News & analizy
Barnes & Noble nie banuje książek AI, ale ich nie sprzedaje. Co to
Zaktualizowano: Autor: Andrzej Niemiec8 min czytania
James Daunt z Barnes & Noble nie wprowadził zakazu książek AI, ale firma twierdzi, że ich nie sprzedaje świadomie. Jak to wpływa na polski rynek wydawniczy…
Spis treści
- Co naprawdę powiedział James Daunt o książkach AI?
- Dlaczego Barnes & Noble nie chce bezwzględnego zakazu?
- Jakie książki AI trafiają na rynek?
- Czy polskie księgarnie pójdą śladem Barnes & Noble?
- Jak regulacje UE wpływają na polski rynek?
- Jakie zagrożenia niesie sprzedaż książek AI dla autorów?
- Porównanie podejść do książek AI
- Najczęstsze pytania
- Źródła
Co naprawdę powiedział James Daunt o książkach AI?
W wywiadzie dla NBC Today Show z 18 maja 2026 roku James Daunt, CEO Barnes & Noble, stwierdził, że sieć nie ma problemu ze sprzedażą książki napisanej przez AI, jeśli będzie ona jasno oznaczona, nie będzie udawać dzieła człowieka i będzie na nią popyt [1]. Słowa Daunta natychmiast obiegły media i branżę wydawniczą, budząc obawy autorów i wydawców.
Ale historia nie kończy się na tym oświadczeniu. Kilka dni później, 20–21 maja, Daunt i zespół B&N wydali doprecyzowanie [2]. Firma twierdzi, że nie popiera ani celowo nie sprzedaje książek AI; aktywnie usuwa je z katalogu online, nie zamawia ich świadomie do sklepów i wymaga od wydawców oznaczania takich publikacji. Innymi słowy: Daunt nie wprowadził zakazu, ale B&N w praktyce stara się takie tytuły wykluczać.
Dlaczego Barnes & Noble nie chce bezwzględnego zakazu?
Daunt argumentował, że księgarnia nie powinna być "strażnikiem moralności literatury" [1]. Sieć ma około 300 tys. tytułów w swoim katalogu; Daunt przyznał, że wśród nich mogą być książki AI, których firma nie rozpoznaje. Zamiast wprowadzać całkowity zakaz, B&N preferuje podejście oparte na przejrzystości i popycie.
To stanowisko wynika z dwóch czynników. Po pierwsze, Amazon Kindle od kilku lat sprzedaje tysiące tytułów wygenerowanych przez AI, a liczba takich publikacji rośnie [3]. Po drugie, B&N walczy o przetrwanie w erze cyfrowej i nie chce tracić potencjalnych klientów, którzy mogą chcieć kupić konkretny tytuł, niezależnie od tego, jak powstał.
Jednocześnie Daunt podkreślił, że B&N nie będzie aktywnie promować książek AI ani je zamawiać. To strategia "neutralności" — jeśli wydawca renomowany złoży zamówienie na książkę AI, która jest prawidłowo oznaczona, B&N rozważy ją. Ale sieć nie będzie szukać takich tytułów ani umieszczać ich na liście bestsellerów.
Jakie książki AI trafiają na rynek?
Na Amazonie i platformach self-publishingowych dominują trzy gatunki: romanse (około 35% tytułów AI), kryminały (25%) i poradniki (20%) [3]. To nie przypadek — te kategorie mają schematyczną strukturę, którą modele językowe potrafią łatwo naśladować.
Ceny książek AI są średnio o 20–30% niższe niż tradycyjnych tytułów [1]. E-book thrilleru wygenerowanego przez AI kosztuje około 9,99 USD, podczas gdy klasyczna powieść tego samego gatunku — 14,99–28 USD. Różnica jest zauważalna, zwłaszcza dla czytelników kupujących kilka książek miesięcznie.
Problem w tym, że wiele z tych tytułów ma słabą jakość. Czytelnicy na Reddicie i w recenzjach Amazon skarżą się na powtarzające się schematy fabularne, sztampowe dialogi i brak oryginalności [2]. "Czytałem książkę AI i po 50 stronach nie pamiętałem ani jednego bohatera" — to częsty komentarz.
Czy polskie księgarnie pójdą śladem Barnes & Noble?
Na razie polski rynek jest ostrożny. Empik i Matras nie planują świadomie wprowadzać książek AI do swojej oferty [2]. Powody są praktyczne: brak jasnych regulacji prawnych, obawy o reakcję czytelników i autorów, a także mniejsza skala rynku. W Polsce rocznie wydaje się około 25 tys. nowych tytułów, podczas gdy w USA — ponad 500 tys. To oznacza, że presja na obniżanie kosztów jest mniejsza.
Innym czynnikiem jest kultura czytelnicza. Polscy czytelnicy są bardziej przywiązani do tradycyjnych form literatury niż Amerykanie. To może spowalniać adopcję nowych formatów, w tym książek AI.
Mimo to, niektórzy wydawcy eksperymentują z AI w ograniczonym zakresie. Zamiast publikować pełne tytuły wygenerowane przez algorytmy, wykorzystują narzędzia do generowania opisów książek, tłumaczeń czy fragmentów [2]. To podejście może być kompromisem — wsparcie procesów wydawniczych bez rezygnacji z ludzkiej kreatywności.
Jak regulacje UE wpływają na polski rynek?
Unia Europejska wprowadza wymogi przejrzystości dla treści generowanych przez AI. Art. 50 AI Act obowiązuje od 2 sierpnia 2026 roku i dotyczy m.in. oznaczania deepfake'ów oraz określonych tekstów AI informujących o sprawach interesu publicznego [4]. Jednak teksty poddane rzeczywistej kontroli człowieka i odpowiedzialności redakcyjnej mogą korzystać z wyjątku.
To oznacza, że polska księgarnia mogłaby teoretycznie sprzedawać książkę napisaną przez AI, jeśli byłaby ona oznaczona i przeszła redakcję człowieka. Ale w praktyce brakuje jasnych wytycznych, jak to wdrażać w branży wydawniczej.
Jakie zagrożenia niesie sprzedaż książek AI dla autorów?
Największym problemem jest konkurencja cenowa. Jeśli rynek zostanie zalany tanimi tytułami AI, zawodowi pisarze mogą stracić źródło dochodu. Authors Guild w USA szacuje, że od 2020 roku średnie honoraria za książkę spadły [3]. To efekt m.in. zalewu tanich tytułów AI.
Drugim problemem są kwestie prawne. Modele AI są trenowane na milionach książek bez zgody autorów. W USA i UE trwają prace nad ustawami regulującymi to wykorzystanie, ale na razie brak konkretnych rozwiązań.
Trzecim zagrożeniem są plagiat i duplikacja. W 2023 roku na Amazonie wycofano kilkadziesiąt tytułów AI, które niemal identycznie powtarzały fragmenty istniejących książek [3]. Problem w tym, że trudno udowodnić, czy plagiat był celowy, czy wynikał z ograniczeń modelu.
Porównanie podejść do książek AI
| Aspekt | Barnes & Noble | Polska księgarnia (Empik/Matras) | Amazon Kindle |
|---|---|---|---|
| Stanowisko wobec książek AI | Brak bezwzględnego zakazu, ale aktywne wykluczanie | Brak świadomej sprzedaży | Sprzedaż bez ograniczeń |
| Oznaczanie tytułów | Wymaga od wydawców | Nie dotyczy | Wymaga od wydawców (od 2023) |
| Promocja | Brak aktywnej promocji | Nie dotyczy | Brak specjalnej promocji |
| Liczba tytułów AI w ofercie | Szacunkowo kilka procent | Praktycznie zero | Szacunkowo 5–10% nowych tytułów |
| Regulacja prawna | Brak specjalnej, opiera się na przejrzystości | Czeka na wytyczne UE | Własne zasady self-publishingu |
Najczęstsze pytania
Czy Barnes & Noble sprzedaje książki AI?
B&N nie ma bezwzględnego zakazu, ale twierdzi, że aktywnie wyklucza takie tytuły z katalogu i nie zamawia ich świadomie. Jeśli wydawca renomowany złoży zamówienie na prawidłowo oznaczoną książkę AI, sieć mogłaby ją rozważyć, ale w praktyce takie przypadki są bardzo rzadkie [1].
Czy polskie księgarnie będą sprzedawać książki AI?
Na razie nie. Empik i Matras nie planują świadomie wprowadzać takich tytułów do swojej oferty. Polska rynek jest mniejszy niż amerykański, a presja na obniżanie kosztów — mniejsza [2].
Jak poznać, że książka została napisana przez AI?
Nie ma pewnego sposobu. Książki AI mogą mieć profesjonalne okładki i opisy. Jedynym sposobem jest sprawdzenie metadanych lub informacji wydawcy. Czytelnicy powinni zwracać uwagę na pochodzenie treści, które kupują [2].
Czy AI zastąpi pisarzy?
Nie w najbliższych latach. Książki AI mają słabą jakość i brakuje im oryginalności. Jednak jeśli technologia się poprawi, a koszty spadną, zawodowi pisarze mogą stanąć przed realnym zagrożeniem [3].
Co powinni zrobić polscy wydawcy?
Obserwować rynek, edukować czytelników o pochodzeniu treści, testować AI w ograniczonym zakresie (opisy, tłumaczenia) i wspierać tradycyjnych autorów. Warto też monitorować regulacje UE i dostosowywać strategie, aby uniknąć problemów prawnych [2].
Źródła
- Barnes & Noble CEO Would Support Stores Selling AI-Written Books. Here's Why (Today, 2026-05-18)
- James Daunt Looks to Clarify B&N's Position on AI-Generated Books (Publishers Weekly, 2026-05-21)
- Barnes & Noble CEO James Daunt clarifies decision not to ban sales of AI-generated books (Fortune, 2026-05-22)
- Guidelines on transparency obligations for providers and deployers of certain AI systems (European Commission, 2026)
Fanatyk nowych technologii i specjalista w zakresie sztucznej inteligencji.
Jak powstają teksty: Polityka AI · O redakcji