Praktyczne zastosowania
AI dla osób niesłyszących: co realnie działa w polskim mieszkaniu
Zaktualizowano: Autor: Andrzej Niemiec8 min czytania
Aplikacja z PWr rozpoznaje 38 znaków PJM, placówki stawiają na tłumaczy online. Sprawdzamy, czego AI jeszcze nie potrafi w polskim mieszkaniu.
Spis treści
- Co dziś potrafi AI w komunikacji z osobami niesłyszącymi w Polsce?
- Jak działa aplikacja absolwentki PWr rozpoznająca PJM?
- Czy AI potrafi tłumaczyć całe zdania w polskim języku migowym?
- Co oferują Migam i usługi tłumaczenia PJM dostępne dziś?
- Czy inteligentne mieszkanie jest dziś dostosowane do osób niesłyszących?
- Jakie bariery blokują wdrożenie takich rozwiązań?
- Jak sprawdzić, czy deklaracja o AI dla osób niesłyszących jest wiarygodna?
- Co może się zmienić w najbliższych latach?
- Najczęstsze pytania
- Źródła
Co dziś potrafi AI w komunikacji z osobami niesłyszącymi w Polsce?
Najbardziej konkretny polski przykład to aplikacja do rozpoznawania polskiego języka migowego (PJM), którą rozwija Maria Urbańska, absolwentka Wydziału Informatyki i Telekomunikacji Politechniki Wrocławskiej. Uczelnia opisała projekt 13 lutego 2024 roku [1]. Sieć neuronowa rozpoznawała 38 znaków PJM, a aplikacja miała korzystać z kamery telefonu [1]. Osobno rozwijany jest PLLuM, polski model językowy, ale to narzędzie tekstowe, nie translator migowego [2].
Jak działa aplikacja absolwentki PWr rozpoznająca PJM?
Aplikacja ma przekładać ograniczony fragment polskiego języka migowego na tekst albo mowę, wykorzystując kamerę telefonu [1]. Autorka wskazywała zastosowania codzienne: rozmowę w sklepie, na poczcie, u lekarza, a docelowo także w urzędzie [1]. To narzędzie komunikacji, nie sterownik urządzeń w mieszkaniu.
W lutym 2024 roku prototyp dopiero planowano. Urbańska chciała zebrać dane od osób płynnie posługujących się PJM i rozszerzyć zakres z 38 do około 300–400 znaków [1]. Deklarowała powstanie prototypu do czerwca 2024 roku oraz plany założenia start-upu [1]. Publiczne materiały uczelni nie podają nazwy firmy ani komercyjnego wdrożenia [1].
Czy AI potrafi tłumaczyć całe zdania w polskim języku migowym?
Dostępne materiały nie potwierdzają, by jakikolwiek polski system tłumaczył swobodne zdania w PJM. Źródła opisują rozpoznawanie ograniczonego zestawu znaków, a nie przekład wypowiedzi [1]. Różnica jest zasadnicza: polski język migowy nie jest migową wersją polszczyzny, ma własną gramatykę i słownictwo [3].
PJM jest naturalnym językiem wizualno-przestrzennym, używanym przez społeczność osób głuchych w Polsce [3]. Rozpoznanie pojedynczego gestu nie jest więc równoznaczne z przekładem sensu zdania. Materiały uczelni nie podają skuteczności procentowej ani wyniku dla zdań [1]. Liczby na ten temat, które pojawiają się w sieci, nie mają potwierdzenia w dostępnych źródłach.
Co oferują Migam i usługi tłumaczenia PJM dostępne dziś?
Migam łączy osobę głuchą z żywym, certyfikowanym tłumaczem PJM online: przez stronę internetową, telefon oraz urządzenia w punktach obsługi [4] [5]. Firma rozwija także własny model AI i awatary, ale komunikuje, że sztuczna inteligencja ma wspierać profesjonalną interpretację, a nie zastępować ją bez zastrzeżeń [4].
W polskich placówkach dominuje zatem model hybrydowy: człowiek tłumaczy, technologia skraca drogę do tłumacza [4] [5]. W materiale PAP ekspert Andrzej Byszewski wskazuje, że technologie oparte na AI pomagają osobom z niepełnosprawnościami funkcjonować samodzielniej i zwiększają ich szanse na pełny udział w życiu społecznym; w tekście pojawia się też wątek awatara tłumacza języka migowego [6].
| Kryterium | Aplikacja PWr (2024) | Migam — tłumacz online | Automatyka domowa |
|---|---|---|---|
| Zakres PJM | 38 znaków, plan 300–400 [1] | rozmowa przez tłumacza [4] | brak potwierdzonych funkcji PJM [7] |
| Dostępność | prototyp planowany [1] | usługa komercyjna [4] [5] | urządzenia ogólnego przeznaczenia [7] |
| Rola człowieka | model rozpoznaje gesty [1] | certyfikowany tłumacz [4] [5] | użytkownik konfiguruje system [9] |
Czy inteligentne mieszkanie jest dziś dostosowane do osób niesłyszących?
Nie ma potwierdzenia, by istniał system automatyki domowej tłumaczący mowę na PJM. Źródła o smart home i AI w nieruchomościach opisują ogólne trendy, nie funkcje dedykowane językowi migowemu [7] [8]. Deweloperzy coraz częściej projektują przestrzenie dostosowane do osób z niepełnosprawnościami [10], a adaptacja mieszkania wiąże się z niezależnością i bezpieczeństwem [9].
Technologie AI, uczenie maszynowe i rzeczywistość rozszerzona zmieniają sposoby komunikacji osób niesłyszących i niedosłyszących — taki kierunek opisuje przegląd projektów unijnych [11]. To jednak opis potencjału, nie gotowych wdrożeń w polskich mieszkaniach. Media branżowe pokazują przy tym, że AI w nieruchomościach działa dziś głównie w wyszukiwaniu i obsłudze zapytań, a nie w sterowaniu domem [12].
Jakie bariery blokują wdrożenie takich rozwiązań?
Trzy bariery wynikają wprost z dostępnych źródeł. Pierwsza to dane: twórcy aplikacji chcieli zebrać nagrania od osób płynnie posługujących się PJM, by powiększyć słownik z 38 do 300–400 znaków [1]. Druga to natura języka: PJM ma własną strukturę, więc kolejne rozpoznane znaki nie przekładają się automatycznie na tłumaczenie zdań [3]. Trzecia to etap prac: materiały mówią o planowanym prototypie i planach start-upu, nie o wdrożonym produkcie [1].
Do tego dochodzi brak potwierdzonej integracji z automatyką domową [7] [8]. Rynek nieruchomości korzysta z AI przede wszystkim w wyszukiwaniu ofert i obsłudze klienta [12]. Żadne z opisanych źródeł nie łączy tych narzędzi z tłumaczeniem PJM.
Jak sprawdzić, czy deklaracja o AI dla osób niesłyszących jest wiarygodna?
Polecamy prosty test: sprawdzić, czy materiał podaje liczbę rozpoznawanych znaków, etap prac i źródło danych. Projekt z PWr spełnia te warunki — wymienia 38 znaków, planowany prototyp i potrzebę zebrania nagrań [1]. Drugi krok to ustalenie, czy zapowiedź dotyczy rozpoznawania gestów, czy tłumaczenia zdań; to dwa różne zadania [3]. Trzeci krok to sprawdzenie, kto odpowiada za przekład: model czy certyfikowany tłumacz [4] [5].
Co może się zmienić w najbliższych latach?
Nie ma dziś podstaw, by zapowiadać konkretne daty wdrożeń. Można wskazać kierunek: prace idą w stronę większego słownika znaków i usług, w których AI wspiera tłumacza, a nie go zastępuje [1] [4]. Polecamy obserwować projekty uczelniane i firmy tłumaczeniowe, bo tam pojawiają się konkretne liczby i zakresy [1] [4]. Czytając zapowiedzi smart home, sprawdzajmy, czy funkcje są opisane w PJM — dziś takich deklaracji w dostępnych źródłach nie ma [7].
Najczęstsze pytania
Czy AI zastąpi tłumacza polskiego języka migowego?
Nie ma dowodów na to, by AI miało w najbliższym czasie zastąpić tłumacza PJM. Migam, polski dostawca usług tłumaczeniowych w PJM, rozwija własny model AI i awatary, ale opisuje je jako wsparcie profesjonalnej interpretacji [4]. Rozpoznawanie gestów i tłumaczenie swobodnej wypowiedzi to dwa różne zadania [3]. Dlatego dziś realną usługą pozostaje kontakt z człowiekiem [5].
Ile znaków PJM rozpoznaje aplikacja z Politechniki Wrocławskiej?
Sieć neuronowa w aplikacji Marii Urbańskiej rozpoznawała 38 znaków PJM — tak wynika z opisu uczelni z 13 lutego 2024 roku [1]. Autorka planowała rozszerzenie zakresu do około 300–400 znaków po zebraniu nagrań od osób płynnie posługujących się PJM [1]. Na tym etapie nie mówiono o tłumaczeniu całych zdań [1].
Gdzie w Polsce można skorzystać z tłumaczenia PJM online?
Migam oferuje połączenie z certyfikowanym tłumaczem PJM przez stronę internetową, telefon oraz urządzenia w punktach obsługi [5]. Usługa działa w placówkach i urzędach, a nie w formule aplikacji tłumaczącej gesty automatycznie [4] [5]. To dziś najbardziej konkretna odpowiedź na pytanie o dostępność tłumaczenia PJM w Polsce.
Czy inteligentny dom potrafi ostrzec osobę niesłyszącą?
Dostępne źródła nie potwierdzają istnienia systemu automatyki domowej z funkcjami dedykowanymi PJM [7] [8]. Deweloperzy i rynek nieruchomości rozwijają rozwiązania dla osób z niepełnosprawnościami [10], a adaptacja mieszkania ma zwiększać niezależność i bezpieczeństwo [9]. To jednak osobny wątek od tłumaczenia języka migowego w czasie rzeczywistym.
Źródła
- Absolwentka W4 tworzy aplikację do tłumaczenia języka migowego (Politechnika Wrocławska, 2024)
- Polish AI is Operational. It Was Developed by Scientists from Our Faculty (WIT PWr)
- Polski język migowy (Wikipedia)
- Migam — Customer service in Polish Sign Language (Migam)
- Migam Interpreter — PJM video interpreting (Migam)
- Technologia zamiast barier. Polskie projekty wykorzystują AI do poprawy dostępności (PulsHR)
- Nowe technologie w nieruchomościach: jak AI i smart home wpływają na wartość mieszkania (Coldwell Banker)
- AI w nieruchomościach: jak zmieniają się budynki w 2025 r. (Business Insider)
- Likwidacja barier architektonicznych w mieszkaniu dla osób z niepełnosprawnością (Aspiro)
- Rozwój rynku mieszkań dla osób z niepełnosprawnościami (Galeria PN)
- Rozwiązania AI dla osób niesłyszących i niedosłyszących (CORDIS)
- Sztuczna inteligencja wkracza do branży nieruchomości (Morizon)
Fanatyk nowych technologii i specjalista w zakresie sztucznej inteligencji.
Jak powstają teksty: Polityka AI · O redakcji