Praktyczne zastosowania
Czy autonomiczne auta rozwiążą korki na A4? Co pokazał test 100 aut
Zaktualizowano: Autor: Andrzej Niemiec9 min czytania
Eksperyment ze 100 pojazdami sterowanymi przez AI odbył się w USA, nie na A4. Wyjaśniamy, co pokazał, jak powstają korki i co czeka odcinek Kraków–Katowice.
Spis treści
- Czy na A4 Kraków–Katowice testowano 100 autonomicznych samochodów?
- Czym był eksperyment CIRCLES na I-24?
- Jak powstają korki i czym jest fala uderzeniowa?
- Ile pojazdów trzeba zautomatyzować, żeby uspokoić ruch?
- Ile paliwa oszczędzają systemy sterujące prędkością?
- Jakie zmiany czekają odcinek A4 Kraków–Katowice?
- Co da większą przepustowość: opłaty, trzeci pas czy automatyzacja?
- Czy autonomiczne samochody zmniejszą liczbę wypadków?
- Najczęstsze pytania
- Źródła
Czy na A4 Kraków–Katowice testowano 100 autonomicznych samochodów?
Nie. Nie ma potwierdzenia, by taki test odbył się na odcinku A4 między Krakowem a Katowicami. Nie opisują go komunikaty operatora autostrady ani relacje instytucji badawczych, a żaden producent nie przedstawił się jako organizator takiego wydarzenia [1][3][9]. Jedyny udokumentowany eksperyment ze stu pojazdami sterowanymi przez sztuczną inteligencję odbył się w listopadzie 2022 roku na autostradzie I-24 pod Nashville w stanie Tennessee [1][2].
Historia jest prawdziwa, przeniesienie jej na polską autostradę razem z wyliczeniami oszczędności już nie. Nie istnieje zweryfikowany model, który podawałby oszczędności czasu, paliwa lub pieniędzy dla A4 po wprowadzeniu stu takich pojazdów [1][2]. Warto rozdzielić dwa pytania: czy technologia potrafi uspokoić ruch, na co odpowiadają badania, oraz czy wydarzyło się to w Małopolsce, gdzie odpowiedź jest przecząca.
Czym był eksperyment CIRCLES na I-24?
W listopadzie 2022 roku konsorcjum CIRCLES z udziałem badaczy z UC Berkeley przetestowało sto pojazdów wyposażonych w system sztucznej inteligencji sterujący prędkością oraz adaptacyjny tempomat [1][2]. Za kierownicą każdego auta siedział przeszkolony kierowca, więc nie była to flota bezkierowcowa [1][3].
W przedsięwzięciu uczestniczyły uczelnie (UC Berkeley, Vanderbilt), firmy motoryzacyjne (Nissan, General Motors, Toyota) oraz administracja stanu Tennessee [3]. Pojazdy jechały w normalnym ruchu, a system podpowiadał prędkość tak, aby tłumić gwałtowne hamowania. To badanie terenowe, a nie demonstracja w pełni autonomicznej jazdy. Różnica jest istotna, bo w polskich warunkach oznacza kierowcę nadal obecnego za kierownicą.
Jak powstają korki i czym jest fala uderzeniowa?
Fala uderzeniowa to zjawisko realne i dobrze opisane, ale nie jest automatycznie diagnozą konkretnych porannych spowolnień na A4 [5][6]. Powstaje, gdy w gęstym ruchu drobne różnice w hamowaniu jednego kierowcy narastają i przesuwają się wstecz, od pojazdu do pojazdu.
Mechanizm bywa nazywany fantomowym korkiem: nie ma wypadku ani zwężenia, a strumień ruchu i tak się zatrzymuje [5][6]. Skala zatorów w Krakowie jest mierzalna, ale dane dotyczą całej aglomeracji i sieci drogowej, nie badanego odcinka autostrady. W porannym szczycie 2025 roku średnia prędkość w mieście wynosiła 21,5 km/h [7].
Ile pojazdów trzeba zautomatyzować, żeby uspokoić ruch?
Nie ma jednej liczby, którą można przenieść na A4. Wyniki badań modelowych zależą od odsetka pojazdów automatyzowanych, trasy i algorytmu. Jedno z opracowań uzyskało redukcję kongestii dopiero przy pełnej automatyzacji całego ruchu [8].
Eksperyment CIRCLES dotyczył kontrolowanej floty testowej, więc nie odpowiada na pytanie, ile procent aut w normalnym strumieniu wystarczy [2][3]. Praktyczny wniosek jest ostrożny: technologia ma potencjał, ale skala efektu w polskich warunkach pozostaje hipotezą, dopóki nikt jej nie zmierzy. Sposób oceny takich zapowiedzi dobrze opisuje tekst o benchmarkach AI i wyborach Nvidii.
Ile paliwa oszczędzają systemy sterujące prędkością?
Około 40 procent. Tyle wynikało z wcześniejszego, zamkniętego eksperymentu z mniej więcej dwudziestoma pojazdami, a nie z testu na A4 [1][4]. To efekt płynniejszej jazdy: mniej gwałtownych przyspieszeń i hamowań oznacza mniejsze zużycie energii.
Przenoszenie tej wartości na polskie autostrady bez własnych pomiarów byłoby nadużyciem. Nie istnieje publicznie dostępne wyliczenie oszczędności paliwa dla odcinka Kraków–Katowice po wprowadzeniu pojazdów automatyzowanych [1][2].
Jakie zmiany czekają odcinek A4 Kraków–Katowice?
Odcinek ma około 61 km i jest zarządzany przez Stalexport Autostrada Małopolska. Opłaty pobierane są w Mysłowicach i Balicach [9][10]. W I półroczu 2026 roku średni dobowy ruch wyniósł 48 214 pojazdów, wobec 48 801 rok wcześniej [9].
Od 1 kwietnia 2026 roku samochód osobowy płaci 18 zł na każdym placu poboru, czyli 36 zł za cały odcinek w jedną stronę. Motocykl płaci odpowiednio 9 zł i 18 zł [10]. Koncesja wygasa 15 marca 2027 roku, a od 16 marca przejazd pojazdów lekkich ma być bezpłatny i zarządzanie przejmie państwo [11][12][13].
Zniesienie opłat może zwiększyć ruch o około 15–20 procent, według szacunków przywoływanych przez GDDKiA [11]. To prognoza natężenia, nie prognoza poprawy płynności. Równolegle planowana jest rozbudowa o trzeci pas, między innymi na odcinku Dulowa–Balice, z rozpoczęciem robót w kolejnych latach [11][14].
Co da większą przepustowość: opłaty, trzeci pas czy automatyzacja?
| Kryterium | Zniesienie opłat od 16 marca 2027 | Rozbudowa o trzeci pas | Flota pojazdów automatyzowanych |
|---|---|---|---|
| Co zmienia | przejazd bezpłatny dla pojazdów lekkich, zarządzanie przejmuje państwo | dodatkowa przepustowość na wybranych odcinkach | tłumienie fal uderzeniowych przez systemy sterujące prędkością |
| Horyzont | marzec 2027 | kolejne lata, przygotowania projektowe | pilotaże i badania, bez wdrożenia w Polsce |
| Wpływ na korki | prognoza wzrostu ruchu o 15–20 procent | wzrost przepustowości, skala zależna od zakresu robót | niepotwierdzony dla A4, efekt zależny od odsetka aut |
| Podstawa | [11][12][13] | [14] | [1][8] |
Trzy warianty działają w różnych horyzontach i nie zastępują się nawzajem. Najbliższa zmiana, czyli koniec opłat, może paradoksalnie zwiększyć natężenie, zanim pojawi się dodatkowa przepustowość [11][12]. Rozbudowa to inwestycja infrastrukturalna, a automatyzacja pozostaje na etapie badań i pilotaży poza Polską [1][8].
Czy autonomiczne samochody zmniejszą liczbę wypadków?
Instytut Transportu Samochodowego zapowiada, że inteligentne pojazdy mogą zmniejszyć liczbę wypadków nawet o 33 procent [15]. To prognoza oparta na analizach, a nie wynik wdrożenia na polskich drogach, i trzeba ją czytać razem z informacją o obecnym stanie rynku.
W sprzedaży są dziś auta o drugim poziomie autonomii, wyposażone w zaawansowane systemy wspomagania kierowcy, natomiast prace nad pojazdami w pełni autonomicznymi trwają [16]. Dla kierowcy na A4 w najbliższych latach oznacza to wspomaganie, nie brak kierownicy. Kontekst dojrzewania takich technologii opisuje tekst o praktycznych zastosowaniach AI od pilotażu do produkcji.
Najczęstsze pytania
Czy na A4 Kraków–Katowice jeżdżą autonomiczne samochody?
Nie ma publicznych informacji o autonomicznych samochodach w normalnym ruchu na tym odcinku. Jedyny udokumentowany test stu pojazdów z systemem AI odbył się w USA [1][3]. W Polsce dostępne są pojazdy z systemami wspomagania kierowcy, ale wymagają one aktywnego udziału osoby za kierownicą [16].
Ile kosztuje przejazd A4 Kraków–Katowice w 2026 roku?
Od 1 kwietnia 2026 roku samochód osobowy płaci 18 zł na każdym z dwóch placów poboru, czyli 36 zł za cały odcinek w jedną stronę. Motocykl płaci 9 zł na placu, 18 zł za przejazd. Stawki są cenami oficjalnymi operatora, stan na październik 2026 [10].
Od kiedy przejazd A4 Kraków–Katowice będzie bezpłatny?
Koncesja Stalexportu wygasa 15 marca 2027 roku. Od 16 marca 2027 roku przejazd pojazdów lekkich ma być bezpłatny, a zarządzanie odcinkiem przejmie państwo, w praktyce GDDKiA [11][13]. Bezpłatny przejazd nie oznacza jednak automatycznie mniejszych korków.
Czy zniesienie opłat zmniejszy korki na A4?
Nie ma podstaw, by tak twierdzić. GDDKiA przywołuje szacunki, według których zniesienie opłat zwiększy ruch o około 15–20 procent [11]. Większe natężenie przy niezmienionej przepustowości zwykle pogarsza płynność, dlatego równolegle planowana jest rozbudowa o trzeci pas [14].
Czym jest fala uderzeniowa w ruchu drogowym?
To zjawisko, w którym drobne różnice w hamowaniu kierowców narastają i przesuwają się wstecz w strumieniu ruchu, tworząc zator bez widocznej przyczyny [5][6]. Nazywa się je też fantomowym korkiem. Do jego tłumienia testowano systemy sterujące prędkością, między innymi w eksperymencie CIRCLES w USA [1].
Źródła
- Massive traffic experiment pits machine learning against phantom jams (UC Berkeley CDSS, 2022)
- Traffic Control via Connected and Automated Vehicles: An Open-Road Field Experiment with 100 CAVs (arXiv, 2024)
- Massive traffic experiment pits machine learning against phantom jams (TechXplore, 2022)
- Scientists are using A.I. and cruise control technology to break up phantom traffic jams (Fortune, 2022)
- Shockwave Analysis on Motorways and Possibility of Damping by Autonomous Vehicles (ResearchGate)
- Shockwave traffic jam recreated for first time (New Scientist, 2008)
- Krakow traffic report (TomTom, 2025)
- Assessing the Impacts of Autonomous Vehicles on Road Congestion Using Microsimulation (MDPI, 2022)
- Average Daily Traffic and toll revenue on motorway A4 Katowice-Kraków in 2026H1 (Stalexport Autostrady, 2026)
- Opłaty i sposoby wnoszenia opłat (Autostrada A4, 2026)
- Czy autostrada A4 między Krakowem a Katowicami stanie po zniesieniu opłat? GDDKiA zapowiada rozbudowę (Gazeta Krakowska, 2026)
- Koniec płacenia za przejazd A4 Katowice–Kraków (AutoCentrum, 2026)
- Koniec opłat na A4 Katowice–Kraków. Znikną bramki w Mysłowicach i Balicach (Wprost, 2026)
- Autostrada A4 Kraków-Katowice przejdzie rozbudowę. Jest ważny krok (Moto.pl, 2026)
- Samochody autonomiczne w Polsce to 33 proc. mniej wypadków? (Dziennik.pl, 2026)
- Autonomiczne samochody na drogach to już kwestia kilku lat (Reflex, 2026)
Fanatyk nowych technologii i specjalista w zakresie sztucznej inteligencji.
Jak powstają teksty: Polityka AI · O redakcji