Przejdź do treści

Praktyczne zastosowania

AI dla osób niesłyszących: co realnie działa w polskim mieszkaniu

Zaktualizowano: Autor: Andrzej Niemiec8 min czytania

Aplikacja z PWr rozpoznaje 38 znaków PJM, placówki stawiają na tłumaczy online. Sprawdzamy, czego AI jeszcze nie potrafi w polskim mieszkaniu.

AI dla osób niesłyszących: co realnie działa w polskim mieszkaniu
Spis treści
  1. Co dziś potrafi AI w komunikacji z osobami niesłyszącymi w Polsce?
  2. Jak działa aplikacja absolwentki PWr rozpoznająca PJM?
  3. Czy AI potrafi tłumaczyć całe zdania w polskim języku migowym?
  4. Co oferują Migam i usługi tłumaczenia PJM dostępne dziś?
  5. Czy inteligentne mieszkanie jest dziś dostosowane do osób niesłyszących?
  6. Jakie bariery blokują wdrożenie takich rozwiązań?
  7. Jak sprawdzić, czy deklaracja o AI dla osób niesłyszących jest wiarygodna?
  8. Co może się zmienić w najbliższych latach?
  9. Najczęstsze pytania
  10. Źródła

Co dziś potrafi AI w komunikacji z osobami niesłyszącymi w Polsce?

Najbardziej konkretny polski przykład to aplikacja do rozpoznawania polskiego języka migowego (PJM), którą rozwija Maria Urbańska, absolwentka Wydziału Informatyki i Telekomunikacji Politechniki Wrocławskiej. Uczelnia opisała projekt 13 lutego 2024 roku [1]. Sieć neuronowa rozpoznawała 38 znaków PJM, a aplikacja miała korzystać z kamery telefonu [1]. Osobno rozwijany jest PLLuM, polski model językowy, ale to narzędzie tekstowe, nie translator migowego [2].

Jak działa aplikacja absolwentki PWr rozpoznająca PJM?

Aplikacja ma przekładać ograniczony fragment polskiego języka migowego na tekst albo mowę, wykorzystując kamerę telefonu [1]. Autorka wskazywała zastosowania codzienne: rozmowę w sklepie, na poczcie, u lekarza, a docelowo także w urzędzie [1]. To narzędzie komunikacji, nie sterownik urządzeń w mieszkaniu.

W lutym 2024 roku prototyp dopiero planowano. Urbańska chciała zebrać dane od osób płynnie posługujących się PJM i rozszerzyć zakres z 38 do około 300–400 znaków [1]. Deklarowała powstanie prototypu do czerwca 2024 roku oraz plany założenia start-upu [1]. Publiczne materiały uczelni nie podają nazwy firmy ani komercyjnego wdrożenia [1].

Czy AI potrafi tłumaczyć całe zdania w polskim języku migowym?

Dostępne materiały nie potwierdzają, by jakikolwiek polski system tłumaczył swobodne zdania w PJM. Źródła opisują rozpoznawanie ograniczonego zestawu znaków, a nie przekład wypowiedzi [1]. Różnica jest zasadnicza: polski język migowy nie jest migową wersją polszczyzny, ma własną gramatykę i słownictwo [3].

PJM jest naturalnym językiem wizualno-przestrzennym, używanym przez społeczność osób głuchych w Polsce [3]. Rozpoznanie pojedynczego gestu nie jest więc równoznaczne z przekładem sensu zdania. Materiały uczelni nie podają skuteczności procentowej ani wyniku dla zdań [1]. Liczby na ten temat, które pojawiają się w sieci, nie mają potwierdzenia w dostępnych źródłach.

Co oferują Migam i usługi tłumaczenia PJM dostępne dziś?

Migam łączy osobę głuchą z żywym, certyfikowanym tłumaczem PJM online: przez stronę internetową, telefon oraz urządzenia w punktach obsługi [4] [5]. Firma rozwija także własny model AI i awatary, ale komunikuje, że sztuczna inteligencja ma wspierać profesjonalną interpretację, a nie zastępować ją bez zastrzeżeń [4].

W polskich placówkach dominuje zatem model hybrydowy: człowiek tłumaczy, technologia skraca drogę do tłumacza [4] [5]. W materiale PAP ekspert Andrzej Byszewski wskazuje, że technologie oparte na AI pomagają osobom z niepełnosprawnościami funkcjonować samodzielniej i zwiększają ich szanse na pełny udział w życiu społecznym; w tekście pojawia się też wątek awatara tłumacza języka migowego [6].

KryteriumAplikacja PWr (2024)Migam — tłumacz onlineAutomatyka domowa
Zakres PJM38 znaków, plan 300–400 [1]rozmowa przez tłumacza [4]brak potwierdzonych funkcji PJM [7]
Dostępnośćprototyp planowany [1]usługa komercyjna [4] [5]urządzenia ogólnego przeznaczenia [7]
Rola człowiekamodel rozpoznaje gesty [1]certyfikowany tłumacz [4] [5]użytkownik konfiguruje system [9]

Czy inteligentne mieszkanie jest dziś dostosowane do osób niesłyszących?

Nie ma potwierdzenia, by istniał system automatyki domowej tłumaczący mowę na PJM. Źródła o smart home i AI w nieruchomościach opisują ogólne trendy, nie funkcje dedykowane językowi migowemu [7] [8]. Deweloperzy coraz częściej projektują przestrzenie dostosowane do osób z niepełnosprawnościami [10], a adaptacja mieszkania wiąże się z niezależnością i bezpieczeństwem [9].

Technologie AI, uczenie maszynowe i rzeczywistość rozszerzona zmieniają sposoby komunikacji osób niesłyszących i niedosłyszących — taki kierunek opisuje przegląd projektów unijnych [11]. To jednak opis potencjału, nie gotowych wdrożeń w polskich mieszkaniach. Media branżowe pokazują przy tym, że AI w nieruchomościach działa dziś głównie w wyszukiwaniu i obsłudze zapytań, a nie w sterowaniu domem [12].

Jakie bariery blokują wdrożenie takich rozwiązań?

Trzy bariery wynikają wprost z dostępnych źródeł. Pierwsza to dane: twórcy aplikacji chcieli zebrać nagrania od osób płynnie posługujących się PJM, by powiększyć słownik z 38 do 300–400 znaków [1]. Druga to natura języka: PJM ma własną strukturę, więc kolejne rozpoznane znaki nie przekładają się automatycznie na tłumaczenie zdań [3]. Trzecia to etap prac: materiały mówią o planowanym prototypie i planach start-upu, nie o wdrożonym produkcie [1].

Do tego dochodzi brak potwierdzonej integracji z automatyką domową [7] [8]. Rynek nieruchomości korzysta z AI przede wszystkim w wyszukiwaniu ofert i obsłudze klienta [12]. Żadne z opisanych źródeł nie łączy tych narzędzi z tłumaczeniem PJM.

Jak sprawdzić, czy deklaracja o AI dla osób niesłyszących jest wiarygodna?

Polecamy prosty test: sprawdzić, czy materiał podaje liczbę rozpoznawanych znaków, etap prac i źródło danych. Projekt z PWr spełnia te warunki — wymienia 38 znaków, planowany prototyp i potrzebę zebrania nagrań [1]. Drugi krok to ustalenie, czy zapowiedź dotyczy rozpoznawania gestów, czy tłumaczenia zdań; to dwa różne zadania [3]. Trzeci krok to sprawdzenie, kto odpowiada za przekład: model czy certyfikowany tłumacz [4] [5].

Co może się zmienić w najbliższych latach?

Nie ma dziś podstaw, by zapowiadać konkretne daty wdrożeń. Można wskazać kierunek: prace idą w stronę większego słownika znaków i usług, w których AI wspiera tłumacza, a nie go zastępuje [1] [4]. Polecamy obserwować projekty uczelniane i firmy tłumaczeniowe, bo tam pojawiają się konkretne liczby i zakresy [1] [4]. Czytając zapowiedzi smart home, sprawdzajmy, czy funkcje są opisane w PJM — dziś takich deklaracji w dostępnych źródłach nie ma [7].

Najczęstsze pytania

Czy AI zastąpi tłumacza polskiego języka migowego?

Nie ma dowodów na to, by AI miało w najbliższym czasie zastąpić tłumacza PJM. Migam, polski dostawca usług tłumaczeniowych w PJM, rozwija własny model AI i awatary, ale opisuje je jako wsparcie profesjonalnej interpretacji [4]. Rozpoznawanie gestów i tłumaczenie swobodnej wypowiedzi to dwa różne zadania [3]. Dlatego dziś realną usługą pozostaje kontakt z człowiekiem [5].

Ile znaków PJM rozpoznaje aplikacja z Politechniki Wrocławskiej?

Sieć neuronowa w aplikacji Marii Urbańskiej rozpoznawała 38 znaków PJM — tak wynika z opisu uczelni z 13 lutego 2024 roku [1]. Autorka planowała rozszerzenie zakresu do około 300–400 znaków po zebraniu nagrań od osób płynnie posługujących się PJM [1]. Na tym etapie nie mówiono o tłumaczeniu całych zdań [1].

Gdzie w Polsce można skorzystać z tłumaczenia PJM online?

Migam oferuje połączenie z certyfikowanym tłumaczem PJM przez stronę internetową, telefon oraz urządzenia w punktach obsługi [5]. Usługa działa w placówkach i urzędach, a nie w formule aplikacji tłumaczącej gesty automatycznie [4] [5]. To dziś najbardziej konkretna odpowiedź na pytanie o dostępność tłumaczenia PJM w Polsce.

Czy inteligentny dom potrafi ostrzec osobę niesłyszącą?

Dostępne źródła nie potwierdzają istnienia systemu automatyki domowej z funkcjami dedykowanymi PJM [7] [8]. Deweloperzy i rynek nieruchomości rozwijają rozwiązania dla osób z niepełnosprawnościami [10], a adaptacja mieszkania ma zwiększać niezależność i bezpieczeństwo [9]. To jednak osobny wątek od tłumaczenia języka migowego w czasie rzeczywistym.

Źródła

  1. Absolwentka W4 tworzy aplikację do tłumaczenia języka migowego (Politechnika Wrocławska, 2024)
  2. Polish AI is Operational. It Was Developed by Scientists from Our Faculty (WIT PWr)
  3. Polski język migowy (Wikipedia)
  4. Migam — Customer service in Polish Sign Language (Migam)
  5. Migam Interpreter — PJM video interpreting (Migam)
  6. Technologia zamiast barier. Polskie projekty wykorzystują AI do poprawy dostępności (PulsHR)
  7. Nowe technologie w nieruchomościach: jak AI i smart home wpływają na wartość mieszkania (Coldwell Banker)
  8. AI w nieruchomościach: jak zmieniają się budynki w 2025 r. (Business Insider)
  9. Likwidacja barier architektonicznych w mieszkaniu dla osób z niepełnosprawnością (Aspiro)
  10. Rozwój rynku mieszkań dla osób z niepełnosprawnościami (Galeria PN)
  11. Rozwiązania AI dla osób niesłyszących i niedosłyszących (CORDIS)
  12. Sztuczna inteligencja wkracza do branży nieruchomości (Morizon)
AN
O autorze
Andrzej Niemiec

Fanatyk nowych technologii i specjalista w zakresie sztucznej inteligencji.

Jak powstają teksty: Polityka AI · O redakcji