Przejdź do treści

News & analizy

Czy AI zabiera pracę młodym? Co pokazują badania z 2025 roku

Zaktualizowano: Autor: Andrzej Niemiec11 min czytania

Analizy ILO i Stanforda wskazują, że AI częściej zmienia zadania niż likwiduje zawody. Sprawdzamy, kogo dotyka najbardziej i ile miejsc pracy powstanie do 2030 roku.

Czy AI zabiera pracę młodym? Co pokazują badania z 2025 roku
Spis treści
  1. Czy AI naprawdę zabiera pracę młodym?
  2. Które zadania są najbardziej eksponowane?
  3. Czy młodzi pracownicy są w gorszej sytuacji niż starsi?
  4. Czy automatyzacja i wspomaganie dają ten sam efekt?
  5. Ile miejsc pracy powstanie, a ile zniknie do 2030 roku?
  6. Co o juniorach piszą media?
  7. Czy historia IBM w Polsce wyjaśnia skalę zmian?
  8. Jakie umiejętności rosną w cenie?
  9. Co to oznacza dla polskiego rynku pracy?
  10. Najczęstsze pytania
  11. Źródła

Czy AI naprawdę zabiera pracę młodym?

Nie w taki sposób, w jaki sugerują nagłówki. Analiza Międzynarodowej Organizacji Pracy obejmująca niemal 30 tys. opisów pracy wskazuje, że bardziej prawdopodobna jest transformacja zadań niż powszechne znikanie zawodów [1]. Około jednej czwartej miejsc pracy na świecie jest potencjalnie wystawiona na generatywną AI [2]. Ekspozycja oznacza możliwość automatyzacji lub zmiany zakresu obowiązków, nie pewną utratę pracy [1].

Które zadania są najbardziej eksponowane?

Praca biurowa i administracyjna. W analizie ILO 24% zadań w tej grupie zaklasyfikowano jako wysoko eksponowane, a kolejne 58% jako średnio eksponowane [1]. Wysoka ekspozycja nie oznacza, że stanowisko zniknie. Oznacza, że część jego zadań można przejąć modelem językowym albo skrócić czas ich wykonania.

Dla osoby na początku kariery to różnica praktyczna. Jeżeli z zespołu ubywa część zadań wypełniających dzień juniora, firma może ograniczyć nabór na to stanowisko, mimo że formalnie go nie likwiduje. ILO opisuje ten mechanizm jako zmianę treści pracy, a nie przesądzone zwolnienia [1].

Czy młodzi pracownicy są w gorszej sytuacji niż starsi?

Częściowo tak. ILO ostrzega, że młodzi częściej zajmują stanowiska początkujące i pracują w zawodach bardziej podatnych na automatyzację, co utrudnia wejście na rynek pracy [2]. Analiza danych płacowych z USA wskazała 13-procentowy względny spadek zatrudnienia osób w wieku 22–25 lat w najbardziej eksponowanych zawodach od 2022 roku [3].

Autorzy tego badania zaznaczają, że nie było ono recenzowane, a inne czynniki gospodarcze również mogły wpłynąć na wynik [3]. To zastrzeżenie jest istotne: korelacja między wdrożeniami AI a sytuacją juniorów nie dowodzi jeszcze wyłącznej przyczynowości.

Czy automatyzacja i wspomaganie dają ten sam efekt?

Nie. Spadki zatrudnienia młodych koncentrowały się w zastosowaniach AI, które automatyzują pracę. W zastosowaniach wspomagających pracownika podobnego efektu nie zaobserwowano [4]. Ten wynik jest najważniejszą wskazówką dla firm planujących wdrożenie: narzędzie, które skraca zadania, działa inaczej niż narzędzie, które usuwa stanowisko.

Analitycy rynku pracy zwracają uwagę na drugą stronę tego procesu. Jeżeli firmy przestają zatrudniać juniorów, po kilku latach brakuje osób z doświadczeniem do awansu. Ten efekt opisuje między innymi UNU w analizie presji na stanowiska początkujące [5].

Ile miejsc pracy powstanie, a ile zniknie do 2030 roku?

World Economic Forum prognozuje do 2030 roku 170 mln nowych i 92 mln wypartych miejsc pracy, czyli saldo plus 78 mln [6]. W kategorii AI i technologii przetwarzania informacji ma powstać około 11 mln miejsc pracy, a wyprzeć około 9 mln [6]. To prognozy pracodawców, a nie gwarantowane rezultaty.

ILO przygotowała osobny indeks, który mierzy ekspozycję zadań, a nie liczbę etatów przewidzianych do likwidacji [7]. Różnica w metodach wyjaśnia, dlaczego liczby z obu raportów nie da się zestawić jeden do jednego.

ŹródłoZakresGłówny wynik liczbowyWniosek
ILO (2025)ekspozycja zadań, niemal 30 tys. opisów pracy24% zadań wysoko i 58% średnio eksponowanych w pracy biurowejzmiana obowiązków, nie automatyczna likwidacja etatów
Stanford (2025)dane płacowe z USA, osoby w wieku 22–25 lat13% względnego spadku zatrudnienia w najbardziej eksponowanych zawodachefekt widoczny głównie przy automatyzacji
WEF (2025)prognozy pracodawców do 2030 roku170 mln nowych i 92 mln wypartych miejsc pracysaldo dodatnie, ale nierówne dla grup wiekowych

Co o juniorach piszą media?

Opisując badanie Stanforda, Onet wskazuje, że na razie martwić powinni się młodzi pracownicy [8]. Forbes zwraca uwagę, że AI podnosi próg zawodowego wejścia dla juniorów, a firmy mogą wkrótce sygnalizować brak kandydatów do pracy [9]. W drugim tekście Forbes pisze wprost, że juniorzy lawinowo tracą szansę na pracę, nie tylko w IT [10].

Te teksty są opinią lub omówieniem badań, a nie niezależnym pomiarem. Czytelnik powinien je zestawić z zastrzeżeniami autorów badań, które omawiają.

Czy historia IBM w Polsce wyjaśnia skalę zmian?

Historia IBM w Polsce jest znacznie dłuższa, niż sugerują opowieści o początkach kariery w tej firmie w latach osiemdziesiątych. Pierwsza dostawa urządzenia CTR trafiła do Warszawy w 1923 roku. W 1935 roku otwarto biuro „Polski Hollerith”, a oficjalne operacje IBM Polska rozpoczęto w 1991 roku [11].

Dostępne źródła nie potwierdzają, by w 1982 roku powstawał nowy oddział IBM w Warszawie. W latach 1983–1991 działały przedstawicielstwa pośrednie, między innymi Eximpol, IAiZ i Dernan [11][12]. Ani wiek, ani wykształcenie konkretnego pracownika z tamtego okresu nie wynikają z dostępnych materiałów.

Jakie umiejętności rosną w cenie?

World Economic Forum wymienia AI i big data, cyberbezpieczeństwo oraz biegłość technologiczną jako najszybciej rosnące obszary umiejętności [6]. Obok nich pojawiają się analityczne myślenie, odporność, kreatywność, przywództwo i uczenie się przez całe życie [6].

Badacze zajmujący się rynkiem pracy zwracają uwagę, że skutki wdrożeń AI nie rozkładają się równo między pracowników [13]. Dla osoby planującej karierę oznacza to, że sama znajomość narzędzi nie wystarcza. Liczy się umiejętność oceny, kiedy wynik modelu wymaga sprawdzenia.

Co to oznacza dla polskiego rynku pracy?

W pakiecie źródeł nie ma wiarygodnych, aktualnych danych o odsetku polskich firm wdrażających AI ani o liczbie kierunków studiów związanych z tą technologią. Rządowy portal AI HUB Poland zbiera informacje o projektach i działaniach związanych ze sztuczną inteligencją w kraju [14]. To punkt startowy do dalszych sprawdzeń, nie źródło prognoz zatrudnienia.

Praktyczna rada dla firm brzmi: wdrażajcie AI tak, żeby skracać zadania, a nie eliminować pierwszy szczebel kariery. Dla osób na początku drogi zawodowej sensowna strategia łączy pracę z narzędziami AI z umiejętnością weryfikacji wyników. Więcej o wdrożeniach w firmach piszemy w przewodniku po praktycznych zastosowaniach AI, a o krajowych projektach w tekście o programie Orzeł. Narzędzia do analizy danych opisujemy też w artykule o Codexie w data science.

Najczęstsze pytania

Czy AI naprawdę likwiduje miejsca pracy?

Nie w skali, którą zapowiadają najgłośniejsze komentarze. ILO wskazuje, że około jednej czwartej miejsc pracy na świecie jest potencjalnie wystawiona na generatywną AI, a ekspozycja oznacza możliwość automatyzacji lub zmiany zadań [2]. World Economic Forum prognozuje jednocześnie 170 mln nowych i 92 mln wypartych miejsc pracy do 2030 roku [6]. Oba raporty opisują więc równoległe tworzenie i wypieranie stanowisk.

Kto jest najbardziej narażony na skutki AI?

Pracownicy biurowi i administracyjni. W analizie ILO 24% zadań w tej grupie uznano za wysoko eksponowane, a 58% za średnio eksponowane [1]. Na drugim miejscu są młodzi pracownicy, którzy częściej zajmują stanowiska początkujące i pracują w zawodach podatnych na automatyzację [2]. W USA w najbardziej eksponowanych zawodach zatrudnienie osób w wieku 22–25 lat spadło względnie o 13% [3].

Czy automatyzacja zawsze szkodzi zatrudnieniu młodych?

Nie. Spadki koncentrowały się w zastosowaniach AI automatyzujących pracę. W zastosowaniach wspomagających pracownika podobnego efektu nie zaobserwowano [4]. Różnica jest praktyczna: narzędzie, które skraca czas zadania, pozwala zatrudnić więcej osób na tym samym stanowisku. Narzędzie, które przejmuje całe zadanie, zmniejsza potrzebę zatrudniania.

Jakie umiejętności rozwijać w 2026 roku?

World Economic Forum wymienia AI i big data, cyberbezpieczeństwo oraz biegłość technologiczną [6]. Obok nich liczą się analityczne myślenie, odporność, kreatywność, przywództwo i uczenie się przez całe życie [6]. Do tego dochodzi umiejętność sprawdzania wyników modeli: bez niej wzrost produktywności zamienia się w ryzyko błędu.

Czy Polska ma własne dane o wpływie AI na zatrudnienie?

W pakiecie źródeł nie ma aktualnych, twardych danych krajowych o odsetku firm wdrażających AI ani o prognozach dla polskiego rynku pracy. Rządowy portal AI HUB Poland zbiera informacje o projektach i działaniach związanych ze sztuczną inteligencją [14]. Prognozy zatrudnienia trzeba więc opierać na raportach globalnych i badaniach z USA.

Źródła

  1. Artificial intelligence adoption and its impact on jobs (ILO, 2025)
  2. AI threatens one in four jobs (UN News, 2025)
  3. AI adoption linked to 13% decline in jobs for young U.S. workers, Stanford study reveals (CNBC, 2025)
  4. Canaries in the Coal Mine? Six Facts about the Recent Employment Effects of AI (Stanford Digital Economy Lab, 2025)
  5. The AI Shift: Are Entry-Level Jobs Under Pressure? (UNU, 2025)
  6. Future of Jobs Report 2025 (World Economic Forum, 2025)
  7. ILO to release comprehensive new index on how generative AI affects jobs worldwide (ILO, 2025)
  8. Czy AI zabierze nam pracę? Na razie powinni się martwić młodzi pracownicy (Onet, 2025)
  9. AI spala pierwsze szczeble kariery. To pułapka dla firm (Forbes, 2025)
  10. Rewolucja AI zamyka drzwi dla juniorów (Forbes, 2025)
  11. 95 lat IBM w Polsce (Historia Informatyki, 2025)
  12. IBM Increases Presence in Poland with New Branch Offices (PR Newswire)
  13. New study sheds light on what kinds of workers are losing jobs to AI (CBS News, 2025)
  14. Sztuczna inteligencja a polski rynek pracy – zagrożenie czy szansa? (AI HUB Poland)
AN
O autorze
Andrzej Niemiec

Fanatyk nowych technologii i specjalista w zakresie sztucznej inteligencji.

Jak powstają teksty: Polityka AI · O redakcji