Przejdź do treści

Praktyczne zastosowania

Czy autonomiczne auta rozwiążą korki na A4? Co pokazał test 100 aut

Zaktualizowano: Autor: Andrzej Niemiec9 min czytania

Eksperyment ze 100 pojazdami sterowanymi przez AI odbył się w USA, nie na A4. Wyjaśniamy, co pokazał, jak powstają korki i co czeka odcinek Kraków–Katowice.

Czy autonomiczne auta rozwiążą korki na A4? Co pokazał test 100 aut
Spis treści
  1. Czy na A4 Kraków–Katowice testowano 100 autonomicznych samochodów?
  2. Czym był eksperyment CIRCLES na I-24?
  3. Jak powstają korki i czym jest fala uderzeniowa?
  4. Ile pojazdów trzeba zautomatyzować, żeby uspokoić ruch?
  5. Ile paliwa oszczędzają systemy sterujące prędkością?
  6. Jakie zmiany czekają odcinek A4 Kraków–Katowice?
  7. Co da większą przepustowość: opłaty, trzeci pas czy automatyzacja?
  8. Czy autonomiczne samochody zmniejszą liczbę wypadków?
  9. Najczęstsze pytania
  10. Źródła

Czy na A4 Kraków–Katowice testowano 100 autonomicznych samochodów?

Nie. Nie ma potwierdzenia, by taki test odbył się na odcinku A4 między Krakowem a Katowicami. Nie opisują go komunikaty operatora autostrady ani relacje instytucji badawczych, a żaden producent nie przedstawił się jako organizator takiego wydarzenia [1][3][9]. Jedyny udokumentowany eksperyment ze stu pojazdami sterowanymi przez sztuczną inteligencję odbył się w listopadzie 2022 roku na autostradzie I-24 pod Nashville w stanie Tennessee [1][2].

Historia jest prawdziwa, przeniesienie jej na polską autostradę razem z wyliczeniami oszczędności już nie. Nie istnieje zweryfikowany model, który podawałby oszczędności czasu, paliwa lub pieniędzy dla A4 po wprowadzeniu stu takich pojazdów [1][2]. Warto rozdzielić dwa pytania: czy technologia potrafi uspokoić ruch, na co odpowiadają badania, oraz czy wydarzyło się to w Małopolsce, gdzie odpowiedź jest przecząca.

Czym był eksperyment CIRCLES na I-24?

W listopadzie 2022 roku konsorcjum CIRCLES z udziałem badaczy z UC Berkeley przetestowało sto pojazdów wyposażonych w system sztucznej inteligencji sterujący prędkością oraz adaptacyjny tempomat [1][2]. Za kierownicą każdego auta siedział przeszkolony kierowca, więc nie była to flota bezkierowcowa [1][3].

W przedsięwzięciu uczestniczyły uczelnie (UC Berkeley, Vanderbilt), firmy motoryzacyjne (Nissan, General Motors, Toyota) oraz administracja stanu Tennessee [3]. Pojazdy jechały w normalnym ruchu, a system podpowiadał prędkość tak, aby tłumić gwałtowne hamowania. To badanie terenowe, a nie demonstracja w pełni autonomicznej jazdy. Różnica jest istotna, bo w polskich warunkach oznacza kierowcę nadal obecnego za kierownicą.

Jak powstają korki i czym jest fala uderzeniowa?

Fala uderzeniowa to zjawisko realne i dobrze opisane, ale nie jest automatycznie diagnozą konkretnych porannych spowolnień na A4 [5][6]. Powstaje, gdy w gęstym ruchu drobne różnice w hamowaniu jednego kierowcy narastają i przesuwają się wstecz, od pojazdu do pojazdu.

Mechanizm bywa nazywany fantomowym korkiem: nie ma wypadku ani zwężenia, a strumień ruchu i tak się zatrzymuje [5][6]. Skala zatorów w Krakowie jest mierzalna, ale dane dotyczą całej aglomeracji i sieci drogowej, nie badanego odcinka autostrady. W porannym szczycie 2025 roku średnia prędkość w mieście wynosiła 21,5 km/h [7].

Ile pojazdów trzeba zautomatyzować, żeby uspokoić ruch?

Nie ma jednej liczby, którą można przenieść na A4. Wyniki badań modelowych zależą od odsetka pojazdów automatyzowanych, trasy i algorytmu. Jedno z opracowań uzyskało redukcję kongestii dopiero przy pełnej automatyzacji całego ruchu [8].

Eksperyment CIRCLES dotyczył kontrolowanej floty testowej, więc nie odpowiada na pytanie, ile procent aut w normalnym strumieniu wystarczy [2][3]. Praktyczny wniosek jest ostrożny: technologia ma potencjał, ale skala efektu w polskich warunkach pozostaje hipotezą, dopóki nikt jej nie zmierzy. Sposób oceny takich zapowiedzi dobrze opisuje tekst o benchmarkach AI i wyborach Nvidii.

Ile paliwa oszczędzają systemy sterujące prędkością?

Około 40 procent. Tyle wynikało z wcześniejszego, zamkniętego eksperymentu z mniej więcej dwudziestoma pojazdami, a nie z testu na A4 [1][4]. To efekt płynniejszej jazdy: mniej gwałtownych przyspieszeń i hamowań oznacza mniejsze zużycie energii.

Przenoszenie tej wartości na polskie autostrady bez własnych pomiarów byłoby nadużyciem. Nie istnieje publicznie dostępne wyliczenie oszczędności paliwa dla odcinka Kraków–Katowice po wprowadzeniu pojazdów automatyzowanych [1][2].

Jakie zmiany czekają odcinek A4 Kraków–Katowice?

Odcinek ma około 61 km i jest zarządzany przez Stalexport Autostrada Małopolska. Opłaty pobierane są w Mysłowicach i Balicach [9][10]. W I półroczu 2026 roku średni dobowy ruch wyniósł 48 214 pojazdów, wobec 48 801 rok wcześniej [9].

Od 1 kwietnia 2026 roku samochód osobowy płaci 18 zł na każdym placu poboru, czyli 36 zł za cały odcinek w jedną stronę. Motocykl płaci odpowiednio 9 zł i 18 zł [10]. Koncesja wygasa 15 marca 2027 roku, a od 16 marca przejazd pojazdów lekkich ma być bezpłatny i zarządzanie przejmie państwo [11][12][13].

Zniesienie opłat może zwiększyć ruch o około 15–20 procent, według szacunków przywoływanych przez GDDKiA [11]. To prognoza natężenia, nie prognoza poprawy płynności. Równolegle planowana jest rozbudowa o trzeci pas, między innymi na odcinku Dulowa–Balice, z rozpoczęciem robót w kolejnych latach [11][14].

Co da większą przepustowość: opłaty, trzeci pas czy automatyzacja?

KryteriumZniesienie opłat od 16 marca 2027Rozbudowa o trzeci pasFlota pojazdów automatyzowanych
Co zmieniaprzejazd bezpłatny dla pojazdów lekkich, zarządzanie przejmuje państwododatkowa przepustowość na wybranych odcinkachtłumienie fal uderzeniowych przez systemy sterujące prędkością
Horyzontmarzec 2027kolejne lata, przygotowania projektowepilotaże i badania, bez wdrożenia w Polsce
Wpływ na korkiprognoza wzrostu ruchu o 15–20 procentwzrost przepustowości, skala zależna od zakresu robótniepotwierdzony dla A4, efekt zależny od odsetka aut
Podstawa[11][12][13][14][1][8]

Trzy warianty działają w różnych horyzontach i nie zastępują się nawzajem. Najbliższa zmiana, czyli koniec opłat, może paradoksalnie zwiększyć natężenie, zanim pojawi się dodatkowa przepustowość [11][12]. Rozbudowa to inwestycja infrastrukturalna, a automatyzacja pozostaje na etapie badań i pilotaży poza Polską [1][8].

Czy autonomiczne samochody zmniejszą liczbę wypadków?

Instytut Transportu Samochodowego zapowiada, że inteligentne pojazdy mogą zmniejszyć liczbę wypadków nawet o 33 procent [15]. To prognoza oparta na analizach, a nie wynik wdrożenia na polskich drogach, i trzeba ją czytać razem z informacją o obecnym stanie rynku.

W sprzedaży są dziś auta o drugim poziomie autonomii, wyposażone w zaawansowane systemy wspomagania kierowcy, natomiast prace nad pojazdami w pełni autonomicznymi trwają [16]. Dla kierowcy na A4 w najbliższych latach oznacza to wspomaganie, nie brak kierownicy. Kontekst dojrzewania takich technologii opisuje tekst o praktycznych zastosowaniach AI od pilotażu do produkcji.

Najczęstsze pytania

Czy na A4 Kraków–Katowice jeżdżą autonomiczne samochody?

Nie ma publicznych informacji o autonomicznych samochodach w normalnym ruchu na tym odcinku. Jedyny udokumentowany test stu pojazdów z systemem AI odbył się w USA [1][3]. W Polsce dostępne są pojazdy z systemami wspomagania kierowcy, ale wymagają one aktywnego udziału osoby za kierownicą [16].

Ile kosztuje przejazd A4 Kraków–Katowice w 2026 roku?

Od 1 kwietnia 2026 roku samochód osobowy płaci 18 zł na każdym z dwóch placów poboru, czyli 36 zł za cały odcinek w jedną stronę. Motocykl płaci 9 zł na placu, 18 zł za przejazd. Stawki są cenami oficjalnymi operatora, stan na październik 2026 [10].

Od kiedy przejazd A4 Kraków–Katowice będzie bezpłatny?

Koncesja Stalexportu wygasa 15 marca 2027 roku. Od 16 marca 2027 roku przejazd pojazdów lekkich ma być bezpłatny, a zarządzanie odcinkiem przejmie państwo, w praktyce GDDKiA [11][13]. Bezpłatny przejazd nie oznacza jednak automatycznie mniejszych korków.

Czy zniesienie opłat zmniejszy korki na A4?

Nie ma podstaw, by tak twierdzić. GDDKiA przywołuje szacunki, według których zniesienie opłat zwiększy ruch o około 15–20 procent [11]. Większe natężenie przy niezmienionej przepustowości zwykle pogarsza płynność, dlatego równolegle planowana jest rozbudowa o trzeci pas [14].

Czym jest fala uderzeniowa w ruchu drogowym?

To zjawisko, w którym drobne różnice w hamowaniu kierowców narastają i przesuwają się wstecz w strumieniu ruchu, tworząc zator bez widocznej przyczyny [5][6]. Nazywa się je też fantomowym korkiem. Do jego tłumienia testowano systemy sterujące prędkością, między innymi w eksperymencie CIRCLES w USA [1].

Źródła

  1. Massive traffic experiment pits machine learning against phantom jams (UC Berkeley CDSS, 2022)
  2. Traffic Control via Connected and Automated Vehicles: An Open-Road Field Experiment with 100 CAVs (arXiv, 2024)
  3. Massive traffic experiment pits machine learning against phantom jams (TechXplore, 2022)
  4. Scientists are using A.I. and cruise control technology to break up phantom traffic jams (Fortune, 2022)
  5. Shockwave Analysis on Motorways and Possibility of Damping by Autonomous Vehicles (ResearchGate)
  6. Shockwave traffic jam recreated for first time (New Scientist, 2008)
  7. Krakow traffic report (TomTom, 2025)
  8. Assessing the Impacts of Autonomous Vehicles on Road Congestion Using Microsimulation (MDPI, 2022)
  9. Average Daily Traffic and toll revenue on motorway A4 Katowice-Kraków in 2026H1 (Stalexport Autostrady, 2026)
  10. Opłaty i sposoby wnoszenia opłat (Autostrada A4, 2026)
  11. Czy autostrada A4 między Krakowem a Katowicami stanie po zniesieniu opłat? GDDKiA zapowiada rozbudowę (Gazeta Krakowska, 2026)
  12. Koniec płacenia za przejazd A4 Katowice–Kraków (AutoCentrum, 2026)
  13. Koniec opłat na A4 Katowice–Kraków. Znikną bramki w Mysłowicach i Balicach (Wprost, 2026)
  14. Autostrada A4 Kraków-Katowice przejdzie rozbudowę. Jest ważny krok (Moto.pl, 2026)
  15. Samochody autonomiczne w Polsce to 33 proc. mniej wypadków? (Dziennik.pl, 2026)
  16. Autonomiczne samochody na drogach to już kwestia kilku lat (Reflex, 2026)
AN
O autorze
Andrzej Niemiec

Fanatyk nowych technologii i specjalista w zakresie sztucznej inteligencji.

Jak powstają teksty: Polityka AI · O redakcji