News & analizy
AI w kancelariach prawnych: co działa, a co jest tylko w ofercie
Zaktualizowano: Autor: Andrzej Niemiec11 min czytania
Dane C.H.Beck: 19,8 proc. prawników w kancelariach używa AI zawodowo. Co realnie działa, ile trwa podsumowanie dokumentów i co zmienił AI Act.
Spis treści
- Jak wygląda realne użycie AI w polskich kancelariach?
- Dlaczego zapowiedzi rosły szybciej niż wdrożenia?
- Które zastosowania dają wymierny efekt?
- Czy AI może samodzielnie przygotować podsumowanie transakcji?
- Jak wyglądają wdrożenia poza Polską?
- Czy kancelarie budują własne modele?
- Jak porównać narzędzia, gdy cenniki nie są jawne?
- Co zmienił AI Act?
- Jak czytać liczby o oszczędności czasu?
- Najczęstsze pytania
- Źródła
Jak wygląda realne użycie AI w polskich kancelariach?
Z AI w pracy zawodowej korzystało 19,8 proc. prawników zatrudnionych w kancelariach — wynika z badania C.H.Beck opisanego w raporcie LegalTech 2024 [1]. Próba liczyła 258 osób: 202 pracowały w kancelariach, 56 w działach prawnych przedsiębiorstw [1]. Deklarowane zastosowania były pomocnicze: tłumaczenia, projektowanie pism, umów i klauzul oraz streszczanie dokumentów [2]. To dane o codziennej praktyce, nie o liczbie wdrożonych systemów.
Dlaczego zapowiedzi rosły szybciej niż wdrożenia?
W badaniu Wolters Kluwer opublikowanym 8 listopada 2023 roku 73 proc. ankietowanych prawników zapowiadało wdrożenie generatywnej AI w ciągu dwunastu miesięcy [3][4]. Deklarowana gotowość nie przełożyła się na powszechną praktykę. Ankieta pyta o plan, a nie o wykonaną pracę, więc różnica między zapowiedzią a użyciem jest tu głównym problemem pomiarowym. Do tego dochodzi kwestia porządku: bez uporządkowanego obiegu spraw i rejestru dokumentów narzędzie nie ma na czym pracować [14].
Które zastosowania dają wymierny efekt?
Najlepiej udokumentowane są podsumowania dokumentów. Ręczne przygotowanie standardowego podsumowania zeznań zajmuje zwykle około sześciu–ośmiu godzin, a narzędzie AI generuje wersję roboczą w minutach — która nadal wymaga sprawdzenia przez prawnika [9][11]. Podobnie działa generowanie podsumowań spraw: model porządkuje materiał, ale cytaty i kluczowe fakty trzeba zweryfikować w źródle [10].
W praktyce proces wygląda tak:
- Narzędzie wczytuje dokumenty sprawy i wyciąga klauzule, terminy oraz zobowiązania stron.
- Model tworzy wersję roboczą w formacie przyjętym w kancelarii.
- Prawnik sprawdza cytaty, pominięcia i zastrzeżenia, a następnie zatwierdza dokument.
Czy AI może samodzielnie przygotować podsumowanie transakcji?
Nie. Opisy współczesnych narzędzi wskazują na obowiązkową kontrolę człowieka: weryfikację cytatów, kluczowych faktów, pominięć i zastrzeżeń w materiale źródłowym [9][10]. Ryzyka, które polscy prawnicy wskazują najczęściej, to błędy i uproszczenia modeli, korzystanie z niezweryfikowanych źródeł internetowych, poufność i prywatność danych [2][8]. Podsumowanie AI jest więc projektem dokumentu, a nie gotowym produktem prawnym.
Jak wyglądają wdrożenia poza Polską?
PwC ogłosiło 15 marca 2023 roku dwunastomiesięczną współpracę z Harvey; dostęp do asystenta AI miało uzyskać około 4000 prawników w ponad 100 krajach [5][6]. W Wielkiej Brytanii i Irlandii z narzędzi AI korzysta 88 proc. prawników — taki wynik raportu Clio podaje Remio [13]. Te liczby dotyczą innych rynków i innych definicji korzystania, więc nie należy przenosić ich wprost na polskie kancelarie.
Czy kancelarie budują własne modele?
Część kancelarii stawia na własne modele i własne zbiory danych, traktując je jako przewagę konkurencyjną [7]. Taki kierunek daje kontrolę nad danymi klientów, ale wymaga infrastruktury i zespołu utrzymującego system. Publiczne dane o skali takich wdrożeń w Polsce są szczątkowe, więc temat pozostaje w sferze deklaracji, a nie zmierzonych efektów.
Jak porównać narzędzia, gdy cenniki nie są jawne?
Katalogi i opisy dostawców nie podają porównywalnych cenników, dlatego decyzję trzeba oprzeć na kryteriach procesowych.
| Kryterium | Gotowe narzędzie do podsumowań | Asystent ogólny (chatbot) | Własny model |
|---|---|---|---|
| Do czego nadaje się najlepiej | podsumowania dokumentów, ekstrakcja klauzul [9][10] | tłumaczenia, szkice pism [2] | praca na własnych zbiorach i formatach [7] |
| Kontrola człowieka | obowiązkowa weryfikacja cytatów i pominięć [10] | pełna, bez śladu audytowego | zależna od procesu w kancelarii |
| Koszt | wycena indywidualna, cenniki nie są publikowane | najniższy próg wejścia | najwyższy: infrastruktura i zespół [7] |
| Główne ryzyko | halucynacje i pominięcia klauzul [8] | brak kontroli wersji dokumentu | koncentracja danych w jednym miejscu |
Co zmienił AI Act?
Unijny AI Act wszedł w życie 1 sierpnia 2024 roku i wprowadził obowiązki zależne od poziomu ryzyka systemu — zarówno po stronie dostawców, jak i użytkowników [12]. Dla kancelarii oznacza to konieczność ustalenia, do której kategorii należy używane narzędzie i jakie informacje musi otrzymać klient. Publikacje branżowe zwracają przy tym uwagę na RODO, tajemnicę zawodową i transfer danych poza Unię Europejską [8][14].
Jak czytać liczby o oszczędności czasu?
Wynik typu skrócenie pracy o 70 proc. jest porównywalny tylko wtedy, gdy wiadomo, jakie dokumenty podsumowywano, ile ich było, ile trwało przygotowanie ręczne, czy wliczono czas kontroli prawnika i kto finansował badanie [9][11]. Bez tych danych liczba opisuje pojedynczą demonstrację, a nie powtarzalny proces. Dlatego przy każdej deklaracji warto pytać o definicję pomiaru, zanim porówna się ją z własną praktyką.
Najczęstsze pytania
Czy polskie kancelarie masowo wdrożyły AI?
Nie. Z badania C.H.Beck z 2024 roku wynika, że z AI zawodowo korzystało 19,8 proc. prawników kancelaryjnych, a najczęstsze zastosowania to tłumaczenia, projektowanie pism i streszczanie dokumentów [1][2]. Wyższe wskaźniki z innych rynków, na przykład 88 proc. w Wielkiej Brytanii i Irlandii, dotyczą odmiennych badań i definicji [13].
Ile czasu realnie skraca AI przy podsumowaniu dokumentów?
Ręczne przygotowanie standardowego podsumowania zeznań zajmuje zwykle około sześciu–ośmiu godzin, a wersja robocza z AI powstaje w minutach [9][11]. Do tego trzeba doliczyć czas weryfikacji cytatów i pominięć. Bez tej części pomiar jest niepełny, bo kontrola prawnika pozostaje obowiązkowa [10].
Czy AI może pominąć klauzulę w podsumowaniu umowy?
Tak i to jest główne ryzyko wskazywane przez prawników: błędy, uproszczenia oraz korzystanie z niezweryfikowanych źródeł [2][8]. Dlatego opis narzędzi zakłada sprawdzanie cytatów, kluczowych faktów, pominięć i zastrzeżeń w materiale źródłowym [10]. Wniosek: podsumowanie AI wymaga przeglądu przez człowieka przed podpisem.
Co musi zrobić kancelaria przed wdrożeniem AI?
Najpierw uporządkować obieg spraw i rejestr dokumentów, inaczej narzędzie nie ma spójnego materiału do pracy [14]. Potem ustalić kategorię ryzyka systemu zgodnie z AI Act, który obowiązuje od 1 sierpnia 2024 roku [12], oraz sprawdzić zasady przetwarzania danych, tajemnicy zawodowej i transferu poza Unię [8].
Czy warto budować własny model zamiast kupować narzędzie?
Własny model daje kontrolę nad danymi klientów i możliwość pracy na własnych formatach, ale wymaga infrastruktury oraz zespołu utrzymującego system [7]. Gotowe narzędzie skraca czas startu, lecz jego skuteczność trzeba weryfikować we własnym procesie [9][10]. Wybór zależy od skali pracy i tego, czy kancelaria ma dane w formie nadającej się do użycia.
Źródła
- Raport LegalTech 2024 (C.H.Beck, 2024)
- Raport LegalTech: Sztuczna inteligencja wciąż mało popularna wśród prawników (rp.pl)
- The Wolters Kluwer Future Ready Lawyer Report: Embracing innovation, adapting to change (Wolters Kluwer)
- Wolters Kluwer 2023 Future Ready Lawyer Survey: industry embraces generative AI (Wolters Kluwer, 2023)
- PwC announces strategic alliance with Harvey, positioning it at the forefront of generative AI (PwC, 2023)
- PwC's 4,000 legal staffers get AI assistant as law chatbots gain steam (Reuters, 2023)
- Kancelarie prawne inwestują fortunę w AI. Przewaga leży w danych (Business Insider)
- AI w kancelariach prawnych — co działa, co nie działa (Algorcomp)
- AI Deposition Summary Tool: Cut Hours of Review Per Case (Clio)
- How to Use AI to Generate Case Summaries in Your Law Firm (Clio)
- TheLawGPT — AI Legal Chatbot: AI deposition summary guide (TheLawGPT, 2026)
- AI Act enters into force (European Commission, 2024)
- Raport Clio o AI w branży prawnej wywiera presję na rozliczanie (Remio)
- Najpierw porządek, potem AI — jak poukładać back-office kancelarii (PB.pl)
Fanatyk nowych technologii i specjalista w zakresie sztucznej inteligencji.
Jak powstają teksty: Polityka AI · O redakcji