Przejdź do treści

Praktyczne zastosowania

European Camera Trap Project: jak pomóc naukowcom z domu

Zaktualizowano: Autor: Andrzej Niemiec5 min czytania

Tak — pomóc może każdy, z domu i bez doświadczenia przyrodniczego. 10 marca 2026 roku na platformie Zooniverse wystartował European Camera Trap Project, prowadzony w ramach projektu badawczego WildINTEL. Wolontariusze oglądają zdjęcia z fotopułapek i zaznaczają gatunek, liczbę zwierząt albo informację, że zwierzęcia nie ma [1][2].
European Camera Trap Project: jak pomóc naukowcom z domu
Spis treści
  1. Czym jest WildINTEL?
  2. Jak pomóc naukowcom, nie wychodząc z domu?
  3. Skąd pochodzą zdjęcia i kiedy dochodzą nowe partie?
  4. Ile zdjęć generują fotopułapki?
  5. Jaka jest rola sztucznej inteligencji w tym projekcie?
  6. Ludzie czy modele — co sprawdza się lepiej?
  7. Jakie ograniczenia mają dane z crowdsourcingu?
  8. Dlaczego to ważne dla ochrony przyrody?
  9. Czy crowdsourcing w nauce to coś nowego?
  10. Najczęstsze pytania
  11. Źródła

Czym jest WildINTEL?

WildINTEL to międzynarodowy projekt badawczy finansowany ze środków publicznych, realizowany od 1 lutego 2024 do 31 stycznia 2027 roku. Grant wynosi około 1,6 mln euro, a koordynatorem jest Instytut Ochrony Przyrody PAN w Krakowie [1]. Nie jest to firma ani produkt komercyjny.

Projekt tworzy konsorcjum uczelni i instytutów z Polski, Hiszpanii, Norwegii i Niemiec, w którym uczestniczy także MIT [1][3]. Celem jest zbudowanie skalowalnego systemu monitoringu dzikiej przyrody: od zbierania materiału z fotopułapek, przez oznaczanie gatunków, po wskaźniki bioróżnorodności [1][6]. Nazwa bywa mylona z nazwą spółki, bo projekt ma własną domenę i komunikuje wyniki podobnie jak organizacja badawcza.

Jak pomóc naukowcom, nie wychodząc z domu?

Wystarczy konto na Zooniverse i przejście krótkiego wprowadzenia. Doświadczenie przyrodnicze nie jest wymagane, a zadanie sprowadza się do oglądania zdjęć i wybierania odpowiedzi z listy. Każde oznaczenie trafia do zespołu badawczego jako dane do analizy [2].

Kolejność działań wygląda tak:

  1. Wejdź na stronę European Camera Trap Project na Zooniverse i załóż konto.
  2. Przejrzyj tutorial oraz Field Guide przygotowany przez zespół projektu.
  3. Oznaczaj zdjęcia: wskaż gatunek, liczbę zwierząt albo brak zwierzęcia na fotografii [2].
  4. Pracuj w krótkich blokach — pojedyncze zdjęcie wymaga skupienia, a oznaczenia są powtarzane przez wiele osób.

Zadanie nie wymaga instalowania oprogramowania ani pracy w terenie. Wystarczy przeglądarka.

Skąd pochodzą zdjęcia i kiedy dochodzą nowe partie?

Materiał zbiera się z kilku europejskich obszarów badawczych, nie tylko z Polski. W pakiecie startowym znalazły się zdjęcia z Doñany w Hiszpanii, Tatrzańskiego Parku Narodowego oraz doliny i delty Odry na pograniczu polsko-niemieckim. Dołącza do nich Indre Østfold w Norwegii [3][4][5].

Pierwsza partia zdjęć trafiła do wolontariuszy 10 marca 2026 roku. Kolejna partia, z Tatr, została zapowiedziana na 19 maja 2026 roku [3][8]. Oznacza to, że projekt działa etapami i po każdej dostawie pojawiają się nowe zestawy fotografii do przejrzenia.

Ile zdjęć generują fotopułapki?

Około 60 fotopułapek pracujących przez jeden do dwóch miesięcy może wygenerować tysiące zdjęć [4]. To wyjaśnia, dlaczego ręczna analiza materiału jest wąskim gardłem nawet dla doświadczonego zespołu.

W obiegu pojawiają się liczby rzędu kilku terabajtów, ale materiały projektu i komunikaty instytucji ich nie potwierdzają. Oficjalnie mowa jest o tysiącach fotografii z partii zbieranych przez kilkadziesiąt kamer [4]. Przy planowaniu udziału lepiej opierać się na tej skali.

Jaka jest rola sztucznej inteligencji w tym projekcie?

Sztuczna inteligencja nie zastępuje wolontariuszy, tylko jest jednym z efektów projektu. Zespół rozwija systemy automatycznego rozpoznawania gatunków i liczenia osobników, a oznaczenia wykonane przez ludzi służą jako materiał treningowy oraz kontrolny dla tych modeli [1][6].

Dane z fotopułapek wymagają etykiet, których nie da się wiarygodnie wygenerować bez udziału człowieka. Dlatego projekt łączy dwa nurty: pracę społeczną i automatykę. Modele mają w przyszłości przejmować powtarzalne fragmenty analizy, ale nadal muszą być sprawdzane [7].

Ludzie czy modele — co sprawdza się lepiej?

KryteriumWolontariuszModel rozpoznawania gatunków
Próg wejściakonto i tutorial, bez doświadczenia [2]dane treningowe i moc obliczeniowa [7]
Rzadkie gatunkizależne od wiedzy i uwagi osobysłabsze wyniki przy rzadkich gatunkach [7]
Zdjęcia nocnemożliwe do oceny, ale trudniejszewyraźnie gorsza skuteczność [7]
Skalaograniczona liczbą uczestnikówduża, wymaga jednak kontroli jakości [7]

Wniosek jest prosty: model przyspiesza pracę, ale nie zwalnia zespołu z weryfikacji. Największą wartość daje połączenie obu źródeł — automat generuje wstępne oznaczenia, a ludzie je sprawdzają.

Jakie ograniczenia mają dane z crowdsourcingu?

Najważniejsze ograniczenie to jakość. Oznaczenia wykonane przez wiele osób wymagają kontroli, a błędy mogą wpływać na wnioski ekologiczne wyciągane z całego zbioru [7].

Drugi problem to trudne przypadki. Zdjęcia nocne i fotografie rzadkich gatunków są najczęstszym źródłem pomyłek, zarówno po stronie ludzi, jak i modeli [7]. Dlatego materiały są weryfikowane, a pojedyncze oznaczenie nigdy nie jest traktowane jak ostateczna prawda. Trzeci czynnik to motywacja: sensowna jest praca w krótkich sesjach, bo dłuższe przeglądanie sprzyja pośpiechowi.

Dlaczego to ważne dla ochrony przyrody?

Zdjęcia z fotopułapek pozwalają badać rozmieszczenie zwierząt, względną liczebność, zachowania i zmiany populacji. Na tej podstawie powstają wskaźniki bioróżnorodności wykorzystywane w monitoringu środowiska [1][2].

Dane z jednego sezonu mówią niewiele — znaczenie ma porównanie kolejnych partii z tych samych obszarów. Wolontariusze skracają czas potrzebny na opracowanie materiału, a modele rozpoznawania gatunków mogą później przejąć część tej pracy. Podobny mechanizm, czyli przechodzenie od pilotażu do powtarzalnego procesu, opisujemy w tekście o praktycznych zastosowaniach AI. Kontekst krajowy, w tym finansowanie badań, przybliża artykuł o tym, czy Orzeł podniesie polską AI z kolan.

Czy crowdsourcing w nauce to coś nowego?

Nie. Crowdsourcing to angażowanie dużej grupy osób, często przez internet, w zadania, których nie da się szybko wykonać małym zespołem [9][10]. W badaniach sprawdza się tam, gdzie potrzebne jest masowe, powtarzalne oznaczanie materiału.

European Camera Trap Project jest tego przykładem: rozproszona grupa ochotników wykonuje drobne zadania, a zespół badawczy zbiera z nich dane. Taki model nie zastępuje naukowców, ale skraca czas opracowania materiału i pozwala wykorzystać zasoby, których pojedyncza instytucja by nie zgromadziła.

Najczęstsze pytania

Czy muszę mieć doświadczenie przyrodnicze?

Nie. Zespół przygotował tutorial oraz Field Guide, a zadanie polega na wybieraniu odpowiedzi z listy. Rozpoznawanie gatunków ułatwia wprawa, ale nie jest warunkiem udziału — zdjęcia są oznaczane przez wiele osób, co ogranicza wpływ pojedynczych pomyłek. Najtrudniejsze przypadki to zdjęcia nocne i rzadkie gatunki [2][7].

Ile czasu zajmuje przejrzenie jednego zdjęcia?

Materiały projektu nie podają sztywnego czasu na zdjęcie, bo zależy on od jakości fotografii i liczby zwierząt w kadrze. Praktyczna rada: pracuj w krótkich sesjach i rób przerwy, bo przy dłuższym przeglądaniu uwaga spada. Liczy się regularność, a nie jednorazowy zryw.

Czy moje oznaczenia trafiają do modeli AI?

Tak, w sensie celu projektu. Oznaczenia wolontariuszy służą do tworzenia i oceny systemów automatycznego rozpoznawania gatunków oraz liczenia osobników [1][6]. Nie oznacza to, że każda pojedyncza decyzja trafia bezpośrednio do treningu — dane przechodzą kontrolę jakości, bo błędy mogłyby wpłynąć na wnioski ekologiczne [7].

Skąd pochodzą zdjęcia i czy będą nowe partie?

Z Doñany w Hiszpanii, Tatrzańskiego Parku Narodowego, doliny i delty Odry oraz Indre Østfold w Norwegii [3][4][5]. Pierwsza partia wystartowała 10 marca 2026 roku, a kolejna, z Tatr, została zapowiedziana na 19 maja 2026 roku [3][8]. Projekt trwa do 31 stycznia 2027 roku, więc nowe zestawy mogą pojawiać się etapami [1].

Gdzie sprawdzę wyniki badań?

Zespół publikuje informacje o projekcie na własnej stronie oraz listę publikacji naukowych [3][7]. Wyniki pojawiają się z opóźnieniem wobec zbiórki danych, bo opracowanie materiału i weryfikacja oznaczeń wymagają czasu. Same zdjęcia i oznaczenia są dostępne w serwisie Zooniverse [2].

Źródła

  1. WildINTEL (Biodiversa+, 2024)
  2. European Camera Trap Project (Zooniverse)
  3. Wildintel
  4. Chętni mogą wspomóc badaczy w identyfikowaniu gatunków zwierząt z fotopułapek (Nauka w Polsce)
  5. Okno na dziką przyrodę w European Camera Trap Project (TPN)
  6. Nauka jak zbieranie Pokémonów. Badacze proszą o pomoc. Gra działa w Polsce (Zielona w INTERIA.PL)
  7. Scientific publications (WildINTEL)
  8. Tatry: Internauci pomogą naukowcom analizować zdjęcia dzikich zwierząt (Radio Kraków)
  9. CROWDSOURCING z pomocą naukowcom (Rzeczo.pl)
  10. Crowdsourcing - co to znaczy? Przykłady w Polsce i za granicą (InterviewMe)
AN
O autorze
Andrzej Niemiec

Fanatyk nowych technologii i specjalista w zakresie sztucznej inteligencji.

Jak powstają teksty: Polityka AI · O redakcji