News & analizy
Czy autonomiczne samochody przejdą egzamin UE? Co obowiązuje w 2026
Zaktualizowano: Autor: Andrzej Niemiec6 min czytania
UE nie ma jednego egzaminu dla autonomicznych samochodów. Sprawdzamy homologację, ramy UNECE z czerwca 2026 r. i dane o wypadkach robotaksówek.
Spis treści
- Czy UE przeprowadziła jeden „egzamin bezpieczeństwa” dla autonomicznych samochodów?
- Jakie poziomy autonomii rozróżnia prawo i dlaczego to ma znaczenie?
- Co zmieniły globalne ramy UNECE przyjęte w czerwcu 2026 roku?
- Jak wyglądał najgłośniejszy wypadek robotaksówki w San Francisco?
- Ile jest prawdy w liczbach o wypadkach pojazdów autonomicznych?
- Czy pojazdy bez kierowcy są bezpieczniejsze od tych z systemami wspomagania?
- Jakie wymogi musi spełnić pojazd autonomiczny w Polsce?
- Czego brakuje, by unijny egzamin był wiarygodny?
- Najczęstsze pytania
- Źródła
Czy UE przeprowadziła jeden „egzamin bezpieczeństwa” dla autonomicznych samochodów?
Nie. Na 16 października 2026 r. nie ma jednego urzędowego rozstrzygnięcia, że cała branża pojazdów autonomicznych spełnia albo nie spełnia unijnych wymogów bezpieczeństwa. Dopuszczenie do ruchu odbywa się przez homologację konkretnych typów pojazdów, a państwa członkowskie nadal decydują, gdzie i na jakich zasadach takie pojazdy mogą jeździć [1]. Globalne ramy dla systemów bez kierowcy dopiero czekają na włączenie do prawa unijnego [2][3].
Homologacja to dopuszczenie typu pojazdu do sprzedaży i rejestracji, a nie certyfikat dla całej technologii. Rozporządzenie 2019/2144 ustanawia ramy homologacji i wymogi bezpieczeństwa. Rozporządzenie wykonawcze 2022/1426 opisuje procedury dla pojazdów zautomatyzowanych w zdefiniowanych obszarach, trasach lub funkcjach, takich jak automatyczne parkowanie [1]. Poza tymi przypadkami obowiązują przepisy krajowe oraz zasady ruchu drogowego, różne w każdym państwie członkowskim.
Jakie poziomy autonomii rozróżnia prawo i dlaczego to ma znaczenie?
Unijne przepisy traktują poziomy automatyzacji odmiennie, więc pytanie o „autonomiczne samochody” bez wskazania poziomu prowadzi do błędnych wniosków. Systemy wspomagania kierowcy (SAE Level 2) i automatyzacja warunkowa (Level 3) nie oznaczają, że auto jedzie bez człowieka. Pojazd bez kierowcy w określonym obszarze operacyjnym (Level 4) podlega innym wymaganiom [1].
Od lipca 2026 r. obowiązuje też pakiet GSR2, czyli nowe systemy bezpieczeństwa wymagane w nowych samochodach [4]. To wymóg dla pojazdów sprzedawanych w UE, ale nie zastępuje homologacji funkcji autonomicznych. Producent musi wykazać zgodność z wymogami dla funkcji, którą pojazd rzeczywiście wykonuje.
Co zmieniły globalne ramy UNECE przyjęte w czerwcu 2026 roku?
W czerwcu 2026 r. UNECE przyjęła pierwsze globalne ramy dla w pełni bezkierowcowych systemów ADS. Wymagają one między innymi systemu zarządzania bezpieczeństwem, uzasadnienia bezpieczeństwa, testów, monitorowania eksploatacji i rejestrowania danych. System ma osiągać poziom co najmniej kompetentnego kierowcy [2].
Włączenie tych ram do unijnego systemu homologacji było na 16 października 2026 r. przedmiotem planowanego aktu Komisji na IV kwartał 2026 r. [3]. Do tego czasu unijne wymogi pozostają rozproszone między rozporządzeniami i przepisami krajowymi. To główna przyczyna, dla której nie można mówić o jednym egzaminie dla całej branży.
Jak wyglądał najgłośniejszy wypadek robotaksówki w San Francisco?
2 października 2023 r. w centrum San Francisco człowiek kierujący innym pojazdem potrącił pieszą i uciekł. Piesza wpadła pod autonomiczny pojazd Cruise, a następnie, podczas manewru zjazdu na bok, pojazd przeciągnął ją około 20 stóp [5]. 24 października 2023 r. California DMV zawiesił zezwolenia Cruise na testowanie i wdrażanie pojazdów bez kierowcy, uznając te pojazdy za niebezpieczne dla publicznego użycia i zarzucając firmie niepełne przedstawienie materiału wideo [6].
W obiegu krąży opis, że pojazd przejechał na czerwonym świetle i uderzył w radiowóz. Źródła tego nie potwierdzają. W zdarzeniu z 2 października 2023 r. nie uczestniczył radiowóz, a pojazd nie przejechał na czerwonym świetle [5][6].
Trzecie zdarzenie miało miejsce 17 sierpnia 2023 r. Cruise zderzył się wtedy z wozem strażackim na skrzyżowaniu Polk–Turk. Pojazd wjechał na skrzyżowanie przy zielonym świetle, ale powinien był ustąpić pojazdowi ratunkowemu jadącemu z syreną i światłami. Jeden pasażer trafił do szpitala z obrażeniami niezagrażającymi życiu [7][8]. DMV nakazał wtedy ograniczenie floty do 50 pojazdów w dzień i 150 w nocy do czasu wyjaśnienia sprawy [8].
Odrębne zdarzenie z 18 sierpnia 2023 r. dotyczyło innego Cruise’a. Został uderzony na skrzyżowaniu 26th Street i Mission przez samochód Dodge Charger, który według policji najprawdopodobniej przejechał na czerwonym świetle. Nie był to radiowóz, a według policji Cruise nie był sprawcą tej kolizji [9][10]. Trzy zdarzenia z jednego miesiąca pokazują, jak łatwo pomylić udział pojazdu w kolizji z jego winą.
Ile jest prawdy w liczbach o wypadkach pojazdów autonomicznych?
Zgłoszenie kolizji do NHTSA oznacza, że pojazd z systemem ADS lub ADAS uczestniczył w zdarzeniu. Nie dowodzi automatycznie, że system był sprawcą, bo dane obejmują zarówno pełną autonomię, jak i systemy częściowego wspomagania [11][12].
Liczba 273 w zestawieniu NHTSA z 2022 r. dotyczyła przede wszystkim Tesli i systemów Level 2: Tesla zgłosiła 273 kolizje związane z systemem wspomagania kierowcy. Dla systemów Level 3–5 raportowano wtedy 130 zdarzeń łącznie, z czego 62 przypisano Waymo, a 23 Cruise [13]. Dla San Francisco raportowano inne wartości i inne kategorie: 55 incydentów utrudniania pracy służb ratunkowych w okresie około sześciu miesięcy oraz ponad 70 takich przypadków według miejskiej straży pożarnej [14][15]. To nie są liczby wszystkich kolizji ani dowód na 273 incydenty jednego produktu.
Nie wolno też ekstrapolować wyników z USA bezpośrednio na homologację w UE. W USA Cruise i Waymo działały w ramach pozwoleń stanowych i miejskich, natomiast w UE homologacja pojazdu oraz zasady ruchu i dopuszczenia operacyjne należą do odrębnych warstw regulacyjnych [1].
Czy pojazdy bez kierowcy są bezpieczniejsze od tych z systemami wspomagania?
To pytanie nie ma jednej odpowiedzi, bo porównuje się różne kategorie pojazdów i różne obowiązki prawne. Poniższa tabela zestawia dwa poziomy automatyzacji, które najczęściej myli się w dyskusji o bezpieczeństwie.
| Kryterium | Level 2 (ADAS) | Level 4 (pojazd bez kierowcy w obszarze operacyjnym) |
|---|---|---|
| Kto odpowiada za jazdę | kierowca, system tylko wspomaga | system, w ramach zdefiniowanego obszaru |
| Gdzie może jeździć | wszędzie, gdzie dopuszczono typ pojazdu | tylko na zatwierdzonych obszarach, trasach lub funkcjach |
| Wymogi unijne | wymogi bezpieczeństwa i homologacja typu | procedury rozporządzenia 2022/1426 i przepisy krajowe |
| Dane o zdarzeniach | zgłoszenia NHTSA obejmujące ADAS | zgłoszenia NHTSA obejmujące ADS, bez domniemania winy |
Zakres obszaru operacyjnego zmienia rodzaj zdarzeń, jakie trafiają do statystyk, i to jest podstawowe ograniczenie każdego porównania. Sam udział w kolizji nie mówi nic o tym, kto ją spowodował [11][12].
Jakie wymogi musi spełnić pojazd autonomiczny w Polsce?
Polska nie ma odrębnej ścieżki homologacji. Obowiązują przepisy unijne oraz krajowe zasady ruchu drogowego i dopuszczenia pojazdów [16]. Według doniesień medialnych pierwsze autonomiczne samochody mogą pojawić się na polskich drogach jeszcze w 2026 r. Jednym z dostawców ma być Eternis, dostawca aut dla platform takich jak Bolt czy Uber, o czym informowała „Rzeczpospolita” [17].
Dla operatora oznaczają się z tego dwa równoległe obowiązki: homologacja pojazdu według wymogów unijnych oraz zgoda na testy lub eksploatację na konkretnej trasie. Drugi element pozostaje w gestii państwa i samorządów, a nie Komisji Europejskiej [1].
Czego brakuje, by unijny egzamin był wiarygodny?
W UE brakuje jednolitych wytycznych, jak sprawdzać, czy samochody autonomiczne spełniają stawiane im wymagania. Zwraca na to uwagę firma ubezpieczeniowa Allianz [18]. Ubezpieczyciele proponują rozwiązanie wzorowane na egzaminie na prawo jazdy dla pojazdów, aby oswoić Europejczyków z nową technologią [19][20]. Branża motoryzacyjna pozostaje przy tym tematem słabo uregulowanym na poziomie unijnym [21].
Trzy warunki są kluczowe. Po pierwsze, jedna metryka oceny, a nie zbiór rozproszonych wymogów. Po drugie, dane o zdarzeniach z jasno opisanym mianownikiem: pojemność floty, przejechane kilometry albo liczba zgłoszeń. Po trzecie, włączenie ram UNECE do unijnej homologacji, planowane na IV kwartał 2026 r. [2][3].
Najczęstsze pytania
Czy w UE istnieje egzamin na prawo jazdy dla autonomicznych samochodów?
Nie ma takiego egzaminu. Dopuszczenie odbywa się przez homologację typu pojazdu według rozporządzeń 2019/2144 i 2022/1426 oraz przez przepisy krajowe [1]. Ubezpieczyciele proponują egzamin wzorowany na prawie jazdy, ale to postulat rynkowy, a nie obowiązujący przepis [19].
Kiedy ramy UNECE wejdą do unijnego prawa?
Ramy przyjęto w czerwcu 2026 r. [2]. Ich włączenie do unijnego systemu homologacji było na 16 października 2026 r. planowane jako akt Komisji na IV kwartał 2026 r. [3]. Do czasu wejścia w życie wymogi pozostają rozproszone między rozporządzeniami i przepisami krajowymi.
Czy robotaksówki w USA jeżdżą bezpieczniej niż kierowcy?
Danych nie da się porównać wprost. Zgłoszenie do NHTSA oznacza udział pojazdu w zdarzeniu, a nie winę systemu [11][12]. W 2022 r. Tesla zgłosiła 273 kolizje z systemami Level 2, a systemy Level 3–5 odpowiadały za 130 zdarzeń, w tym 62 Waymo i 23 Cruise [13].
Czy w Polsce można już testować autonomiczne samochody?
Przepisy unijne obowiązują, ale zgoda na testy i eksploatację na konkretnej trasie należy do państwa i samorządów [1][16]. Według doniesień medialnych pierwsze pojazdy mogą pojawić się w 2026 r., a dostawcą ma być między innymi Eternis [17]. To zapowiedź, nie potwierdzony harmonogram.
Źródła
- EU Self-Driving Car Regulation: Rules and Tesla FSD (2026) (RecordingLaw, 2026)
- UNECE adopts first-ever global rules allowing fully autonomous vehicles (UNECE, 2026)
- Overview of EU and UK Regulatory Developments relating to Autonomous Vehicles (Global Policy Watch, 2026)
- Systemy bezpieczeństwa UE 2026 – nowe obowiązki aut w 2026 (Hyundai, 2026)
- Self-driving car runs over pedestrian hit by human driver in San Francisco (NBC News, 2023)
- GM's Cruise Loses Its Self-Driving License in San Francisco After a Robotaxi Dragged a Person (Wired, 2023)
- California regulator probes crashes involving GM's Cruise robotaxis (Reuters, 2023)
- Cruise will comply with DMV request to cut fleet in half following crash with SF fire truck (KTVU, 2023)
- 2 robotaxi crashes in San Francisco put focus on autonomous vehicle safety (CBS San Francisco, 2023)
- California DMV cuts Cruise’s fleet after S.F. crashes involving its driverless cars (San Francisco Chronicle, 2023)
- [Data Analysis: Self-Driving Car Accidents [Updated 2026] (Craft Law Firm, 2026)](https://www.craftlawfirm.com/autonomous-vehicle-accidents-2019-2024-crash-data)
- What NHTSA's Latest Robotaxi Crash Data Shows (Reyes Law, 2026)
- Tesla, Honda And Waymo Lead NHTSA Reporting On Crashes Involving Automated Driving Systems (Carscoops, 2022)
- Protesters stop Waymo and Cruise self-driving cars with only a traffic cone (NPR, 2023)
- Driverless Taxis Blocked Ambulance and Patient Later Died, San Francisco Fire Dept. Says (The New York Times, 2023)
- Pojazdy autonomiczne w Polsce i Europie: na czym polegają, jakie przepisy obowiązują (Tomczak Legal, 2026)
- Autonomiczne samochody w Polsce. Testy coraz bliżej (TVN24 Biznes, 2026)
- Eksperci: egzamin na prawo jazdy dla aut autonomicznych (Deutsche Welle, 2026)
- Samochody autonomiczne dostaną prawo jazdy. Projekt przepisów (Interia Motoryzacja, 2026)
- Dopuszczenie do ruchu aut autonomicznych. Robotaksówki będą miały egzamin na prawo jazdy (Forsal, 2026)
- Samochody inteligentne, autonomiczne i... niebezpieczne (Gazeta Prawna, 2026)
Fanatyk nowych technologii i specjalista w zakresie sztucznej inteligencji.
Jak powstają teksty: Polityka AI · O redakcji