News & analizy
Czy AI zabiera pracę młodym? Co pokazują badania z 2025 roku
Zaktualizowano: Autor: Andrzej Niemiec11 min czytania
Analizy ILO i Stanforda wskazują, że AI częściej zmienia zadania niż likwiduje zawody. Sprawdzamy, kogo dotyka najbardziej i ile miejsc pracy powstanie do 2030 roku.
Spis treści
- Czy AI naprawdę zabiera pracę młodym?
- Które zadania są najbardziej eksponowane?
- Czy młodzi pracownicy są w gorszej sytuacji niż starsi?
- Czy automatyzacja i wspomaganie dają ten sam efekt?
- Ile miejsc pracy powstanie, a ile zniknie do 2030 roku?
- Co o juniorach piszą media?
- Czy historia IBM w Polsce wyjaśnia skalę zmian?
- Jakie umiejętności rosną w cenie?
- Co to oznacza dla polskiego rynku pracy?
- Najczęstsze pytania
- Źródła
Czy AI naprawdę zabiera pracę młodym?
Nie w taki sposób, w jaki sugerują nagłówki. Analiza Międzynarodowej Organizacji Pracy obejmująca niemal 30 tys. opisów pracy wskazuje, że bardziej prawdopodobna jest transformacja zadań niż powszechne znikanie zawodów [1]. Około jednej czwartej miejsc pracy na świecie jest potencjalnie wystawiona na generatywną AI [2]. Ekspozycja oznacza możliwość automatyzacji lub zmiany zakresu obowiązków, nie pewną utratę pracy [1].
Które zadania są najbardziej eksponowane?
Praca biurowa i administracyjna. W analizie ILO 24% zadań w tej grupie zaklasyfikowano jako wysoko eksponowane, a kolejne 58% jako średnio eksponowane [1]. Wysoka ekspozycja nie oznacza, że stanowisko zniknie. Oznacza, że część jego zadań można przejąć modelem językowym albo skrócić czas ich wykonania.
Dla osoby na początku kariery to różnica praktyczna. Jeżeli z zespołu ubywa część zadań wypełniających dzień juniora, firma może ograniczyć nabór na to stanowisko, mimo że formalnie go nie likwiduje. ILO opisuje ten mechanizm jako zmianę treści pracy, a nie przesądzone zwolnienia [1].
Czy młodzi pracownicy są w gorszej sytuacji niż starsi?
Częściowo tak. ILO ostrzega, że młodzi częściej zajmują stanowiska początkujące i pracują w zawodach bardziej podatnych na automatyzację, co utrudnia wejście na rynek pracy [2]. Analiza danych płacowych z USA wskazała 13-procentowy względny spadek zatrudnienia osób w wieku 22–25 lat w najbardziej eksponowanych zawodach od 2022 roku [3].
Autorzy tego badania zaznaczają, że nie było ono recenzowane, a inne czynniki gospodarcze również mogły wpłynąć na wynik [3]. To zastrzeżenie jest istotne: korelacja między wdrożeniami AI a sytuacją juniorów nie dowodzi jeszcze wyłącznej przyczynowości.
Czy automatyzacja i wspomaganie dają ten sam efekt?
Nie. Spadki zatrudnienia młodych koncentrowały się w zastosowaniach AI, które automatyzują pracę. W zastosowaniach wspomagających pracownika podobnego efektu nie zaobserwowano [4]. Ten wynik jest najważniejszą wskazówką dla firm planujących wdrożenie: narzędzie, które skraca zadania, działa inaczej niż narzędzie, które usuwa stanowisko.
Analitycy rynku pracy zwracają uwagę na drugą stronę tego procesu. Jeżeli firmy przestają zatrudniać juniorów, po kilku latach brakuje osób z doświadczeniem do awansu. Ten efekt opisuje między innymi UNU w analizie presji na stanowiska początkujące [5].
Ile miejsc pracy powstanie, a ile zniknie do 2030 roku?
World Economic Forum prognozuje do 2030 roku 170 mln nowych i 92 mln wypartych miejsc pracy, czyli saldo plus 78 mln [6]. W kategorii AI i technologii przetwarzania informacji ma powstać około 11 mln miejsc pracy, a wyprzeć około 9 mln [6]. To prognozy pracodawców, a nie gwarantowane rezultaty.
ILO przygotowała osobny indeks, który mierzy ekspozycję zadań, a nie liczbę etatów przewidzianych do likwidacji [7]. Różnica w metodach wyjaśnia, dlaczego liczby z obu raportów nie da się zestawić jeden do jednego.
| Źródło | Zakres | Główny wynik liczbowy | Wniosek |
|---|---|---|---|
| ILO (2025) | ekspozycja zadań, niemal 30 tys. opisów pracy | 24% zadań wysoko i 58% średnio eksponowanych w pracy biurowej | zmiana obowiązków, nie automatyczna likwidacja etatów |
| Stanford (2025) | dane płacowe z USA, osoby w wieku 22–25 lat | 13% względnego spadku zatrudnienia w najbardziej eksponowanych zawodach | efekt widoczny głównie przy automatyzacji |
| WEF (2025) | prognozy pracodawców do 2030 roku | 170 mln nowych i 92 mln wypartych miejsc pracy | saldo dodatnie, ale nierówne dla grup wiekowych |
Co o juniorach piszą media?
Opisując badanie Stanforda, Onet wskazuje, że na razie martwić powinni się młodzi pracownicy [8]. Forbes zwraca uwagę, że AI podnosi próg zawodowego wejścia dla juniorów, a firmy mogą wkrótce sygnalizować brak kandydatów do pracy [9]. W drugim tekście Forbes pisze wprost, że juniorzy lawinowo tracą szansę na pracę, nie tylko w IT [10].
Te teksty są opinią lub omówieniem badań, a nie niezależnym pomiarem. Czytelnik powinien je zestawić z zastrzeżeniami autorów badań, które omawiają.
Czy historia IBM w Polsce wyjaśnia skalę zmian?
Historia IBM w Polsce jest znacznie dłuższa, niż sugerują opowieści o początkach kariery w tej firmie w latach osiemdziesiątych. Pierwsza dostawa urządzenia CTR trafiła do Warszawy w 1923 roku. W 1935 roku otwarto biuro „Polski Hollerith”, a oficjalne operacje IBM Polska rozpoczęto w 1991 roku [11].
Dostępne źródła nie potwierdzają, by w 1982 roku powstawał nowy oddział IBM w Warszawie. W latach 1983–1991 działały przedstawicielstwa pośrednie, między innymi Eximpol, IAiZ i Dernan [11][12]. Ani wiek, ani wykształcenie konkretnego pracownika z tamtego okresu nie wynikają z dostępnych materiałów.
Jakie umiejętności rosną w cenie?
World Economic Forum wymienia AI i big data, cyberbezpieczeństwo oraz biegłość technologiczną jako najszybciej rosnące obszary umiejętności [6]. Obok nich pojawiają się analityczne myślenie, odporność, kreatywność, przywództwo i uczenie się przez całe życie [6].
Badacze zajmujący się rynkiem pracy zwracają uwagę, że skutki wdrożeń AI nie rozkładają się równo między pracowników [13]. Dla osoby planującej karierę oznacza to, że sama znajomość narzędzi nie wystarcza. Liczy się umiejętność oceny, kiedy wynik modelu wymaga sprawdzenia.
Co to oznacza dla polskiego rynku pracy?
W pakiecie źródeł nie ma wiarygodnych, aktualnych danych o odsetku polskich firm wdrażających AI ani o liczbie kierunków studiów związanych z tą technologią. Rządowy portal AI HUB Poland zbiera informacje o projektach i działaniach związanych ze sztuczną inteligencją w kraju [14]. To punkt startowy do dalszych sprawdzeń, nie źródło prognoz zatrudnienia.
Praktyczna rada dla firm brzmi: wdrażajcie AI tak, żeby skracać zadania, a nie eliminować pierwszy szczebel kariery. Dla osób na początku drogi zawodowej sensowna strategia łączy pracę z narzędziami AI z umiejętnością weryfikacji wyników. Więcej o wdrożeniach w firmach piszemy w przewodniku po praktycznych zastosowaniach AI, a o krajowych projektach w tekście o programie Orzeł. Narzędzia do analizy danych opisujemy też w artykule o Codexie w data science.
Najczęstsze pytania
Czy AI naprawdę likwiduje miejsca pracy?
Nie w skali, którą zapowiadają najgłośniejsze komentarze. ILO wskazuje, że około jednej czwartej miejsc pracy na świecie jest potencjalnie wystawiona na generatywną AI, a ekspozycja oznacza możliwość automatyzacji lub zmiany zadań [2]. World Economic Forum prognozuje jednocześnie 170 mln nowych i 92 mln wypartych miejsc pracy do 2030 roku [6]. Oba raporty opisują więc równoległe tworzenie i wypieranie stanowisk.
Kto jest najbardziej narażony na skutki AI?
Pracownicy biurowi i administracyjni. W analizie ILO 24% zadań w tej grupie uznano za wysoko eksponowane, a 58% za średnio eksponowane [1]. Na drugim miejscu są młodzi pracownicy, którzy częściej zajmują stanowiska początkujące i pracują w zawodach podatnych na automatyzację [2]. W USA w najbardziej eksponowanych zawodach zatrudnienie osób w wieku 22–25 lat spadło względnie o 13% [3].
Czy automatyzacja zawsze szkodzi zatrudnieniu młodych?
Nie. Spadki koncentrowały się w zastosowaniach AI automatyzujących pracę. W zastosowaniach wspomagających pracownika podobnego efektu nie zaobserwowano [4]. Różnica jest praktyczna: narzędzie, które skraca czas zadania, pozwala zatrudnić więcej osób na tym samym stanowisku. Narzędzie, które przejmuje całe zadanie, zmniejsza potrzebę zatrudniania.
Jakie umiejętności rozwijać w 2026 roku?
World Economic Forum wymienia AI i big data, cyberbezpieczeństwo oraz biegłość technologiczną [6]. Obok nich liczą się analityczne myślenie, odporność, kreatywność, przywództwo i uczenie się przez całe życie [6]. Do tego dochodzi umiejętność sprawdzania wyników modeli: bez niej wzrost produktywności zamienia się w ryzyko błędu.
Czy Polska ma własne dane o wpływie AI na zatrudnienie?
W pakiecie źródeł nie ma aktualnych, twardych danych krajowych o odsetku firm wdrażających AI ani o prognozach dla polskiego rynku pracy. Rządowy portal AI HUB Poland zbiera informacje o projektach i działaniach związanych ze sztuczną inteligencją [14]. Prognozy zatrudnienia trzeba więc opierać na raportach globalnych i badaniach z USA.
Źródła
- Artificial intelligence adoption and its impact on jobs (ILO, 2025)
- AI threatens one in four jobs (UN News, 2025)
- AI adoption linked to 13% decline in jobs for young U.S. workers, Stanford study reveals (CNBC, 2025)
- Canaries in the Coal Mine? Six Facts about the Recent Employment Effects of AI (Stanford Digital Economy Lab, 2025)
- The AI Shift: Are Entry-Level Jobs Under Pressure? (UNU, 2025)
- Future of Jobs Report 2025 (World Economic Forum, 2025)
- ILO to release comprehensive new index on how generative AI affects jobs worldwide (ILO, 2025)
- Czy AI zabierze nam pracę? Na razie powinni się martwić młodzi pracownicy (Onet, 2025)
- AI spala pierwsze szczeble kariery. To pułapka dla firm (Forbes, 2025)
- Rewolucja AI zamyka drzwi dla juniorów (Forbes, 2025)
- 95 lat IBM w Polsce (Historia Informatyki, 2025)
- IBM Increases Presence in Poland with New Branch Offices (PR Newswire)
- New study sheds light on what kinds of workers are losing jobs to AI (CBS News, 2025)
- Sztuczna inteligencja a polski rynek pracy – zagrożenie czy szansa? (AI HUB Poland)
Fanatyk nowych technologii i specjalista w zakresie sztucznej inteligencji.
Jak powstają teksty: Polityka AI · O redakcji