Przejdź do treści

News & analizy

AI w kancelariach prawnych: co działa, a co jest tylko w ofercie

Zaktualizowano: Autor: Andrzej Niemiec11 min czytania

Dane C.H.Beck: 19,8 proc. prawników w kancelariach używa AI zawodowo. Co realnie działa, ile trwa podsumowanie dokumentów i co zmienił AI Act.

AI w kancelariach prawnych: co działa, a co jest tylko w ofercie
Spis treści
  1. Jak wygląda realne użycie AI w polskich kancelariach?
  2. Dlaczego zapowiedzi rosły szybciej niż wdrożenia?
  3. Które zastosowania dają wymierny efekt?
  4. Czy AI może samodzielnie przygotować podsumowanie transakcji?
  5. Jak wyglądają wdrożenia poza Polską?
  6. Czy kancelarie budują własne modele?
  7. Jak porównać narzędzia, gdy cenniki nie są jawne?
  8. Co zmienił AI Act?
  9. Jak czytać liczby o oszczędności czasu?
  10. Najczęstsze pytania
  11. Źródła

Jak wygląda realne użycie AI w polskich kancelariach?

Z AI w pracy zawodowej korzystało 19,8 proc. prawników zatrudnionych w kancelariach — wynika z badania C.H.Beck opisanego w raporcie LegalTech 2024 [1]. Próba liczyła 258 osób: 202 pracowały w kancelariach, 56 w działach prawnych przedsiębiorstw [1]. Deklarowane zastosowania były pomocnicze: tłumaczenia, projektowanie pism, umów i klauzul oraz streszczanie dokumentów [2]. To dane o codziennej praktyce, nie o liczbie wdrożonych systemów.

Dlaczego zapowiedzi rosły szybciej niż wdrożenia?

W badaniu Wolters Kluwer opublikowanym 8 listopada 2023 roku 73 proc. ankietowanych prawników zapowiadało wdrożenie generatywnej AI w ciągu dwunastu miesięcy [3][4]. Deklarowana gotowość nie przełożyła się na powszechną praktykę. Ankieta pyta o plan, a nie o wykonaną pracę, więc różnica między zapowiedzią a użyciem jest tu głównym problemem pomiarowym. Do tego dochodzi kwestia porządku: bez uporządkowanego obiegu spraw i rejestru dokumentów narzędzie nie ma na czym pracować [14].

Które zastosowania dają wymierny efekt?

Najlepiej udokumentowane są podsumowania dokumentów. Ręczne przygotowanie standardowego podsumowania zeznań zajmuje zwykle około sześciu–ośmiu godzin, a narzędzie AI generuje wersję roboczą w minutach — która nadal wymaga sprawdzenia przez prawnika [9][11]. Podobnie działa generowanie podsumowań spraw: model porządkuje materiał, ale cytaty i kluczowe fakty trzeba zweryfikować w źródle [10].

W praktyce proces wygląda tak:

  1. Narzędzie wczytuje dokumenty sprawy i wyciąga klauzule, terminy oraz zobowiązania stron.
  2. Model tworzy wersję roboczą w formacie przyjętym w kancelarii.
  3. Prawnik sprawdza cytaty, pominięcia i zastrzeżenia, a następnie zatwierdza dokument.

Czy AI może samodzielnie przygotować podsumowanie transakcji?

Nie. Opisy współczesnych narzędzi wskazują na obowiązkową kontrolę człowieka: weryfikację cytatów, kluczowych faktów, pominięć i zastrzeżeń w materiale źródłowym [9][10]. Ryzyka, które polscy prawnicy wskazują najczęściej, to błędy i uproszczenia modeli, korzystanie z niezweryfikowanych źródeł internetowych, poufność i prywatność danych [2][8]. Podsumowanie AI jest więc projektem dokumentu, a nie gotowym produktem prawnym.

Jak wyglądają wdrożenia poza Polską?

PwC ogłosiło 15 marca 2023 roku dwunastomiesięczną współpracę z Harvey; dostęp do asystenta AI miało uzyskać około 4000 prawników w ponad 100 krajach [5][6]. W Wielkiej Brytanii i Irlandii z narzędzi AI korzysta 88 proc. prawników — taki wynik raportu Clio podaje Remio [13]. Te liczby dotyczą innych rynków i innych definicji korzystania, więc nie należy przenosić ich wprost na polskie kancelarie.

Czy kancelarie budują własne modele?

Część kancelarii stawia na własne modele i własne zbiory danych, traktując je jako przewagę konkurencyjną [7]. Taki kierunek daje kontrolę nad danymi klientów, ale wymaga infrastruktury i zespołu utrzymującego system. Publiczne dane o skali takich wdrożeń w Polsce są szczątkowe, więc temat pozostaje w sferze deklaracji, a nie zmierzonych efektów.

Jak porównać narzędzia, gdy cenniki nie są jawne?

Katalogi i opisy dostawców nie podają porównywalnych cenników, dlatego decyzję trzeba oprzeć na kryteriach procesowych.

KryteriumGotowe narzędzie do podsumowańAsystent ogólny (chatbot)Własny model
Do czego nadaje się najlepiejpodsumowania dokumentów, ekstrakcja klauzul [9][10]tłumaczenia, szkice pism [2]praca na własnych zbiorach i formatach [7]
Kontrola człowiekaobowiązkowa weryfikacja cytatów i pominięć [10]pełna, bez śladu audytowegozależna od procesu w kancelarii
Kosztwycena indywidualna, cenniki nie są publikowanenajniższy próg wejścianajwyższy: infrastruktura i zespół [7]
Główne ryzykohalucynacje i pominięcia klauzul [8]brak kontroli wersji dokumentukoncentracja danych w jednym miejscu

Co zmienił AI Act?

Unijny AI Act wszedł w życie 1 sierpnia 2024 roku i wprowadził obowiązki zależne od poziomu ryzyka systemu — zarówno po stronie dostawców, jak i użytkowników [12]. Dla kancelarii oznacza to konieczność ustalenia, do której kategorii należy używane narzędzie i jakie informacje musi otrzymać klient. Publikacje branżowe zwracają przy tym uwagę na RODO, tajemnicę zawodową i transfer danych poza Unię Europejską [8][14].

Jak czytać liczby o oszczędności czasu?

Wynik typu skrócenie pracy o 70 proc. jest porównywalny tylko wtedy, gdy wiadomo, jakie dokumenty podsumowywano, ile ich było, ile trwało przygotowanie ręczne, czy wliczono czas kontroli prawnika i kto finansował badanie [9][11]. Bez tych danych liczba opisuje pojedynczą demonstrację, a nie powtarzalny proces. Dlatego przy każdej deklaracji warto pytać o definicję pomiaru, zanim porówna się ją z własną praktyką.

Najczęstsze pytania

Czy polskie kancelarie masowo wdrożyły AI?

Nie. Z badania C.H.Beck z 2024 roku wynika, że z AI zawodowo korzystało 19,8 proc. prawników kancelaryjnych, a najczęstsze zastosowania to tłumaczenia, projektowanie pism i streszczanie dokumentów [1][2]. Wyższe wskaźniki z innych rynków, na przykład 88 proc. w Wielkiej Brytanii i Irlandii, dotyczą odmiennych badań i definicji [13].

Ile czasu realnie skraca AI przy podsumowaniu dokumentów?

Ręczne przygotowanie standardowego podsumowania zeznań zajmuje zwykle około sześciu–ośmiu godzin, a wersja robocza z AI powstaje w minutach [9][11]. Do tego trzeba doliczyć czas weryfikacji cytatów i pominięć. Bez tej części pomiar jest niepełny, bo kontrola prawnika pozostaje obowiązkowa [10].

Czy AI może pominąć klauzulę w podsumowaniu umowy?

Tak i to jest główne ryzyko wskazywane przez prawników: błędy, uproszczenia oraz korzystanie z niezweryfikowanych źródeł [2][8]. Dlatego opis narzędzi zakłada sprawdzanie cytatów, kluczowych faktów, pominięć i zastrzeżeń w materiale źródłowym [10]. Wniosek: podsumowanie AI wymaga przeglądu przez człowieka przed podpisem.

Co musi zrobić kancelaria przed wdrożeniem AI?

Najpierw uporządkować obieg spraw i rejestr dokumentów, inaczej narzędzie nie ma spójnego materiału do pracy [14]. Potem ustalić kategorię ryzyka systemu zgodnie z AI Act, który obowiązuje od 1 sierpnia 2024 roku [12], oraz sprawdzić zasady przetwarzania danych, tajemnicy zawodowej i transferu poza Unię [8].

Czy warto budować własny model zamiast kupować narzędzie?

Własny model daje kontrolę nad danymi klientów i możliwość pracy na własnych formatach, ale wymaga infrastruktury oraz zespołu utrzymującego system [7]. Gotowe narzędzie skraca czas startu, lecz jego skuteczność trzeba weryfikować we własnym procesie [9][10]. Wybór zależy od skali pracy i tego, czy kancelaria ma dane w formie nadającej się do użycia.

Źródła

  1. Raport LegalTech 2024 (C.H.Beck, 2024)
  2. Raport LegalTech: Sztuczna inteligencja wciąż mało popularna wśród prawników (rp.pl)
  3. The Wolters Kluwer Future Ready Lawyer Report: Embracing innovation, adapting to change (Wolters Kluwer)
  4. Wolters Kluwer 2023 Future Ready Lawyer Survey: industry embraces generative AI (Wolters Kluwer, 2023)
  5. PwC announces strategic alliance with Harvey, positioning it at the forefront of generative AI (PwC, 2023)
  6. PwC's 4,000 legal staffers get AI assistant as law chatbots gain steam (Reuters, 2023)
  7. Kancelarie prawne inwestują fortunę w AI. Przewaga leży w danych (Business Insider)
  8. AI w kancelariach prawnych — co działa, co nie działa (Algorcomp)
  9. AI Deposition Summary Tool: Cut Hours of Review Per Case (Clio)
  10. How to Use AI to Generate Case Summaries in Your Law Firm (Clio)
  11. TheLawGPT — AI Legal Chatbot: AI deposition summary guide (TheLawGPT, 2026)
  12. AI Act enters into force (European Commission, 2024)
  13. Raport Clio o AI w branży prawnej wywiera presję na rozliczanie (Remio)
  14. Najpierw porządek, potem AI — jak poukładać back-office kancelarii (PB.pl)
AN
O autorze
Andrzej Niemiec

Fanatyk nowych technologii i specjalista w zakresie sztucznej inteligencji.

Jak powstają teksty: Polityka AI · O redakcji