[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"layout-ticker":3,"$fUEsteUdl5vz_7urjQi8pBCbW0olMGJnJYjJPKEkEvFY":208,"$fd9UVrZC1XraEqUbpXDT-t6NQjmHDDwMZzILUqRvZ6Yc":234,"atoms-czy-polskie-uczelnie-maja-odwage-uczyc-jak-mit-czyli-humanistyke-z-ai-w-tle":331},[4,10,16,21,26,31,36,41,46,51,56,61,66,72,77,82,87,92,97,102,107,112,118,123,128,133,138,143,148,153,158,163,168,173,178,183,188,193,198,203],{"slug":5,"draft_id":6,"pillar_id":8},"jak-legalon-obnizyla-koszty-modeli-kodowych-o-65-bez-spowolnienia-pracy-i-jak-to-zrobic-w-twojej-firmie-jaqm",{"title":7},"LegalOn obniżyła dzienne koszty Codex o 65% — jak to działa",{"name":9},"Narzędzia AI",{"slug":11,"draft_id":12,"pillar_id":14},"ai-w-badaniach-kwantowych-jak-jump-trading-automatyzuje-prace-analitykow-w-30-mniej-czasu",{"title":13},"Agenci AI w badaniach ilościowych: przykład Jump Trading",{"name":15},"Praktyczne zastosowania",{"slug":17,"draft_id":18,"pillar_id":20},"jak-asana-obnizyla-koszty-testow-browserowych-o-76-razy-i-jak-to-zrobic-w-twojej-firmie-juz-teraz",{"title":19},"Agenci przeglądarkowi AI w testach: jak Asana obniżyła koszty 76 razy",{"name":15},{"slug":22,"draft_id":23,"pillar_id":25},"jak-ai-w-atlassian-openai-automatyzuje-prace-zespolow-i-jak-to-zrobic-w-twojej-firmie",{"title":24},"Atlassian i OpenAI: co daje ChatGPT i Codex w Jirze — stan na 2026",{"name":9},{"slug":27,"draft_id":28,"pillar_id":30},"jak-ai-przyspiesza-prace-zespolow-it-o-30-ale-tylko-jesli-wiesz-jak-zintegrowac-ja-z-kodem-i-dokumentacja",{"title":29},"Ile naprawdę daje AI zespołowi programistów? Badania, ceny, pomiar",{"name":9},{"slug":32,"draft_id":33,"pillar_id":35},"jak-ai-z-atlassianem-i-openai-przyspiesza-prace-zespolowa-ale-czy-warto-wdrazac-to-w-twojej-firmie",{"title":34},"ChatGPT w firmie: plany Business, ceny i bezpieczeństwo danych (2026)",{"name":9},{"slug":37,"draft_id":38,"pillar_id":40},"jak-zautomatyzowac-analize-danych-w-twojej-firmie-bez-it-i-zaoszczedzic-40-budzetu",{"title":39},"Analiza danych bez działu IT: agenci AI i automatyzacja w 2026",{"name":9},{"slug":42,"draft_id":43,"pillar_id":45},"jak-data-agent-w-chatgpt-work-oszczedza-20-30-czasu-analitykow-bez-kodowania",{"title":44},"Data agent w ChatGPT Work: co potrafi analityk bez kodowania",{"name":9},{"slug":47,"draft_id":48,"pillar_id":50},"jak-ai-zwieksza-wydajnosc-inzynierow-o-21-i-jak-to-zrobic-w-twojej-firmie",{"title":49},"Jak Codex zwiększa wydajność inżynierów — case study 1Password i",{"name":15},{"slug":52,"draft_id":53,"pillar_id":55},"chatgpt-przyspiesza-prace-marketingowa-o-90-jak-to-zrobic-w-twojej-firmie",{"title":54},"ChatGPT Work w marketingu: co przyspiesza, a czego nie zastąpi",{"name":15},{"slug":57,"draft_id":58,"pillar_id":60},"kontrola-agentow-ai-kiedy-twoja-firma-traci-wplyw-nad-dzialaniami-automatyzacji",{"title":59},"Kontrola agentów AI: jak firma zachowuje wpływ nad automatyzacją",{"name":15},{"slug":62,"draft_id":63,"pillar_id":65},"fsm-runtime-vs-llm-dlaczego-polskie-firmy-placa-za-bledne-mutacje-stanu",{"title":64},"FSM runtime vs. LLM: dlaczego polskie firmy płacą za błędne mutacje stanu",{"name":15},{"slug":67,"draft_id":68,"pillar_id":70},"csv-do-raportu-dla-zarzadu-w-30-minut-bez-excela-bez-bolu-glowy",{"title":69},"Raport zarządczy z CSV w kilka minut — jak Claude i Copilot zastępują",{"name":71},"Tutoriale how-to",{"slug":73,"draft_id":74,"pillar_id":76},"jak-zbudowac-wlasny-pipeline-grafow-wiedzy-z-tekstu-w-6-krokach-i-kiedy-to-nie-warto",{"title":75},"Grafy wiedzy z tekstu: kiedy się opłacają, a kiedy to marnotrawstwo",{"name":71},{"slug":78,"draft_id":79,"pillar_id":81},"wspoldzielona-pamiec-dla-agentow-ai-jak-21-wezlow-zmienilo-koszty-debugowania-w-7-domenach",{"title":80},"Współdzielona pamięć agentów AI: jak działa i kiedy się opłaca",{"name":15},{"slug":83,"draft_id":84,"pillar_id":86},"jak-banki-chronia-swoje-algorytmy-i-dlaczego-twoje-agencje-ai-sa-bezbronne",{"title":85},"AI w bankach 2026: jak chronić algorytmy przed zagrożeniami",{"name":15},{"slug":88,"draft_id":89,"pillar_id":91},"agenci-ai-nie-zastepuja-ludzi-tworza-im-nowe-mozliwosci-jak-basis-clay-i-exa-labs-przeksztalcaja-procesy-w-zdolnosci-operacyjne",{"title":90},"Basis, Clay i Exa Labs: co robią agenci AI, a co zostaje człowiekowi",{"name":15},{"slug":93,"draft_id":94,"pillar_id":96},"jak-ocenic-llm-w-produkcji-bez-polegan-na-vibes-trzy-proste-reguly-w-pythonie",{"title":95},"Jak ocenić LLM w produkcji bez „vibes”? Reguły i metryki w Pythonie",{"name":15},{"slug":98,"draft_id":99,"pillar_id":101},"figma-ai-asystent-czy-twoi-projektanci-moga-zrezygnowac-z-myszki",{"title":100},"Figma AI agent: co potrafi asystent projektowania w 2026?",{"name":9},{"slug":103,"draft_id":104,"pillar_id":106},"heym-vs-tradycyjne-narzedzia-kiedy-agent-ai-przestaje-byc-dodatkiem-i-staje-sie-domyslnym-blokiem",{"title":105},"Agent AI jako domyślny blok workflow: Heym, n8n, Make i Zapier w 2026",{"name":9},{"slug":108,"draft_id":109,"pillar_id":111},"langchain-w-pipeline-ie-retrievalowym-sprawdzilismy-to-nie-dziala-tak-jak-sie-wydaje",{"title":110},"LangChain w RAG: co robi, gdzie zwalnia i kiedy go zostawić",{"name":15},{"slug":113,"draft_id":114,"pillar_id":116},"autonomiczny-bot-ai-zhackowal-projekty-microsoftu-i-innych-firm-jak-to-dziala-i-co-to-oznacza-dla-open-source",{"title":115},"Lokalne modele AI w 2026: Ollama, LM Studio i modele polskie",{"name":117},"News & analizy",{"slug":119,"draft_id":120,"pillar_id":122},"ai-nie-jest-najwiekszym-zagrozeniem-to-twoi-pracownicy-otwieraja-drzwi-hakerom",{"title":121},"Exploity i skradzione hasła zamiast AI — co naprawdę atakuje firmy w",{"name":117},{"slug":124,"draft_id":125,"pillar_id":127},"ue-chce-zmusic-google-do-otwarcia-androida-na-konkurencyjne-asystenty-ai-co-to-oznacza-dla-polskich-firm",{"title":126},"Komisja Europejska nakazała Google otworzyć Androida dla",{"name":117},{"slug":129,"draft_id":130,"pillar_id":132},"twoja-architektura-multi-agent-kosztuje-5000-pln-miesiac-na-tokenach-jak-to-zmienic",{"title":131},"Koszty tokenów w architekturze multi-agent: jak je policzyć i obniżyć",{"name":71},{"slug":134,"draft_id":135,"pillar_id":137},"agent-ai-dostal-dostep-do-twoich-systemow-czy-twoja-firma-jest-gotowa",{"title":136},"OWASP Top 10 dla LLM 2026: co zmienia się dla firm z agentami AI",{"name":117},{"slug":139,"draft_id":140,"pillar_id":142},"rag-w-produkcji-dlaczego-80-projektow-zawodzi-juz-po-pierwszym-deploymencie",{"title":141},"RAG w produkcji: od demo do systemu, który działa — co się zmienia",{"name":15},{"slug":144,"draft_id":145,"pillar_id":147},"jak-zbudowac-kontrolna-warstwe-dla-llm-w-produkcji-przyklad-z-100-niezawodnoscia",{"title":146},"Walidacja outputu lokalnych LLM w produkcji: JSON mode, structured",{"name":15},{"slug":149,"draft_id":150,"pillar_id":152},"chi-2026-dlaczego-apple-stawia-na-barcelone-i-co-to-oznacza-dla-twojego-biznesu",{"title":151},"CHI 2026 w Barcelonie: co Apple zaprezentowało naukowcom i jak to",{"name":117},{"slug":154,"draft_id":155,"pillar_id":157},"czy-polska-moze-powtorzyc-sukces-singapuru-ai-w-walce-z-nielegalnym-handlem-gatunkami",{"title":156},"Fin Finder: jak AI pomaga celnikom rozpoznawać płetwy rekinów",{"name":117},{"slug":159,"draft_id":160,"pillar_id":162},"odpowiedzialna-ai-w-microsoft-350-inzynierow-etyki-vs-87-polskich-firm-bez-polityki",{"title":161},"Odpowiedzialna AI w firmach: od zasad Microsoftu do wymogów AI Act",{"name":117},{"slug":164,"draft_id":165,"pillar_id":167},"midi-2020-co-naprawde-zmienilo-sie-w-polskim-ai-po-tej-konferencji",{"title":166},"MIDI 2020: ósma edycja konferencji o inteligentnych maszynach",{"name":117},{"slug":169,"draft_id":170,"pillar_id":172},"dall-e-2-jak-polskie-firmy-moga-zarabiac-na-tekscie-ktory-maluje-obrazy",{"title":171},"Generatory obrazów AI w 2026: co potrafią i jak wybrać narzędzie",{"name":117},{"slug":174,"draft_id":175,"pillar_id":177},"proces-muska-vs-altman-dlaczego-polskie-firmy-ai-wstrzymaly-inwestycje-na-3-miesiace",{"title":176},"Proces Muska vs. Altman: co ujawnił o przyszłości OpenAI i biznesu AI",{"name":117},{"slug":179,"draft_id":180,"pillar_id":182},"lingbot-world-fast-17-fps-w-generowaniu-wideo-czy-to-wystarczy-zeby-wyprzedzic-stability-ai",{"title":181},"LingBot-World-Fast: co potrafi otwarty world model Robbyant",{"name":9},{"slug":184,"draft_id":185,"pillar_id":187},"calowanie-robotow-biznesowy-sens-czy-naukowy-eksperyment",{"title":186},"Roboty społeczne w Polsce: od eksperymentu do praktyki",{"name":117},{"slug":189,"draft_id":190,"pillar_id":192},"gemini-3-5-vs-gpt-5-5-kto-oszukuje-a-kto-naprawde-buduje",{"title":191},"GPT-5.5 vs Gemini 3.5: co naprawdę wiadomo w 2026 roku",{"name":9},{"slug":194,"draft_id":195,"pillar_id":197},"sensenova-vs-flux-klein-ktore-narzedzie-do-edycji-obrazow-ai-oszczedzi-ci-120-godzin-pracy-rocznie",{"title":196},"SenseNova U1.5 vs FLUX 3 Image Klein: co wybrać do edycji zdjęć",{"name":9},{"slug":199,"draft_id":200,"pillar_id":202},"czy-agi-naprawde-nadejdzie-za-kilka-lat-demis-hassabis-kontra-polska-rzeczywistosc",{"title":201},"Kiedy powstanie AGI? Co naprawdę powiedział Demis Hassabis",{"name":117},{"slug":204,"draft_id":205,"pillar_id":207},"inzynieria-promptow-jak-zaczac-bez-wydawania-zlotowki",{"title":206},"Inżynieria promptów: jak zacząć bez wydawania złotówki",{"name":71},[209],{"id":210,"slug":211,"page_type":212,"hub_slug":213,"cover_image":213,"published_at":214,"last_refreshed_at":215,"reviewed_at":213,"reviewed_by":213,"reading_time_min":216,"pillar_id":217,"author_id":221,"draft_id":228},"fe01184d-6711-4d94-bb81-ecb867875b6f","czy-polskie-uczelnie-maja-odwage-uczyc-jak-mit-czyli-humanistyke-z-ai-w-tle","article",null,"2026-08-19T02:26:42.245Z","2026-10-22T02:50:02.752Z",7,{"id":218,"name":117,"slug":219,"color_token":220},"165808b7-bea9-4eef-8280-014b3d85e6bf","news-analizy","azure",{"display_name":222,"slug":223,"bio_short":224,"social_links":225},"Andrzej Niemiec","andrzej-niemiec","Fanatyk nowych technologii i specjalista w zakresie sztucznej inteligencji.",{"linkedin":226,"x":213,"github":213,"website":227},"https:\u002F\u002Fwww.linkedin.com\u002Fin\u002Fandrzej-niemiec-b3ab60220\u002F","https:\u002F\u002Faion-automation.pl",{"title":229,"meta_description":230,"body_mdx":231,"word_count":232,"schema_type":233},"Humanistyka i AI na uczelniach: czego uczy przykład MIT","SHASS na MIT kończy 75 lat, a humanistyka jest obowiązkowa dla każdego licencjatu. Wyjaśniamy, skąd bierze się liczba 60% i czego brakuje polskim uczelniom.","## Czym jest SHASS i dlaczego humanistyka jest obowiązkowa na MIT?\n\nSHASS to Szkoła Humanistyki, Sztuki i Nauk Społecznych MIT, utworzona formalnie w grudniu 1950 roku po raporcie komitetu Lewisa z 1949 roku, który rekomendował powołanie szkoły humanistycznej nadającej stopnie naukowe [1]. Dziś obejmuje 13 jednostek, od muzyki i literatury po ekonomię i politologię [2]. Każdy student studiów licencjackich realizuje znaczącą część kształcenia w obszarze humanistyki, sztuki i nauk społecznych, a SHASS prowadzi większość przedmiotów spełniających ten wymóg [2].\n\nNazwa szkoły zmieniała się razem z zakresem badań: człon „Arts” dodano w lipcu 2000 roku [1]. Oficjalny katalog MIT wymienia wśród dziedzin antropologię, historię, językoznawstwo, filozofię, medioznawstwo, studia nad nauką i technologią oraz gender studies [2]. Humanistyka nie jest tam dodatkiem do kierunku technicznego, lecz częścią wspólnego programu, którego uczelnia pilnuje niezależnie od specjalizacji studenta.\n\n## Co wydarzyło się w 2026 roku?\n\nGłównym wydarzeniem rocznicowym był dwudniowy SHASS 75th Anniversary Symposium, zorganizowany 24–25 września 2026 roku w Thomas Tull Concert Hall w Edward and Joyce Linde Music Building [3][4]. Program obejmował panele, występy artystyczne i wystąpienia absolwentów [3]. Zakres tematyczny nie ograniczał się do AI: mówiono o demokracji, dydaktyce, zdrowiu, percepcji, sztuce, muzyce i relacjach człowiek–komputer [4].\n\nRocznicę uzupełniły dwa materiały. W kwietniu 2026 roku MIT opublikował rozmowę o przyszłości edukacji w epoce AI, w której humanistyka występuje jako narzędzie rozumienia skutków technologii, a nie jako przeciwwaga dla inżynierii [5]. We wrześniu ukazał się podcast o tym, co szkoła nazywa swoim „special sauce” [6]. Wniosek jest prosty: AI było jednym z wątków obchodów, nie ich osią.\n\n## Skąd bierze się liczba 60% w opowieści o SHASS?\n\nNajbardziej prawdopodobne źródło tej liczby to programy łączone. W joint degree 21E (humanistyka i inżynieria) oraz 21S (humanistyka i nauki ścisłe) 60% pracy przypada na dziedzinę humanistyczną, a 40% na inżynierię lub nauki ścisłe [7]. To proporcja programu studiów, a nie odsetek absolwentów pracujących w technologii.\n\nOficjalne dane MIT pokazują inne wskaźniki. Wśród absolwentów studiów licencjackich z 2025 roku 48% deklarowało podjęcie pracy, a 42% kontynuację nauki [8]. Liczba 60% pojawia się w statystykach doktorantów planujących pracę w instytucjach akademickich lub badawczych, nie w danych o absolwentach SHASS [8]. W obiegu krąży teza, że 60% absolwentów SHASS pracuje w branżach technologicznych. Materiały MIT jej nie potwierdzają i nie wskazują badania, populacji ani definicji mierzonego wskaźnika.\n\n## Jak MIT łączy humanistykę z AI na zajęciach?\n\nPrzykładem jest kurs „Humane User Experience Design”, współprowadzony przez informatykę i antropologię. Studenci projektowali chatboty z użyciem Gemini, ChatGPT, Groka i Claude’a, zwracając uwagę na potrzeby interpersonalne i społeczne użytkowników [9]. Humanistyka dostarczała metody badania ludzi, informatyka — narzędzi implementacji.\n\nW 2026 roku MIT przyjął też szersze zalecenia dotyczące AI w nauczaniu. Dokument kładzie nacisk na odpowiedzialne użycie, ochronę relacji międzyludzkich, weryfikację pracy studentów i rozwijanie kompetencji etycznych [10]. Nie postuluje używania AI „we wszystkim”, lecz opisuje warunki, przy których narzędzie nie zastępuje myślenia.\n\n## Jak wygląda polska debata o AI na uczelniach?\n\nPolskie uczelnie weszły w okres transformacji wymuszanej jednocześnie przez demografię, presję finansową i rozwój technologii [14][17]. W dyskusji dominują jednak dwa wątki: masowe korzystanie przez studentów z modeli językowych oraz sposoby wykrywania tekstów generowanych [11].\n\nPublicyści Klubu Jagiellońskiego piszą wprost, że uniwersytety udają, iż świat sprzed ChatGPT wciąż istnieje, a uczelniane algorytmy skupiają się na walce z „doskonałym” stylem typowym dla modeli, zamiast na błędach merytorycznych [12]. W tym samym nurcie pojawia się postulat odejścia od prezentacji generowanych przez czatboty na rzecz egzaminów ustnych i metod sprawdzających, czy student potrafi obronić metodologię [13].\n\nRównolegle widać ruch w drugą stronę. Forbes opisuje powrót humanistyki na amerykańskich uczelniach i rosnącą liczbę studentów rezygnujących z informatyki [15]. Business Insider podaje przykład Uniwersytetu Kolorado w Boulder, gdzie kurs prowadzą wspólnie matematyk stosowany i badacz renesansu [16]. To argument, że połączenie dyscyplin nie jest kosztem, lecz sposobem na utrzymanie studentów.\n\n## Porównanie: co robi MIT, a co robią polskie uczelnie?\n\n| Kryterium | MIT (SHASS) | Typowa praktyka polskich uczelni |\n|---|---|---|\n| Miejsce humanistyki w programie | obowiązkowy blok HASS dla każdego licencjatu, przedmioty prowadzone przez SHASS [2] | humanistyka jako odrębny kierunek, rzadko jako składnik programu technicznego [14] |\n| Obecność AI w dydaktyce | kursy łączące antropologię z projektowaniem chatbotów [9] oraz uczelniane zalecenia z 2026 roku [10] | debata o wykrywaniu tekstów generowanych, rzadziej o metodzie nauczania [11][12] |\n| Weryfikacja pracy studenta | weryfikacja pracy i kompetencje etyczne jako element zaleceń uczelni [10] | postulowane egzaminy ustne i obrona metodologii zamiast prezentacji z czatbota [13] |\n| Sposób stawiania pytania o AI | skutki ekonomiczne, polityczne i etyczne oraz potrzeb rozumienia technologii [5] | nacisk na zakazy i detekcję, z mniejszą uwagą na program [12] |\n\nTabela pokazuje różnicę w punkcie wyjścia. MIT wychodzi od pytania, czego absolwent ma nie umieć zautomatyzować, polskie uczelnie — od pytania, jak złapać studenta na nieuczciwym tekście. Obie perspektywy są potrzebne, ale pierwsza kształtuje program, druga tylko kontrolę.\n\n## Co polskie uczelnie mogą zrobić bez zmiany budżetu?\n\nPolecamy zacząć od trzech ruchów, które nie wymagają nowych pieniędzy. Pierwszy to wpisanie humanistyki do programów technicznych jako obowiązkowego bloku, wzorem wymogu HASS [2]. Drugi to jedna istniejąca specjalizacja prowadzona wspólnie przez dwa wydziały, jak w modelu 21E, gdzie proporcja 60% do 40% jest jawna od początku [7]. Trzeci to zmiana sposobu oceny: egzamin ustny lub obrona metodologii kosztuje mniej niż system antyplagiatowy i odpowiada na realny problem opisany w polskiej prasie [13].\n\nTe ruchy nie kopiują MIT w całości. Korzystają z jego logiki: humanistyka jest warunkiem, nie ozdobą, a AI jest narzędziem do omówienia, nie do ukrycia. Uczelnia, która mówi studentowi, gdzie model może się mylić, uczy więcej niż ta, która zakazuje modelu.\n\n## Co to znaczy dla kandydatów na studia i dla firm?\n\nDla kandydata sygnałem jest program, nie nazwa kierunku. Warto sprawdzić, czy w planie studiów technicznych jest obowiązkowy blok humanistyczny i czy istnieje kurs łączący dwie dyscypliny, taki jak zajęcia z projektowania chatbotów na MIT [9]. Taki kurs jest lepszym wskaźnikiem niż deklaracja o „nowoczesności”.\n\nDla firm zmiana jest równie prosta. Zespoły, które rozumieją kontekst społeczny modelu, szybciej wychwytują błędy w danych i w komunikacji. Praktyczne przykłady automatyzacji analizy opisujemy w tekstach o [Codeksie w data science](\u002Fposts\u002Fcodex-w-data-science-2-godziny-pracy-w-10-minut-ale-nie-bez-haczyka) oraz o [benchmarkach AI](\u002Fposts\u002Fbenchmarki-ai-dlaczego-nvidia-postawila-na-openclaw-zamiast-kolejnego-hype-u). Warto też śledzić, jak zmienia się samo wyszukiwanie wiedzy: [Google Search z AI](\u002Fposts\u002Fgoogle-search-z-ai-dlaczego-to-nie-chatbot-a-calkowita-zmiana-gry) pokazuje, że dostęp do odpowiedzi nie zastępuje umiejętności jej oceny.\n\n## Najczęstsze pytania\n\n### Czym jest SHASS na MIT?\n\nSHASS to Szkoła Humanistyki, Sztuki i Nauk Społecznych MIT, utworzona w grudniu 1950 roku po raporcie komitetu Lewisa z 1949 roku [1]. Obejmuje 13 jednostek, od muzyki i literatury po ekonomię i politologię [2]. Prowadzi większość przedmiotów wypełniających uczelniany wymóg humanistyczny, który musi zrealizować każdy student licencjatu [2].\n\n### Skąd bierze się liczba 60% w tekstach o SHASS?\n\nNajprawdopodobniej z programów łączonych 21E i 21S, gdzie 60% pracy przypada na humanistykę, a 40% na inżynierię lub nauki ścisłe [7]. Ta proporcja dotyczy planu studiów, nie losów absolwentów. Osobno 60% pojawia się w danych o doktorantach planujących karierę akademicką [8].\n\n### Czy MIT zastępuje humanistykę sztuczną inteligencją?\n\nNie. Materiały MIT opisują AI jako jeden z tematów działalności szkoły, obok ekonomii, polityki i etyki [5]. Kurs „Humane User Experience Design” łączy antropologię z projektowaniem chatbotów [9], a zalecenia z 2026 roku mówią o odpowiedzialnym użyciu i weryfikacji pracy studentów, nie o zastąpieniu wykładowców [10].\n\n### Co polskie uczelnie robią inaczej niż MIT?\n\nKoncentrują się na wykrywaniu tekstów generowanych, podczas gdy dyskusja o programie pozostaje na drugim planie [11][12]. Pojawiają się postulaty egzaminów ustnych i obrony metodologii [13]. Jednocześnie uczelnie działają pod presją demografii i finansów [14][17], co utrudnia zmiany wymagające etatów i nowych kursów.\n\n### Czy humanistyka traci znaczenie na uczelniach?\n\nDane z rynku amerykańskiego nie potwierdzają prostej tezy o upadku. Forbes opisuje powrót zainteresowania humanistyką i spadek liczby studentów informatyki [15], a Business Insider podaje przykłady kursów prowadzonych wspólnie przez humanistów i naukowców ścisłych [16]. Kierunek zależy od tego, czy uczelnia potrafi pokazać praktyczne zastosowanie.\n\n## Źródła\n\n1. [History of SHASS (MIT School of Humanities, Arts, and Social Sciences, 2026)](https:\u002F\u002Fshass.mit.edu\u002Fabout-the-school\u002Fshass-timeline)\n2. [School of Humanities, Arts, and Social Sciences (MIT Catalog, 2026)](https:\u002F\u002Fcatalog.mit.edu\u002Fschools\u002Fhumanities-arts-social-sciences)\n3. [SHASS 75th Anniversary Symposium (MIT School of Humanities, Arts, and Social Sciences, 2026)](https:\u002F\u002Fshass.mit.edu\u002Fnews-events\u002Fshass-75th-anniversary-symposium)\n4. [SHASS 75th Anniversary Symposium (MIT Events Calendar, 2026)](https:\u002F\u002Fcalendar.mit.edu\u002Fevent\u002Fshass-75th-anniversary-symposium)\n5. [Q&A: MIT SHASS and the future of education in the age of AI (MIT News, 2026)](https:\u002F\u002Fnews.mit.edu\u002F2026\u002Fqa-mit-shass-and-future-of-education-age-ai-0414)\n6. [Podcast: SHASS’s special sauce (MIT News, 2026)](https:\u002F\u002Fnews.mit.edu\u002F2026\u002Fpodcast-shass-special-sauce-0922)\n7. [Joint Degrees (MIT School of Humanities, Arts, and Social Sciences, 2026)](https:\u002F\u002Fshass.mit.edu\u002Ffor-students\u002Fundergraduate-study\u002Fjoint-degrees)\n8. [Alumni (MIT Facts, 2026)](https:\u002F\u002Ffacts.mit.edu\u002Falumni)\n9. [New MIT class uses anthropology to improve chatbots (MIT News, 2026)](https:\u002F\u002Fnews.mit.edu\u002F2026\u002Fmit-class-uses-anthropology-to-improve-chatbots-0311)\n10. [Report (MIT AI and Education, 2026)](https:\u002F\u002Faiandeducation.mit.edu\u002Freport)\n11. [Niech polskie uczelnie przestaną udawać. Sztuczna inteligencja (Antyweb, 2026)](https:\u002F\u002Fantyweb.pl\u002Fsztuczna-inteligencja-uczelnie-2026)\n12. [Świata sprzed ChatGPT już nie ma. Jak oswoić się z AI (Klub Jagielloński, 2026)](https:\u002F\u002Fklubjagiellonski.pl\u002F2026\u002F08\u002F18\u002Fprometeusz-dal-studentom-ai-ale-nie-nauczyl-z-niego-korzystac-jak-wyjsc-z-akademickiej-gry-pozorow)\n13. [Uniwersytet w epoce AI. Te rozwiązania musimy wprowadzić (Klub Jagielloński, 2026)](https:\u002F\u002Fklubjagiellonski.pl\u002F2026\u002F08\u002F30\u002Fegzaminy-ustne-zamiast-prezentacji-wygenerowanych-przez-czatboty-jak-uniwersytet-powinien-ksztalcic-studentow-w-epoce-ai)\n14. [AI na uczelniach: od egzotyki do codzienności (AIPORT, 2026)](https:\u002F\u002Faiport.pl\u002Fco-nowego-w-ai\u002Fai-na-uczelniach-od-egzotyki-do-codziennosci-polska-szkola-wyzsza-w-obliczu-rewolucji)\n15. [Humanistyka wraca do łask na amerykańskich uczelniach (Forbes, 2026)](https:\u002F\u002Fwww.forbes.pl\u002Finnogy\u002Fnauka-i-spoleczenstwo\u002Fhumanistyka-wraca-do-lask-na-amerykanskich-uczelniach-ai-zmienia-trendy\u002F5mhfwdz)\n16. [Czy warto jeszcze studiować kierunki humanistyczne? (Business Insider, 2026)](https:\u002F\u002Fbusinessinsider.com.pl\u002Fpraca\u002Fczy-warto-jeszcze-studiowac-kierunki-humanistyczne-na-swiecie-zyskuja-drugie-zycie\u002Fex7gy6r)\n17. [Rewolucja na uczelniach. AI zmienia wszystko (PulsHR, 2026)](https:\u002F\u002Fwww.pulshr.pl\u002Fedukacja\u002Frewolucja-na-uczelniach-ai-zmienia-wszystko-od-nauczania-po-oczekiwania,118709.html)",1667,"Article",[235,241,247,253,259,265,271,277,283,289,295,301,307,313,319,325],{"id":236,"slug":237,"pillar_id":238,"draft_id":239},"c4937137-8f24-4234-a7c2-f7d3e90ca928","czy-ameryka-naprawde-odwraca-sie-od-ai-liczby-ktore-powinny-niepokoic-polskie-firmy",{"color_token":220},{"title":240},"Czy Ameryka naprawdę odwraca się od AI? Liczby, które powinny niepokoić polskie firmy",{"id":242,"slug":243,"pillar_id":244,"draft_id":245},"ffcfb1b3-5d39-4a99-943e-65767ee2550e","openai-bez-microsoftu-kto-zyska-a-kto-straci-na-nowych-zasadach-gry",{"color_token":220},{"title":246},"OpenAI bez Microsoftu: kto zyska, a kto straci na nowych zasadach gry",{"id":248,"slug":249,"pillar_id":250,"draft_id":251},"5ff5826f-d4cf-4caf-8a69-994b6fa77ae9","youtube-bez-filmow-czy-google-naprawde-chce-zebys-przestal-ogladac",{"color_token":220},{"title":252},"YouTube bez filmów: czy Google naprawdę chce, żebyś przestał oglądać?",{"id":254,"slug":255,"pillar_id":256,"draft_id":257},"4238f32a-fb55-4bb8-9239-5608031c1079","40-miliardow-dolarow-od-google-kto-naprawde-zyska-na-sojuszu-z-anthropic",{"color_token":220},{"title":258},"40 miliardów dolarów od Google: kto naprawdę zyska na sojuszu z Anthropic?",{"id":260,"slug":261,"pillar_id":262,"draft_id":263},"d8b00ab9-9b58-41c1-b1e7-051a53e3d31c","github-copilot-dlaczego-placisz-wiecej-choc-miales-placic-mniej",{"color_token":220},{"title":264},"GitHub Copilot: dlaczego płacisz więcej, choć miałeś płacić mniej",{"id":266,"slug":267,"pillar_id":268,"draft_id":269},"5ce29e8a-e105-4e5f-88fc-adb136b9f528","co-naprawde-zmienilo-sie-w-umowie-microsoft-openai-i-dlaczego-agi-przestalo-byc-priorytetem",{"color_token":220},{"title":270},"Co naprawdę zmieniło się w umowie Microsoft-OpenAI — i dlaczego AGI przestało być priorytetem",{"id":272,"slug":273,"pillar_id":274,"draft_id":275},"4b968a9d-1ac3-4cd2-9254-63e11faa8d15","dlaczego-elon-musk-przegral-z-openai-jeden-blad-ktory-kosztowal-go-miliardy",{"color_token":220},{"title":276},"Dlaczego Elon Musk przegrał z OpenAI? Jeden błąd, który kosztował go miliardy",{"id":278,"slug":279,"pillar_id":280,"draft_id":281},"a179690b-3757-4b5b-a995-9ff7c9a5505a","egzaminy-w-erze-ai-czy-chatgpt-zdalby-mature-lepiej-niz-twoje-dziecko",{"color_token":220},{"title":282},"Egzaminy w erze AI: Czy ChatGPT zdałby maturę lepiej niż twoje dziecko?",{"id":284,"slug":285,"pillar_id":286,"draft_id":287},"7977e6a4-813b-418d-b5e6-61b31f7dc749","chatgpt-w-rozmowach-o-depresji-czy-zwolnieniach-kiedy-ai-naprawde-rozumie-o-co-chodzi",{"color_token":220},{"title":288},"ChatGPT w rozmowach o depresji czy zwolnieniach — kiedy AI naprawdę rozumie, o co chodzi?",{"id":290,"slug":291,"pillar_id":292,"draft_id":293},"1e7f5934-ce29-4261-a03e-a4e0afcb0529","google-vs-anthropic-kto-naprawde-kontroluje-open-source-ai",{"color_token":220},{"title":294},"Google vs Anthropic: kto naprawdę kontroluje open source AI?",{"id":296,"slug":297,"pillar_id":298,"draft_id":299},"63051d1f-d6f6-49fe-a6fa-5022455ebb92","openai-i-microsoft-kto-zyskuje-kto-traci-na-zerwaniu-wylacznosci",{"color_token":220},{"title":300},"OpenAI i Microsoft: kto zyskuje, kto traci na zerwaniu wyłączności",{"id":302,"slug":303,"pillar_id":304,"draft_id":305},"d4265554-dd8f-4502-ba4b-cc0b01b09ec8","spacex-kontra-aws-kto-zbuduje-chmure-dla-polskiej-ai",{"color_token":220},{"title":306},"SpaceX kontra AWS: kto zbuduje chmurę dla polskiej AI?",{"id":308,"slug":309,"pillar_id":310,"draft_id":311},"2e8d6aab-d5e7-49b3-8bd3-c7d1712da7f8","hermes-agent-vs-gpt-4-kto-naprawde-wygrywa-w-open-source",{"color_token":220},{"title":312},"Hermes Agent vs. GPT-4: Kto naprawdę wygrywa w open-source?",{"id":314,"slug":315,"pillar_id":316,"draft_id":317},"9cef0925-212d-49d4-aa35-46c74c09b9be","nvidia-bije-rekordy-ale-inwestorzy-zaczynaja-liczyc-straty-co-to-oznacza-dla-polskiego-ai",{"color_token":220},{"title":318},"Nvidia bije rekordy, ale inwestorzy zaczynają liczyć straty. Co to oznacza dla polskiego AI?",{"id":320,"slug":321,"pillar_id":322,"draft_id":323},"1ebed8a4-440c-4514-9496-b96f80a6c4f0","karpathy-w-anthropic-kto-teraz-naprawde-wyprzedzi-openai",{"color_token":220},{"title":324},"Karpathy w Anthropic: kto teraz naprawdę wyprzedzi OpenAI?",{"id":326,"slug":327,"pillar_id":328,"draft_id":329},"312e7740-405e-4ee4-9c44-dc7a5936ecb0","deepfake-tuska-watermarki-openai-i-7-kary-co-polskie-firmy-musza-wiedziec-o-pochodzeniu-tresci-ai",{"color_token":220},{"title":330},"Deepfake Tuska, watermarki OpenAI i 7% kary: co polskie firmy muszą wiedzieć o pochodzeniu treści AI",[]]