Centrum Komputerowe Cyfronet AGH [1]. Partnerami są AGH, WCSS, CI TASK, Uniwersytet Warszawski, NCBJ, NASK, OPI, Sano i Krakowski Park Technologiczny [2]. Budżet wynosi około 70 mln euro i jest dzielony po równo między Polskę i Unię Europejską [3].

Projekt należy do sieci fabryk AI finansowanych w programie EuroHPC. Ma udostępniać moc obliczeniową nauce i przemysłowi [1][3]. Nazwa nawiązuje do Gai, ale nie do teleskopu Europejskiej Agencji Kosmicznej.

Kiedy superkomputer Gaia zacznie działać?

Projekt wybrano 10 października 2025 r. w ramach EuroHPC. Uroczysta inauguracja odbyła się 11 maja 2026 r. w Krakowie [4][5]. Uruchomienie superkomputera planowane jest na 2027 r., a pełny dostęp ma być możliwy po instalacji systemu [6].

Inauguracja nie oznacza pracy produkcyjnej. Komunikaty z maja 2026 r. opisują wydarzenie organizacyjne, nie oddanie maszyny do użytku [4][6]. Do października 2026 r. brakuje potwierdzenia, że naukowcy i firmy korzystają z zapowiadanej mocy.

Czym Gaia AI Factory różni się od misji Gaia ESA?

Zbieżność nazw wprowadza w błąd, bo to dwa różne byty. Misja Gaia ESA była obserwatorium astrometrycznym. Działała od 2014 r. do 15 stycznia 2025 r. i wykonała ponad 3 bln obserwacji około 2 mld obiektów [7][8]. Gaia AI Factory to krakowski projekt infrastruktury obliczeniowej [1][2].

KryteriumMisja Gaia ESAGaia AI Factory
Charakterobserwatorium astrometryczneinfrastruktura AI
OperatorESA i konsorcjum DPACACK Cyfronet AGH
Status w 2026 r.obserwacje zakończone 15 stycznia 2025 r.inauguracja 11 maja 2026 r., start w 2027 r.
Skalakatalog DR3: około 1,8 mld źródełponad 1000 akceleratorów GPU
Zastosowaniemapa gwiazd Drogi Mlecznejzdrowie, sektor kosmiczny, modele językowe

Co ma wspierać superkomputer Gaia?

Maszyna ma mieć ponad 1000 akceleratorów GPU i zostać zintegrowana z PLGrid. Konsorcjum zapowiada moc wielokrotnie większą niż superkomputer Helios [2][9]. Trzy priorytety to zdrowie, sektor kosmiczny i duże modele językowe [9][1].

Zastosowania kosmiczne dotyczą przede wszystkim analizy danych satelitarnych, nie sterowania teleskopem Gaia [9][1]. Ta różnica jest istotna dla firm, które liczą na dane misji astrometrycznej. Infrastruktura ma obsługiwać zbiory z satelitów i modele AI, a nie archiwum ESA.

Ile danych zebrała misja Gaia i jak są przetwarzane?

Oficjalne dane dla całej fazy obserwacyjnej podają 141 064 GB, czyli około 141 TB danych naukowych [10]. Katalog DR3 opublikowano 13 czerwca 2022 r. Zawiera około 1,8 mld źródeł oraz około 220 mln widm BP/RP [11]. Do tego dochodzi około 1 mln widm RVS i ponad 33 mln nowych prędkości radialnych [12].

Przetwarzaniem zajmuje się europejskie konsorcjum DPAC, liczące ponad 400 specjalistów [7]. Niektóre procesy DR3 wymagały około 3 mln godzin CPU i 300 TB przestrzeni roboczej [7][12]. To pokazuje skalę problemu, który rozwiązują wyspecjalizowane centra danych, a nie pojedyncze zespoły.

Które liczby o Gai nie mają potwierdzenia?

W sieci krąży twierdzenie o 1 petabajcie danych zebranych w 2023 r. Źródła tego nie potwierdzają. ESA mówiła o przewidywanym archiwum przekraczającym 1 PB pod koniec całej misji, wraz z przetwarzaniem i produktami danych [14][10]. W 2023 r. opublikowano Focused Product Release o rozmiarze około 15 GB [13].

Drugi popularny błąd dotyczy nośników. ESA porównywała 1 PB do około 200 tys. płyt DVD, nie Blu-ray [14]. Jedna płyta Blu-ray ma 25 GB, więc 1 PB to około 40 tys. takich płyt [15]. Metafora pociągu AI w kosmosie również nie jest nazwą programu ani wydarzenia.

Co to oznacza dla polskich firm i instytutów?

Najpierw harmonogram, potem decyzje. Do 2027 r. nie ma potwierdzenia działającej usługi o pełnej zapowiadanej mocy [6]. Zespoły, które chcą korzystać z Gai, powinny śledzić komunikaty Cyfronetu AGH i ministerstw oraz przygotować wnioski pod infrastrukturę PLGrid [2][9].

Drugi kierunek to kompetencje. Analiza danych satelitarnych wymaga osób, które łączą uczenie maszynowe z przetwarzaniem obrazu. Sąsiednie wątki opisujemy w tekstach o Orle i polskiej AI oraz o praktycznych wdrożeniach AI.

Trzeci kierunek to realna ocena danych. Katalogi DR3 i FPR są publiczne, ale ich analiza wymaga mocy obliczeniowej i wiedzy o astrometrii [11][13]. Firma bez zespołu danych nie zbuduje przewagi na samym dostępie do plików. Polecamy zacząć od jednego zbioru i jednego pytania badawczego, a nie od zakupu sprzętu.

Najczęstsze pytania

Kiedy superkomputer Gaia zacznie działać?

Uruchomienie planowane jest na 2027 r., a pełny dostęp po instalacji systemu [6]. Inauguracja projektu odbyła się 11 maja 2026 r. i nie oznaczała oddania maszyny do użytku [4][5]. Do października 2026 r. brakuje potwierdzenia pracy produkcyjnej, więc każdy termin trzeba sprawdzać w komunikatach konsorcjum.

Czy Gaia AI Factory ma związek z teleskopem Gaia?

Nie. Misja Gaia ESA to obserwatorium astrometryczne, które zakończyło obserwacje 15 stycznia 2025 r. [7][8]. Gaia AI Factory to krakowski projekt infrastruktury AI prowadzony przez ACK Cyfronet AGH [1][2]. Wspólna jest tylko nazwa, a zastosowania kosmiczne dotyczą analizy danych satelitarnych [9].

Ile kosztuje projekt Gaia AI Factory?

Budżet to około 70 mln euro, finansowany po równo przez Polskę i Unię Europejską [3]. Projekt wybrano w ramach EuroHPC 10 października 2025 r. [4]. Kwota dotyczy całego przedsięwzięcia infrastrukturalnego, a nie samego zakupu kart GPU.

Ile GPU będzie miał superkomputer Gaia?

System ma mieć ponad 1000 akceleratorów GPU i zostać zintegrowany z PLGrid [2][9]. Konsorcjum zapowiada moc wielokrotnie większą niż Helios [2]. Dokładna konfiguracja nie została podana w źródłach z 2026 r., więc podawanie konkretnych modeli kart było zgadywaniem.

Czy dane misji Gaia są dostępne publicznie?

Tak. Katalog DR3 opublikowano 13 czerwca 2022 r. i zawiera około 1,8 mld źródeł [11]. W 2023 r. ukazał się Focused Product Release o rozmiarze około 15 GB [13]. Korzystanie z danych nie wymaga zgody, ale ich analiza wymaga mocy obliczeniowej i wiedzy o astrometrii [7][10].

Źródła

  1. At ACC Cyfronet AGH, the Gaia AI Factory will be established (Cyfronet AGH, 2025)
  2. Gaia AI Factory (Cyfronet AGH)
  3. Druga w Polsce fabryka AI powstanie w Krakowie (Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, 2025)
  4. Inauguracja Gaia AI Factory w Krakowie (Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, 2026)
  5. Gaia AI Factory inauguration (Cyfronet AGH, 2026)
  6. Gaia AI supercomputer launched in Kraków, Poland (DCD, 2026)
  7. ESA Gaia factsheet (ESA)
  8. ESA Gaia (ESA)
  9. Gaia AI – fabryka sztucznej inteligencji powstaje w Krakowie (Ministerstwo Cyfryzacji, 2025)
  10. Gaia Mission Numbers (ESA Cosmos)
  11. Gaia Data Release 3 – Summary of the content and survey properties (A&A, 2023)
  12. Gaia Data Release 3 – Properties and validation of the radial velocities (A&A, 2023)
  13. Gaia FPR content (ESA Cosmos)
  14. ESA Who operates Gaia? (ESA)
  15. Blu-ray (Wikipedia)
AN
O autorze
Andrzej Niemiec

Fanatyk nowych technologii i specjalista w zakresie sztucznej inteligencji.

Jak powstają teksty: Polityka AI · O redakcji