Narzędzia AI
Pandas w 2026: dlaczego wciąż go używasz i kiedy Polars wygrywa
Zaktualizowano: Autor: Andrzej Niemiec11 min czytania
Pandas nie umiera: 3.0.6 ukazał się 17 września 2026 r. Pokazujemy różnice architektoniczne między pandas i Polars oraz skąd bierze się teza o 3× szybszym działaniu.
Spis treści
- Czy pandas naprawdę umiera?
- Czym Polars różni się od pandas?
- Czy Polars jest naprawdę 3× szybszy od pandas?
- Jak wypadają pandas i Polars w porównaniu?
- Kiedy pandas przestaje wystarczać?
- Co zmieniło się w pandas 3.0?
- Czy pandas i Polars da się używać razem?
- Jak podjąć decyzję w swoim projekcie?
- Najczęstsze pytania
- Źródła
Czy pandas naprawdę umiera?
Nie. Projekt wydaje kolejne wersje: 3.0.6 z 17 września 2026 r., 2.3.3 z 29 września 2025 r. i 2.2.0 z 19 stycznia 2024 r. [1] [2] [3]. W datowanych, publicznych źródłach nie ma prognozy o końcu biblioteki. Teza o „śmierci” pandas wraca, gdy na rynku pojawia się narzędzie szybsze w wybranym benchmarku, ale szybkość w jednym zadaniu to nie to samo co zastąpienie całego ekosystemu.
Czym Polars różni się od pandas?
Polars to biblioteka DataFrame z silnikiem kolumnowym, wielowątkowym, napisanym w Rust i opartym na Apache Arrow. Obsługuje wykonanie zachłanne i leniwe, a w trybie leniwym optymalizuje plan zapytania, między innymi przez predicate pushdown i projection pushdown [4]. pandas wykonuje operacje zachłannie, krok po kroku. Różnica jest architektoniczna, więc nie sprowadza się do jednego mnożnika wydajności.
Druga różnica dotyczy modelu danych. Polars nie ma indeksu wierszy, inaczej traktuje wartości puste i typy, a jego API jest wyrażeniowe [4]. Kod, który opiera pipeline na indeksie, wymaga przepisania logiki, nie tylko podmiany importu. Dokumentacja Polars opisuje to jako migrację z pandas, nie jako przejęcie jego roli [4].
Czy Polars jest naprawdę 3× szybszy od pandas?
Nie ma uniwersalnego współczynnika. Oficjalna strona Polars podaje potencjalnie ponad 30× w konkretnym benchmarku TPC-H [5], a niezależne testy raportują inne wartości, między innymi 2–3× w części zadań [6]. Rozbieżność wynika z tego, co mierzono: inny zestaw operacji, inny sprzęt, inne wersje bibliotek.
Benchmark jest użyteczny tylko wtedy, gdy da się go powtórzyć. Powinien podawać wersje bibliotek, sprzęt, system, format danych, schemat, konkretną operację, ustawienia wielowątkowości, zużycie pamięci, sposób rozgrzewki i liczbę powtórzeń [7]. Bez tego pojedyncza liczba nie przenosi się na inny pipeline.
Jak wypadają pandas i Polars w porównaniu?
| Kryterium | pandas | Polars |
|---|---|---|
| Model wykonania | zachłanny, krok po kroku [4] | zachłanny i leniwy, z optymalizacją planu zapytania [4] |
| Indeks wierszy | indeks jest częścią modelu danych | brak indeksu wierszy [4] |
| Typy i wartości puste | własna semantyka, inne reguły niż w Polars [4] | inna semantyka typów i wartości pustych, API wyrażeniowe [4] |
| Publikowane przyspieszenie | brak jednej liczby | ponad 30× w benchmarku TPC-H według producenta [5], 2–3× w niezależnych testach [6] |
| Migracja istniejącego kodu | punkt wyjścia | przepisanie logiki pod inny model danych [4] |
| Ekosystem | szerokie integracje analityczne, wizualizacyjne i z uczeniem maszynowym [8] | węższy zestaw integracji, rozwijany równolegle [4] |
| Typowe zastosowanie | analiza, integracja z resztą stosu, praca z indeksem | duże skany, agregacje i joiny, gdzie liczy się plan zapytania [9] |
Porównanie pokazuje, że wybór nie jest zerojedynkowy. pandas i Polars różnią się na trzech poziomach jednocześnie: modelu wykonania, modelu danych i ekosystemu. Każdy z tych poziomów ma inną cenę zmiany.
Kiedy pandas przestaje wystarczać?
pandas przestaje wystarczać wtedy, gdy dominującą częścią pracy jest skan, agregacja albo join na dużym zbiorze, a wynik da się policzyć bez materializowania pośrednich tabel. Polars w trybie leniwym może odłożyć wykonanie i pominąć niepotrzebne kolumny oraz wiersze [4]. pandas takiego planu nie buduje, bo wykonuje operacje po kolei [4].
To nie znaczy, że każdy większy zbiór wymaga zmiany biblioteki. Znaczenie ma to, czy w Twoim pipeline da się w ogóle skorzystać z leniwego planu. Jeśli dane są wczytywane raz i natychmiast agregowane, pole do optymalizacji jest większe. Jeśli pipeline składa się z kroków zależnych od siebie i od indeksu wierszy, zysk może być mały, a koszt przepisania wysoki [4].
Praktyczna metoda jest jedna: zmierz to samo zadanie na własnych danych, w obu bibliotekach, z podanymi wersjami i sprzętem [7]. Dopiero taki wynik jest argumentem w decyzji.
Co zmieniło się w pandas 3.0?
W pandas 2.2 zapowiedziano domyślny, oparty na Arrow typ stringów w pandas 3.0 oraz dalsze prace nad Copy-on-Write [3]. Wersja 3.0.6 jest już wydana [1]. To zmiany w warstwie wydajnościowej i typów, a nie zmiana modelu wykonania: pandas nadal przetwarza dane zachłannie [4].
Dlatego modernizacja pandas nie odpowiada na ten sam problem co Polars. pandas poprawia wydajność wewnątrz swojego modelu, Polars oferuje inny model. Dla części projektów wystarczy pierwsze, dla innych drugie jest jedynym sposobem na skrócenie czasu skanu.
Czy pandas i Polars da się używać razem?
Tak i to najtańsza droga. Wiele projektów stosuje oba narzędzia na różnych etapach pipeline’u, bo pandas ma rozbudowane integracje z narzędziami analitycznymi, wizualizacyjnymi i uczeniem maszynowym [8]. Polars sprawdza się w ciężkich przekształceniach, pandas w końcowej analizie i w połączeniu z resztą stosu.
Taki układ pozwala uniknąć wyboru jednej biblioteki na cały projekt. Jeśli budujesz pipeline produkcyjny, warto zaplanować go tak, by etapy były wymienne. Więcej o przechodzeniu od eksperymentu do produkcji piszę w tekście Praktyczne zastosowania AI: od pilotażu do produkcji, a o pracy z danymi przy pomocy modeli w artykule Codex w data science: 2 godziny pracy w 10 minut.
Jak podjąć decyzję w swoim projekcie?
- Zmierz dominującą operację na własnych danych, w obu bibliotekach, z podanymi wersjami, sprzętem i liczbą powtórzeń [7].
- Sprawdź, czy pipeline opiera się na indeksie wierszy albo na semantyce typów, której Polars nie odwzorowuje [4].
- Oszacuj koszt przepisania logiki, nie tylko importów. Zmiana modelu danych to zmiana kodu, nie konfiguracji [4].
- Zostaw pandas tam, gdzie decyduje ekosystem: wizualizacja, uczenie maszynowe, integracje [8].
- Wybierz Polars tam, gdzie przewagę daje plan zapytania, a nie pojedyncza funkcja [4].
Polecam zacząć od jednego, dobrze zdefiniowanego zadania i porównać je w obu bibliotekach. Wynik jest wtedy argumentem, a nie opinią. Jeśli chcesz sprawdzić, jak takie podejście wygląda w praktyce wdrożeń, zajrzyj do tekstu Praktyczne zastosowania AI: od pilotażu do produkcji.
Najczęstsze pytania
Czy pandas zostanie zastąpiony przez Polars?
Nie ma podstaw, by tak twierdzić. pandas jest nadal wydawany, a najnowsza wersja 3.0.6 ukazała się 17 września 2026 r. [1]. Dokumentacja Polars opisuje migrację z pandas, a nie przejęcie jego roli [4]. Oba projekty rozwijają się równolegle i różnią się modelem wykonania oraz modelem danych.
Czy Polars jest szybszy od pandas?
Zależy od zadania. Producent podaje potencjalnie ponad 30× w konkretnym benchmarku TPC-H [5], a niezależne testy raportują między innymi 2–3× w części zadań [6]. Nie istnieje jeden współczynnik, który opisuje wszystkie pipeline’y, bo wynik zależy od operacji, danych, sprzętu i konfiguracji.
Czy pandas 3.0 zmienia sposób pracy z danymi?
Nie w modelu wykonania. pandas 3.0 wprowadza między innymi domyślny, oparty na Arrow typ stringów oraz rozwija Copy-on-Write, co zapowiedziano już w 2.2 [3]. Operacje nadal są wykonywane zachłannie [4]. To modernizacja wydajności i typów, nie zmiana paradygmatu.
Czy można używać pandas i Polars w jednym projekcie?
Tak. Wiele projektów stosuje oba narzędzia na różnych etapach pipeline’u, bo pandas ma szerokie integracje analityczne i z uczeniem maszynowym [8]. Polars bywa używany do ciężkich przekształceń, pandas do analizy końcowej. Taki podział pozwala czerpać z obu bez pełnej migracji.
Źródła
- Release notes — pandas documentation (PyData, 2026)
- Release notes — pandas 2.3.3 documentation (PyData, 2025)
- What's new in 2.2.0 (PyData, 2024)
- Coming from Pandas — Polars user guide (Polars, 2026)
- Polars — DataFrames for the new era (Polars, 2026)
- Polars vs. Pandas — An Independent Speed Comparison (Towards Data Science)
- Polars vs Pandas (Databricks, 2026)
- Pandas vs Polars: A Comprehensive Comparison (Analytics Vidhya, 2024)
- Comparison with other tools — Polars user guide (Polars, 2026)
Fanatyk nowych technologii i specjalista w zakresie sztucznej inteligencji.
Jak powstają teksty: Polityka AI · O redakcji