News & analizy
Czy AI naprawdę rozumuje? Badanie Apple pokazuje granice modeli
Zaktualizowano: Autor: Andrzej Niemiec7 min czytania
Apple zbadał zdolności rozumowania współczesnych modeli AI. Wyniki pokazują, że przy skomplikowanych zadaniach skuteczność gwałtownie spada. Co to oznacza…
Spis treści
Co dokładnie zbadało Apple?
W czerwcu 2025 r. zespół Apple opublikował pracę zatytułowaną The Illusion of Thinking: Understanding the Strengths and Limitations of Reasoning Models via the Lens of Problem Complexity [1]. To nie jest uniwersalny benchmark wszystkich chatbotów — to eksperyment z kontrolowanymi, stopniowo trudniejszymi łamigłówkami. Badacze testowali konkretne modele (Claude 3.7 Sonnet, DeepSeek-R1, o3-mini) na czterech klasach zadań: Tower of Hanoi, Checker Jumping, River Crossing i Blocks World [1].
Dlaczego ta praca wzbudziła tyle dyskusji? Bo kwestionuje popularny pogląd, że modele z funkcją thinking (rozszerzonego rozumowania) potrafią niezawodnie rozwiązywać złożone problemy. Wyniki pokazują coś innego.
Jak modele radzą sobie przy rosnącej złożoności?
Apple podzielił zadania na trzy poziomy trudności. Rezultaty były drastyczne.
Przy niskiej złożoności modele standardowe (bez thinking) osiągały wyniki zbliżone do modeli reasoning. Oba typy potrafiły rozwiązać problem.
Przy średniej złożoności modele z funkcją thinking zaczynały wykazywać przewagę. Przykład: w Tower of Hanoi z 6 dyskami Claude 3.7 z thinking uzyskał 72 procent poprawności, podczas gdy wariant bez thinking spadł znacznie poniżej [1].
Przy wysokiej złożoności nastąpiło załamanie się obu typów modeli. W Tower of Hanoi z 8 dyskami Claude 3.7 z thinking osiągnął zaledwie 8 procent poprawności, a z 10 dyskami 4 procent [1]. DeepSeek-R1 wykazywał podobne trendy.
Co ciekawe, liczba tokenów thinking (wewnętrznego rozumowania) początkowo rosła wraz ze złożonością zadania, ale po przekroczeniu progu zaczynała spadać — mimo że modelom dostępny był budżet do 64 tys. tokenów [1]. To sugeruje, że modele nie tylko mają trudności z wykonaniem, ale także z rozpoznaniem, kiedy problem jest zbyt trudny.
Czy przekazanie algorytmu rozwiązuje problem?
Apple przeprowadził dodatkowy test: przekazał modelom algorytm rozwiązania Tower of Hanoi. Rezultat? Nie pomogło [1]. Modele nadal nie potrafiły niezawodnie wykonać dokładnej sekwencji kroków. To wskazuje, że problem nie leży w braku wiedzy o algorytmie, ale w zdolności do jego wiarygodnego wykonania.
To odkrycie ma praktyczne znaczenie. Jeśli model nie potrafi niezawodnie wykonać instrukcji nawet wtedy, gdy je zna, to jego przydatność w zadaniach wymagających precyzji (np. analiza kodu, planowanie wieloetapowe) jest ograniczona.
Jakie są ograniczenia badania Apple?
Ważne: to badanie testowało konkretne, kontrolowane środowiska — nie całą rzeczywistość AI. Krytyka z czerwca 2025 r. wskazywała na kilka zastrzeżeń [2].
Limity długości odpowiedzi mogły być przyczyną części porażek, a nie braku zdolności rozumowania. Sposób oceniania wymagał pełnej, dokładnej sekwencji ruchów — częściowe rozwiązania były oceniane jako błędy. W River Crossing niektóre warianty problemu są matematycznie niemożliwe do rozwiązania; to mogło zaburzać wyniki.
Badanie Apple nie dowodzi, że żaden model nigdy nie rozumuje. Pokazuje, że przy określonych, kontrolowanych problemach skuteczność spada. To inna kwestia.
Co to oznacza dla praktyki?
Modele reasoning (takie jak o3-mini czy DeepSeek-R1) są przydatne, ale nie wszechpotężne. Ich mocną stroną jest rozwiązywanie problemów o średniej złożoności — tam, gdzie zwykłe modele zawodzą. Słabością jest niezawodność przy wysokiej złożoności i precyzja wykonania.
Dla firm wdrażających AI: nie polegaj wyłącznie na modelach reasoning do zadań krytycznych. Połącz je z weryfikacją człowieka, testowaniem i systemami fallback. Model może wygenerować plan, ale jego wykonanie powinno być monitorowane [1].
Czy to oznacza koniec rozwoju AI?
Nie. Badanie Apple wskazuje kierunek, w którym trzeba pracować. Autorzy sugerują, że przyszłe modele powinny lepiej radzić sobie z długoterminowym śledzeniem kontekstu, dokładnym wykonywaniem instrukcji i rozpoznawaniem granic własnych możliwości [1].
W ciągu najbliższych lat możemy spodziewać się modeli, które będą lepiej radzić sobie z zadaniami o wysokiej złożoności. Ale to będzie wymagać zmian architekturalnych, a nie tylko zwiększenia rozmiaru modelu.
Najczęstsze pytania
Czy modele reasoning są lepsze niż zwykłe chatboty?
To zależy od zadania. Przy prostych pytaniach (np. "Jaka jest stolica Francji?") różnica jest minimalna. Przy złożonych problemach wymagających wieloetapowego rozumowania modele reasoning wykazują przewagę — ale tylko do pewnego poziomu trudności. Poza tym progiem oba typy zawodzą [1].
Czy badanie Apple oznacza, że AI nie potrafi myśleć?
Badanie pokazuje, że przy określonych, kontrolowanych problemach modele mają trudności. Nie oznacza to, że AI nigdy nie rozumuje. To bardziej wskazuje, że pojęcie "myślenia" w kontekście AI jest bardziej złożone niż się wydaje [1].
Czy mogę używać modeli reasoning w produkcji?
Tak, ale z zastrzeżeniami. Modele reasoning są przydatne do zadań o średniej złożoności i do wspomagania decyzji. Nie polegaj na nich do krytycznych operacji bez weryfikacji człowieka. Zawsze testuj model na Twoich konkretnych przypadkach użycia [1].
Czy inne firmy (OpenAI, Google, Anthropic) przeprowadzały podobne badania?
Nie znaleźliśmy opublikowanych badań o podobnym zakresie od innych firm. OpenAI, Google i Anthropic publikują wyniki na benchmarkach (MMLU, GAIA), ale nie na kontrolowanych problemach logicznych w taki sam sposób jak Apple [1].
Kiedy modele będą lepsze w rozumowaniu?
To trudne do przewidzenia. Badanie Apple wskazuje, że samo zwiększanie rozmiaru modelu nie wystarczy. Potrzebne są zmiany w architekturze i sposobie trenowania. Eksperci szacują, że znaczący postęp może potrwać 2-3 lata [1].
Źródła
- The Illusion of Thinking: Understanding the Strengths and Limitations of Reasoning Models via the Lens of Problem Complexity (Apple Machine Learning Research)
- Comment on The Illusion of Thinking: Understanding the Strengths and Limitations of Reasoning Models via the Lens of Problem Complexity (arXiv)
Fanatyk nowych technologii i specjalista w zakresie sztucznej inteligencji.
Jak powstają teksty: Polityka AI · O redakcji